Công nghệ

Thị trường công nghệ Trung Quốc đang chứng kiến làn sóng sử dụng các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agent) mang tên OpenClaw lan rộng từ giới lập trình, nhà đầu tư cho tới cả những người dùng phổ thông. Trong cộng đồng công nghệ, phong trào này thậm chí còn được gọi bằng cái tên khá dân dã là “nuôi tôm hùm”, xuất phát từ linh vật của dự án.

Từ chatbot đến AI “thực thi”

Sự bùng nổ của OpenClaw phản ánh bước chuyển quan trọng trong quá trình ứng dụng trí tuệ nhân tạo, từ các chatbot trả lời câu hỏi sang những hệ thống có khả năng thực thi công việc thay con người. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi, những “nhân viên kỹ thuật số” này cũng đang đặt ra các rủi ro mới về bảo mật dữ liệu và quản trị hệ thống.

Nghịch lý của cơn sốt OpenClaw là nhiều người sẵn sàng chi tiền để được cài đặt công cụ này, nhưng cũng có không ít người phải bỏ tiền thuê chuyên gia gỡ bỏ sau khi gặp sự cố dữ liệu. Điều đó cho thấy thị trường AI Agent đang phát triển với tốc độ nhanh hơn khả năng kiểm soát rủi ro.

Điểm khác biệt cốt lõi khiến OpenClaw tạo ra làn sóng mạnh mẽ hơn nhiều so với các chatbot phổ biến như ChatGPT hay Gemini nằm ở khả năng hành động thay vì chỉ đối thoại.

Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) truyền thống chủ yếu cung cấp thông tin, hỗ trợ viết nội dung hoặc trả lời câu hỏi. Trong khi đó, OpenClaw đúng nghĩa là một AI Agent có thể truy cập hệ thống máy tính để thực hiện nhiều tác vụ như viết mã, quản lý tệp, xử lý email, thậm chí đặt vé hoặc tự động hóa các quy trình làm việc.

Chính khả năng “làm việc thay người dùng” này tạo ra sức hấp dẫn lớn trên thị trường. Theo ghi nhận tại Trung Quốc, nhiều người dùng thậm chí mua các dòng Mac Mini của Apple chỉ để chạy OpenClaw ổn định hơn.

Ông Li Zhi, người đứng đầu Viện Trí tuệ của Analysys International, nhận định rằng trải nghiệm để AI trực tiếp thực hiện nhiệm vụ mang lại giá trị thực tế vượt xa những cuộc thảo luận lý thuyết về công nghệ. Theo ông, làn sóng này đã chạm đúng tâm lý xã hội về năng suất và tự động hóa, từ đó tạo ra cơn sốt lan rộng trên toàn quốc.

Tuy nhiên, quyền truy cập sâu vào hệ thống cũng đồng nghĩa với việc AI có thể tác động trực tiếp tới dữ liệu cá nhân và doanh nghiệp. Khi ranh giới giữa tiện lợi và an toàn trở nên mờ nhạt, các tổ chức buộc phải đối mặt với một bài toán quản trị rủi ro hoàn toàn mới.

Theo đánh giá của giới phân tích, sự bùng nổ của OpenClaw không phải là hiện tượng ngẫu nhiên. Nó phản ánh một chiến lược phát triển AI khác biệt của Trung Quốc so với phương Tây. Nếu Mỹ tập trung xây dựng các mô hình nền tảng quy mô lớn với chi phí khổng lồ, Trung Quốc lại chú trọng hơn vào lớp ứng dụng, nơi các công cụ AI được triển khai rộng rãi cho doanh nghiệp và người dùng phổ thông.

Có ba yếu tố chính giúp Trung Quốc trở thành môi trường thuận lợi cho sự phát triển của AI Agent. Thứ nhất là quy mô lực lượng lập trình viên. Trung Quốc hiện có khoảng 9,4 triệu nhà phát triển phần mềm, chiếm gần một phần ba tổng số lập trình viên toàn cầu. Quy mô này cho phép các công nghệ mới nhanh chóng được thử nghiệm, tùy biến và thương mại hóa.

