Nghiên cứu - Trao đổi

Theo các chuyên gia kinh tế nhìn nhận về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) hiện đang trình Quốc hội thì, khi khuôn khổ pháp lý mới được hoàn thiện, Thủ đô sẽ có thêm điều kiện để phát huy vai trò trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo và động lực tăng trưởng của cả nước.

Hoàn thiện thể chế cho vai trò đầu tàu của Thủ đô

Hà Nội – trung tâm chính trị, hành chính quốc gia – luôn giữ vị trí đặc biệt trong cấu trúc phát triển của Việt Nam. Đây là nơi đặt trụ sở của các cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước, đồng thời cũng là trung tâm lớn về kinh tế, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo và giao lưu quốc tế.

Trong những năm qua, kinh tế Hà Nội duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao, đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của đất nước. Quy mô kinh tế ngày càng mở rộng, hệ thống hạ tầng đô thị từng bước được cải thiện, môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được nâng cao.

Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển nhanh, Thủ đô cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Áp lực dân số ngày càng gia tăng, tốc độ đô thị hóa cao, nhu cầu phát triển hạ tầng hiện đại và yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường sống đang đặt ra những bài toán phức tạp đối với công tác quản trị đô thị.

Báo cáo đánh giá thi hành Luật Thủ đô cho thấy việc ban hành luật trước đây đã tạo ra bước tiến quan trọng trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô. Nhiều cơ chế đặc thù được thiết lập đã giúp Hà Nội chủ động hơn trong quản lý và phát triển kinh tế – xã hội.

Một số chính sách được áp dụng cho Hà Nội sau đó đã trở thành cơ sở để nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật chung của cả nước. Điều này cho thấy vai trò tiên phong của Thủ đô trong việc thử nghiệm các mô hình phát triển mới.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ những hạn chế nhất định. Một số cơ chế phân quyền chưa thực sự mạnh mẽ, nhiều thủ tục liên quan đến đầu tư, quy hoạch và phát triển hạ tầng còn kéo dài. Việc huy động nguồn lực cho các dự án quy mô lớn của Thành phố vẫn gặp không ít khó khăn.

Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Luật Thủ đô được xem là bước đi cần thiết nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo điều kiện để Hà Nội phát huy tốt hơn vai trò trung tâm và động lực phát triển của cả nước.

Dự thảo luật lần này được xây dựng theo hướng tăng cường phân quyền, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thành phố trong quản lý và điều hành phát triển kinh tế – xã hội.

Đồng thời, dự thảo luật cũng tiếp tục khẳng định định hướng xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm lớn về kinh tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia.

Cơ chế vượt trội thúc đẩy phát triển đô thị hiện đại

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi là việc thiết lập các cơ chế, chính sách vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế và quản trị đô thị.

Theo đó, Hà Nội sẽ được trao thẩm quyền lớn hơn trong việc quyết định và triển khai các dự án đầu tư quan trọng của Thành phố, bao gồm các dự án đầu tư công, dự án theo phương thức đối tác công – tư và các dự án sử dụng nguồn lực hợp pháp khác.

Việc mở rộng thẩm quyền này được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Một điểm mới khác là việc đưa vào khái niệm vùng phát thải thấp, mô hình quản lý đô thị đang được nhiều thành phố lớn trên thế giới áp dụng nhằm cải thiện chất lượng môi trường.

Theo mô hình này, các khu vực nội đô có thể áp dụng những biện pháp hạn chế phương tiện gây ô nhiễm, từ đó giảm thiểu khí thải và nâng cao chất lượng không khí.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng đặt ra định hướng phát triển các mô hình đô thị hiện đại gắn với hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn.

Việc phát triển đô thị theo mô hình này sẽ giúp sử dụng hiệu quả hơn quỹ đất đô thị, đồng thời giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc nghiên cứu khai thác không gian tầm thấp – lĩnh vực kinh tế mới liên quan đến hoạt động bay tầm thấp, máy bay không người lái và các dịch vụ hàng không đô thị.

Theo kinh nghiệm của Trung Quốc, việc phát triển kinh tế tầm thấp có thể mở ra nhiều cơ hội mới trong các lĩnh vực vận tải, logistics, du lịch và dịch vụ công nghệ cao.

Việc đưa khái niệm này vào định hướng chính sách cho thấy Hà Nội đang chủ động chuẩn bị cho những xu hướng phát triển kinh tế mới trong tương lai.

Tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội và vùng Thủ đô

Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc hiện tại mà còn hướng tới xây dựng nền tảng thể chế cho sự phát triển lâu dài của Hà Nội.

Một khuôn khổ pháp lý linh hoạt và hiện đại sẽ giúp Thủ đô chủ động hơn trong hoạch định chiến lược phát triển, huy động nguồn lực và triển khai các dự án lớn.

Đồng thời, luật cũng tạo điều kiện để Hà Nội phát huy vai trò dẫn dắt trong liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của toàn bộ khu vực phía Bắc.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ giữa các đô thị trên thế giới, những thành phố có cơ chế quản trị linh hoạt và chính sách phát triển tiên tiến thường có lợi thế lớn trong việc thu hút đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Vì vậy, việc hoàn thiện Luật Thủ đô được kỳ vọng sẽ mở ra không gian thể chế mới cho Hà Nội bứt phá, trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao của khu vực.

Nếu các cơ chế, chính sách mới được thiết kế và triển khai hiệu quả, Hà Nội sẽ có thêm dư địa để phát triển nhanh, bền vững, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong quá trình phát triển của đất nước.

Khắc Lãng