Kinh tế thế giới
Cú hích mới cho chuyển dịch năng lượng sạch tại châu Á
Xung đột leo thang tại Trung Đông có thể thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng tại châu Á.
Việc gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đang buộc các chính phủ và doanh nghiệp lọc hóa dầu tại châu Á phải đánh giá lại vấn đề an ninh năng lượng và tìm kiếm các nguồn cung thay thế.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu của thế giới, xử lý khoảng một phần tư lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, tương đương khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày. Tuyến đường này cũng vận chuyển khoảng 1/5 lượng LNG của thế giới, phần lớn được xuất sang các thị trường châu Á.
Các cuộc tấn công quân sự gần đây và việc tuyến đường này bị phong tỏa đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng, khiến giá dầu tăng mạnh. Giá dầu Brent đã tăng lên 72,84 USD/thùng, và các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu tình trạng phong tỏa eo biển Hozmuz kéo dài, giá dầu có thể tăng lên 100 USD, thậm chí 150 USD/thùng.
Theo các chuyên gia năng lượng, những cú sốc giá dầu và khí đốt do chiến sự gây ra một lần nữa cho thấy mức độ dễ tổn thương của hệ thống năng lượng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Trưởng ban khí hậu của Liên Hợp Quốc Simon Stiell, cho biết xung đột Trung Đông một lần nữa cho thấy sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch khiến các nền kinh tế, doanh nghiệp, thị trường và người dân dễ bị tổn thương trước mỗi cuộc xung đột hoặc biến động chính sách thương mại mới.
Đồng quan điểm, ông Bobby Hollis, Phó chủ tịch phụ trách năng lượng toàn cầu của Microsoft, cho rằng các nguồn năng lượng như điện gió và điện mặt trời có thể mang lại sự ổn định về giá và giúp các nền kinh tế giảm phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu biến động mạnh.
Chuyên gia này cho biết thêm, bài học tương tự đã từng xuất hiện sau cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi chiến sự Nga–Ukraine khiến nhiều quốc gia châu Âu đẩy nhanh triển khai năng lượng sạch.
Thực tế cho thấy nhiều nền kinh tế lớn trong khu vực đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược năng lượng theo hướng đa dạng hóa nguồn cung. Trung Quốc đã xác định công nghệ và sản xuất, bao gồm lĩnh vực năng lượng mới, là các lĩnh vực trọng tâm trong “Khuyến nghị Kế hoạch 155”.
Đặc biệt, sáng kiến “Năng suất mới quy mô lớn”, một trong những nội dung trọng tâm tại kỳ họp Lưỡng hội của Trung Quốc đã nhấn mạnh vào nhiều lĩnh vực công nghệ như công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học, hydrogen và phản ứng tổng hợp hạt nhân.
Ấn Độ cũng đặt mục tiêu mở rộng mạnh công suất năng lượng tái tạo trong thập kỷ tới, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc đẩy mạnh phát triển hydrogen và các giải pháp lưu trữ năng lượng như một phần trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn.
Ông Hollis cho biết, quá trình chuyển dịch năng lượng ở châu Á đang dần được nhìn nhận không chỉ là mục tiêu giảm phát thải mà còn là một chiến lược kinh tế và an ninh năng lượng.
"Việc mở rộng năng lượng tái tạo, phát triển công nghệ lưu trữ điện và đẩy mạnh điện khí hóa được xem là những giải pháp quan trọng giúp các nền kinh tế trong khu vực xây dựng hệ thống năng lượng ổn định hơn trước những biến động của thị trường dầu khí toàn cầu", chuyên gia này nhấn mạnh.
Mặc dù vậy, ông Hollis cũng lưu ý rằng những cú sốc trên thị trường năng lượng thường trở thành chất xúc tác quan trọng cho quá trình chuyển dịch năng lượng. Bên cạnh đó, xung đột và lạm phát có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc làm chậm tiến độ triển khai một số dự án năng lượng sạch trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, về dài hạn, sự bất ổn của thị trường dầu khí càng cho thấy tính dễ tổn thương của các hệ thống năng lượng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, trong khi năng lượng tái tạo có tiềm năng cung cấp nguồn năng lượng ổn định và bền vững hơn.