Thứ hai là dòng vốn đầu tư khổng lồ. Theo ước tính của Bank of America, các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư khoảng 700 tỷ nhân dân tệ (tương đương 102 tỷ USD) vào AI chỉ trong năm qua nhằm biến các nghiên cứu công nghệ thành giá trị thương mại thực tế.

Thứ ba là lợi thế chi phí vận hành, đặc biệt liên quan đến giá token, đơn vị tính chi phí khi sử dụng mô hình AI. Trong khi các nhà cung cấp Mỹ như OpenAI hay Anthropic có chi phí token khá cao, nhiều công ty Trung Quốc đã tối ưu hóa đáng kể chi phí này.

Đầu năm 2026, giá token đầu ra của Anthropic khoảng 25 USD cho mỗi triệu token, OpenAI khoảng 15 USD, trong khi Moonshot AI chỉ khoảng 3 USD và MiniMax khoảng 1,2 USD.

Chuyên gia của iiMedia nhận định mức chi phí thấp kết hợp với năng lực tính toán ổn định đã tạo lợi thế đáng kể cho hệ sinh thái AI nội địa Trung Quốc. Cụ thể, khả năng tối ưu chi phí vận hành cùng nguồn cung năng lượng ổn định giúp Trung Quốc có vị thế cạnh tranh tốt trong cuộc đua AI.

Hồi chuông cảnh báo về bảo mật dữ liệu

Tuy vậy, tốc độ phát triển nhanh của các công cụ AI Agent cũng bộc lộ nhiều rủi ro. Theo SCMP, sau hàng loạt sự cố mất dữ liệu được phản ánh trong cộng đồng công nghệ, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã ban hành hướng dẫn sử dụng OpenClaw với nguyên tắc “6 điều nên làm và 6 điều không nên làm”.

Các khuyến nghị bao gồm việc chỉ tải phần mềm từ nguồn chính thức, cấp quyền truy cập tối thiểu cần thiết cho ứng dụng và không cài đặt công cụ này trên máy tính chứa dữ liệu nhạy cảm của doanh nghiệp.

Ông Witt Lin, phụ trách giải pháp bảo mật tại Sangfor Technologies cho rằng OpenClaw phụ thuộc nhiều vào các kỹ năng, tức công cụ bên thứ ba và đây có thể là điểm phát sinh lỗ hổng bảo mật.

“Vì vậy, cách an toàn hơn là chạy OpenClaw trong môi trường máy ảo hoặc sandbox thay vì cài đặt trực tiếp trên hệ điều hành chính. Thực tế, nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính tại Trung Quốc đã cấm hoàn toàn việc cài đặt OpenClaw trên hệ thống nội bộ”, ông khuyến nghị.

Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ đang dần chuyển từ câu hỏi “ai có mô hình lớn hơn” sang “ai xây dựng được hệ sinh thái ứng dụng hiệu quả hơn”. Nhhà sáng lập Xlearnity, ông Wang He nhìn nhận bên nào sở hữu hệ sinh thái ứng dụng AI phong phú nhất, sẽ có lợi thế định hình tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong một hoặc hai thập kỷ tới.

Lịch sử công nghệ cho thấy người chiến thắng không phải lúc nào cũng là người phát minh ra công nghệ, mà thường là người triển khai và thương mại hóa nó hiệu quả nhất. Cơn sốt OpenClaw tại Trung Quốc có thể được xem như một thử nghiệm lớn cho chiến lược chiếm lĩnh lớp ứng dụng AI.

Tuy nhiên, để mô hình kinh tế này phát triển bền vững, các doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ phải tìm được điểm cân bằng giữa đổi mới công nghệ và bảo vệ dữ liệu. Trong kỷ nguyên kinh tế AI, lợi thế không chỉ thuộc về những người tạo ra công nghệ mạnh nhất, mà còn thuộc về những người quản trị được rủi ro của chính công nghệ đó.

Diễm Ngọc