Nghiên cứu - Trao đổi
Cần mở rộng cơ chế hóa đơn tổng cho nhiều ngành nghề
Bộ Tài chính đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng đối với một số dịch vụ có tần suất giao dịch lớn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng cần mở rộng cơ chế này cho các ngành nghề có đặc điểm tương tự.
Như Diễn đàn Doanh nghiệp đã thông tin, góp ý cho dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc cho phép lập hóa đơn tổng đối với các dịch vụ có số lượng giao dịch lớn là cần thiết, song phạm vi áp dụng hiện nay vẫn còn khá hạn chế.
Theo VCCI, một số lĩnh vực như vận tải hành khách theo hợp đồng hoặc xe mô tô hai bánh thông qua nền tảng công nghệ cũng có đặc điểm tương tự taxi hay xe buýt: số lượng giao dịch rất lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ. Tuy nhiên, các dịch vụ này hiện chưa được đưa vào diện áp dụng cơ chế lập hóa đơn tổng.
VCCI cho biết đối với các nền tảng gọi xe, nhiều khách hàng là tổ chức, doanh nghiệp thường ký hợp đồng sử dụng dịch vụ theo chu kỳ và chỉ có nhu cầu nhận hóa đơn tổng để đối soát giao dịch vào cuối kỳ. Việc phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ lẻ không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn tạo áp lực đáng kể cho hệ thống công nghệ của doanh nghiệp.
Theo VCCI, nếu quy định chỉ giới hạn ở một số ngành nghề cụ thể thì có thể chưa phản ánh đầy đủ thực tiễn hoạt động của các mô hình kinh doanh mới trong nền kinh tế số. Do đó, cơ quan soạn thảo cần cân nhắc mở rộng phạm vi áp dụng hoặc xây dựng các tiêu chí chung để áp dụng cơ chế hóa đơn tổng cho các lĩnh vực có đặc điểm tương tự.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh vấn đề này, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, việc cho phép lập hóa đơn tổng đối với các hoạt động có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ là hướng đi phù hợp với thực tiễn.
Theo Luật sư Nhung, trong nhiều lĩnh vực dịch vụ, mỗi ngày doanh nghiệp có thể phát sinh rất nhiều giao dịch nhỏ lẻ. Nếu phải lập hóa đơn riêng cho từng giao dịch thì không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn tạo áp lực lớn cho hệ thống quản lý dữ liệu của doanh nghiệp cũng như cơ quan thuế.
“Việc cho phép lập hóa đơn tổng không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý thuế. Điều quan trọng là doanh nghiệp vẫn phải có hệ thống ghi nhận đầy đủ từng giao dịch và đảm bảo dữ liệu có thể truy xuất khi cơ quan quản lý yêu cầu”, Luật sư Nhung cho biết.
Theo Luật sư, nếu được thiết kế với tiêu chí rõ ràng và có hệ thống dữ liệu kiểm soát giao dịch đầy đủ, cơ chế hóa đơn tổng vừa giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, vừa không làm suy giảm hiệu quả quản lý thuế.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, nhiều mô hình kinh doanh mới xuất hiện với đặc điểm giao dịch tần suất cao nhưng giá trị nhỏ. Nếu quy định chỉ liệt kê một số ngành nghề cụ thể thì rất dễ bỏ sót những lĩnh vực có đặc điểm tương tự.
Do đó, thay vì quy định theo từng ngành nghề cụ thể, cơ quan soạn thảo có thể cân nhắc xây dựng các tiêu chí áp dụng chung, chẳng hạn như hoạt động có tần suất giao dịch lớn, giá trị từng giao dịch nhỏ và phải có hệ thống phần mềm quản lý chi tiết từng giao dịch.
Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện mà còn tạo điều kiện để cơ quan thuế kiểm soát tốt hơn các hoạt động kinh doanh phát sinh.
Bên cạnh đó, việc xác định “cá nhân không kinh doanh” trong thực tế còn gặp nhiều khó khăn. Trong nhiều giao dịch, người mua không cung cấp đầy đủ thông tin về tình trạng kinh doanh hoặc mã số thuế, khiến doanh nghiệp khó xác định đối tượng áp dụng hóa đơn tổng.
Theo Luật sư Lê Thị Nhung, nếu không có hướng dẫn rõ ràng, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro pháp lý khi lập hóa đơn không đúng đối tượng.
“Trong trường hợp quy định chưa thật cụ thể, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình huống áp dụng sai cơ chế hóa đơn, từ đó có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, chứng từ”, Luật sư Lê Thị Nhung phân tích.