Phân tích - Bình luận
Nguyên nhân đằng sau "cú sập" mạnh của giá vàng
Giá vàng thế giới và Việt Nam lao dốc mạnh khi kỳ vọng lãi suất đảo chiều và dòng tiền toàn cầu rút khỏi tài sản trú ẩn an toàn.
Thị trường kim loại quý toàn cầu đang chứng kiến một trong những đợt bán tháo dữ dội nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Giá vàng kỳ hạn mất 5,9% — tương đương 289,20 USD/ounce — chỉ trong một phiên, đánh dấu lần giảm thứ 6 trong 7 phiên liên tiếp. Bạc còn thê thảm hơn, bốc hơi 8,2% trong ngày, kéo tổng mức giảm trong 7 phiên xuống xấp xỉ 20%.
Điều đáng chú ý là đà lao dốc này diễn ra sau khi giá vàng lập đỉnh lịch sử 5.318,40 USD/ounce vào cuối tháng 1/2026. Chỉ trong chưa đầy hai tháng, kim loại vốn được xem là “boong-ke” chống khủng hoảng đã mất hơn 13% giá trị. Câu hỏi đặt ra là điều gì đang thực sự xảy ra?
Lãi suất chống lại vàng
Yếu tố quyết định nhất chính là kỳ vọng lãi suất. Vàng thường phát huy sức mạnh trong môi trường lãi suất thấp, khi chi phí cơ hội của việc nắm giữ một tài sản không sinh lời là nhỏ. Ngược lại, khi lãi suất tăng, nhà đầu tư có xu hướng chuyển sang trái phiếu và các tài sản tạo thu nhập cố định.
Cuộc xung đột ở Trung Đông và cú sốc năng lượng kéo theo đã làm đảo lộn mọi tính toán.
Chỉ vài tuần trước khi căng thẳng leo thang, thị trường còn kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất 2 lần trong năm 2026. Hiện nay, như Aakash Doshi, người đứng đầu chiến lược vàng và kim loại toàn cầu tại State Street Investment Management cho rằng, thị trường đang định giá không có đợt nới lỏng tiền tệ nào từ FED trong năm nay. Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng phát đi tín hiệu tương tự.
Dòng tiền cá nhân đảo chiều, quỹ lớn rút lui
Không chỉ kỳ vọng vĩ mô, tâm lý nhà đầu tư cá nhân cũng đang thay đổi.
Sau chuỗi ngày liên tục rót tiền vào các quỹ ETF vàng, với mức mua ròng cao nhất lên tới 36,8 triệu USD trong một ngày, các nhà đầu tư nhỏ lẻ đã bán ròng SPDR Gold Shares suốt 6 phiên liên tiếp, rút ra tổng cộng khoảng 10,5 triệu USD. Con số này tuy không lớn nhưng đây là tín hiệu cho thấy sự đảo chiều tâm lý.
Các quỹ đầu cơ lớn, vốn sử dụng thuật toán để theo dõi xu hướng giá, cũng đang thu hẹp vị thế đối với vàng. Tom Wrobel từ Société Générale cho biết các quỹ CTA vẫn duy trì vị thế mua, nhưng đang quản trị rủi ro và cắt giảm đáng kể.
Ngoài ra, với mức tăng ấn tượng trong hai năm qua, nhiều nhà đầu tư đang chốt lời vàng để bù đắp tổn thất ở các danh mục khác, hoặc đơn giản là chuyển sang nắm giữ tiền mặt trong bối cảnh đồng USD tăng giá.
Áp lực bán tháo lan rộng sang toàn bộ nhóm kim loại. Bạch kim và palladium đã mất lần lượt 17% và 15% trong tháng. Đồng và nhôm cũng đang điều chỉnh giảm, phản ánh lo ngại về tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại.
Nhôm từng vọt lên gần đỉnh lịch sử sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Tuy nhiên, khi lo ngại về “phá hủy cầu” trong kịch bản suy thoái toàn cầu gia tăng, giá nhôm tại London đã giảm 5,7% chỉ trong một tuần.
Giá vàng SJC về vùng 175 triệu/lượng
Thị trường vàng trong nước không nằm ngoài vòng xoáy. Đầu tháng 3, giá vàng miếng SJC còn ở mức 187,9–190,9 triệu đồng/lượng, trước khi lao dốc mạnh. Chỉ trong tuần đầu tháng 3, giá mua - bán vàng miếng SJC giảm tới 5,9 triệu đồng/lượng, trong khi giá vàng nhẫn cũng giảm từ 4 đến 5,9 triệu đồng/lượng.
Chiều ngày 19/3, giá vàng miếng SJC và vàng nhẫn tại các hệ thống lớn tiếp tục giảm thêm 2,9 triệu đồng/lượng, kéo giá SJC về vùng 175,5 triệu đồng/lượng. Giá vàng và bạc trong nước đã mất lần lượt 4,5% và 9% chỉ trong phiên 19/3.
Điểm đáng chú ý là giá vàng thế giới quy đổi theo tỷ giá ngân hàng vẫn thấp hơn giá vàng trong nước khoảng 23 triệu đồng/lượng — cho thấy dù đã điều chỉnh mạnh, chênh lệch giá vàng nội – ngoại vẫn ở mức rất cao.
Xác suất Fed cắt giảm lãi suất ba lần trong năm 2026 đã giảm xuống còn 20%, từ gần 50% chỉ một tuần trước. Cùng với tâm lý thận trọng trước bất ổn địa chính trị, đây là lý do nhiều nhà đầu tư trong nước đang đứng ngoài thị trường thay vì “bắt đáy” như trước.
Kịch bản nào phía trước?
Phần lớn các nhà phân tích cho rằng diễn biến giá vàng trong ngắn hạn sẽ tiếp tục bị chi phối bởi hai biến số chính: chiến sự tại Trung Đông và chính sách lãi suất của Fed.
Nếu xung đột leo thang nhưng Fed vẫn duy trì lập trường không hạ lãi suất, vàng sẽ đối mặt với sức ép kép: dòng tiền quay trở lại các tài sản sinh lời, đồng thời gia tăng nhu cầu thanh khoản.
Ngược lại, bất kỳ tín hiệu nào cho thấy Fed sẵn sàng nới lỏng trở lại đều có thể châm ngòi cho một đợt phục hồi mạnh của giá vàng. Lịch sử cho thấy, mỗi lần giá vàng điều chỉnh sâu sau một chu kỳ tăng kéo dài, thị trường thường mở ra cơ hội tích lũy cho những nhà đầu tư đủ kiên nhẫn.