Kinh tế thế giới

Quyết định này được dự báo trước, nhưng thị trường lo ngại hơn với những gì Chủ tịch Fed Jerome Powell phát biểu sau đó.

Theo đó, Fed đã nâng dự báo lạm phát PCE lên 2,7% cho năm 2026, đồng thời chỉ còn trông đợi một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay, ít hơn so với kỳ vọng 2 lần trước khi xung đột tại Trung Đông leo thang. Thị trường phản ứng tiêu cực với hàng loạt cổ phiếu lao dốc sau những tuyên bố của ông Powell.

Trung tâm của cuộc họp vẫn là tình hình eo biển Hormuz. Cuộc xung đột và tác động của nó lên tuyến đường vận chuyển qua Hormuz đã làm rối loạn thị trường dầu toàn cầu và có nguy cơ giữ lạm phát cao hơn mục tiêu 2% của Fed.

Ông Powell thừa nhận "còn quá sớm để biết" mức độ ảnh hưởng, song ông cũng nói rõ: "Kỳ vọng lạm phát ngắn hạn đã tăng trong vài tuần gần đây, có khả năng phản ánh sự leo thang mạnh của giá dầu do gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông.”

Châu Á: Tổn thất được dự báo

Với châu Á, bối cảnh này không đơn thuần là câu chuyện lãi suất Mỹ. Với ngày thứ 20 của xung đột Trung Đông, những tổn thất đang dần hiện rõ.

Bà Trinh Nguyen, chuyên gia kinh tế cấp cao về thị trường châu Á tại Natixis, chỉ ra rằng sự phụ thuộc nặng nề vào dầu khí Trung Đông khiến châu Á đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc nguồn cung đang diễn ra.

Mức độ phơi nhiễm với LNG từ Trung Đông không đồng đều, trong đó Pakistan, Ấn Độ, Singapore, Đài Loan, Thái Lan và Hàn Quốc là những nền kinh tế chịu rủi ro cao nhất. Ngay cả Nhật Bản - vốn nhập khẩu LNG chủ yếu từ Australia - cũng không thoát khỏi cú sốc giá, bởi thị trường năng lượng toàn cầu vốn liên thông.

Điểm quan trọng mà bà Nguyen nhấn mạnh: ngoại trừ Australia, Malaysia và Indonesia, toàn bộ các nền kinh tế châu Á còn lại đều là những quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng. Điều đó có nghĩa là mỗi USD giá dầu tăng thêm đều trực tiếp gây áp lực lên cán cân vãng lai và tỷ giá hối đoái.

Phân tích của Natixis chỉ ra rằng xung đột Trung Đông kéo dài tác động lên châu Á qua nhiều kênh đồng thời: chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung lương thực do thiếu hụt phân bón, đứt gãy tuyến thương mại, sụt giảm kiều hối và điều kiện tài chính thắt chặt hơn. Thái Lan, Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan là những nền kinh tế phơi nhiễm nhiều nhất với rủi ro chi phí năng lượng. Philippines là nước dễ bị tổn thương nhất trong cả hai mặt: nhập khẩu ròng cả thực phẩm lẫn năng lượng, đồng thời phụ thuộc lớn vào kiều hối từ lao động tại Trung Đông. Ấn Độ cũng đứng gần đầu danh sách rủi ro kiều hối.

Câu hỏi lớn hơn là liệu đây có phải dấu hiệu của đình lạm hay không. Bà Nguyen cảnh báo rằng sự kết hợp giữa điều kiện thương mại xấu đi, chi phí lương thực leo thang và gián đoạn thương mại toàn cầu đang làm dấy lên bóng ma của đình lạm — tình trạng tăng trưởng chậm lại trong khi lạm phát tăng cao. Đáng lo ngại hơn, dư địa chính sách để các ngân hàng trung ương trong khu vực phản ứng đã bị thu hẹp đáng kể, khi áp lực lạm phát tăng trong bối cảnh đồng nội tệ suy yếu và chi phí nhập khẩu tăng vọt.

Các đồng tiền châu Á đã suy yếu trong những tuần gần đây, trong đó đồng baht Thái giảm mạnh nhất trong nhóm, trong khi các thị trường chứng khoán mới nổi ở châu Á mất 1,5%. Tâm lý tránh rủi ro đang thống trị khu vực.

Việt Nam trong vùng phân hóa của khu vực

Không phải tất cả đều trong tình trạng như nhau. Malaysia nổi lên như một ngoại lệ hiếm hoi ở Đông Nam Á nhờ thặng dư khí đốt, có thể bù đắp phần nào thâm hụt dầu ròng. Australia cũng hưởng lợi tương tự với vị thế xuất khẩu năng lượng.

Trong khi đó, Việt Nam, dù chưa phải nhà nhập khẩu năng lượng lớn nhất khu vực, lại dễ tổn thương vì phụ thuộc vào du lịch - một ngành sẽ bị ảnh hưởng nặng nề khi giá nhiên liệu hàng không tăng vọt và giao thông hàng không bị gián đoạn.

Về trọng số trong rổ CPI, bà Nguyen chỉ ra rằng thực phẩm và giao thông vận tải chiếm hơn 70% rổ CPI của Thái Lan, và trên 50% tại Việt Nam, Philippines, Ấn Độ, Đài Loan và Trung Quốc. Đây là những hệ số khuếch đại khổng lồ: bất kỳ cú sốc giá năng lượng nào cũng sẽ truyền dẫn nhanh và mạnh vào lạm phát tiêu dùng.

Chi phí của sự bất định

Goldman Sachs Asset Management nhận định Fed sẽ duy trì trạng thái "chờ và quan sát" cho đến khi có thêm thông tin rõ ràng hơn về Trung Đông. Dù dự báo lạm phát được nâng lên, FOMC vẫn giữ xu hướng nới lỏng, với đa số các thành viên trong FOMC kỳ vọng sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Sự bất định đó là thứ tốn kém nhất đối với châu Á. Khi Fed không thể đưa ra tín hiệu rõ ràng về lộ trình lãi suất, các ngân hàng trung ương trong khu vực cũng bị kẹt trong thế tiến thoái lưỡng nan. Cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng thì đồng nội tệ sẽ yếu thêm; trong khi giữ nguyên hoặc tăng thì hy sinh đà phục hồi kinh tế. Ngân hàng trung ương Indonesia và ngân hàng trung ương Đài Loan, cả hai đều họp trong tuần này, dự kiến đều giữ nguyên lãi suất.

Oxford Economics mô tả xung đột Trung Đông là “cú sốc đình lạm” - vừa làm suy yếu tăng trưởng vừa thổi bùng lạm phát cùng lúc. Với châu Á, vùng đệm của "lạm phát thấp" mà bà Nguyen từng xem là điểm tựa để hấp thụ các cú sốc đang dần bị bào mòn, vấn đề cấp bách là liệu tác động sẽ tới nhanh mức nào?

Nam Trần