24h

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó đề xuất nhiều mức xử phạt đáng chú ý đối với các hành vi liên quan đến tài khoản số và giao dịch trên không gian mạng.

Đáng chú ý, mức phạt từ 70 – 100 triệu đồng được đề xuất áp dụng đối với hành vi mở hoặc duy trì tài khoản số có chức năng giao dịch tài chính bằng thông tin định danh giả mạo, không có trong cơ sở dữ liệu quốc gia. Các loại tài khoản được đề cập gồm tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản chứng khoán, tài khoản tài sản số…

Dự thảo cũng đề xuất áp dụng mức phạt tương tự đối với hành vi mở tài khoản cho người thuộc diện bị cấm sử dụng tài khoản số, đồng thời buộc đóng tài khoản, nộp lại số lợi bất chính và bồi thường thiệt hại.

Bên cạnh đó, các hành vi sử dụng không gian mạng để lừa đảo, thay đổi tài khoản nhận tiền, kêu gọi từ thiện nhằm chiếm đoạt tài sản… có thể bị phạt từ 50 – 70 triệu đồng. Các hành vi liên quan đến thu thập, mua bán, công khai trái phép dữ liệu tài khoản số của người khác cũng nằm trong diện bị xử phạt, với mức từ 20 – 30 triệu đồng.

Những quy định này cho thấy xu hướng siết chặt không chỉ hành vi lừa đảo, mà cả “hạ tầng tài khoản”, nơi dòng tiền được tạo lập và vận hành.

Tuy nhiên, mức phạt cao liệu có phải là lời giải cho toàn bộ vấn đề. Thực tế theo các chuyên gia, tài khoản số định danh giả lâu nay là “mắt xích trung gian” trong nhiều vụ lừa đảo công nghệ cao. Khi tài khoản không gắn với danh tính thật hoặc được mở bằng thông tin bị đánh cắp, việc truy vết dòng tiền và xác định chủ thể vi phạm trở nên rất khó khăn.

Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở hành vi vi phạm, mà ở các “kẽ hở” trong quy trình định danh và quản lý tài khoản.

Hiện nay, dù đã có hệ thống định danh điện tử và cơ sở dữ liệu dân cư, nhưng việc đối soát, xác thực giữa các nền tảng, tổ chức trung gian vẫn chưa đồng bộ. Điều này tạo ra khoảng trống để các đối tượng lợi dụng, sử dụng giấy tờ giả, thông tin bị đánh cắp hoặc thuê, mua tài khoản để thực hiện hành vi vi phạm.

Một số chuyên gia cho rằng, tài khoản số không còn đơn thuần là công cụ giao dịch, mà đã trở thành một phần hạ tầng của nền kinh tế số. Khi hạ tầng này tồn tại lỗ hổng, rủi ro không chỉ dừng ở từng cá nhân, mà có thể lan sang toàn bộ hệ thống tài chính.

Vì vậy, bên cạnh việc siết chế tài, cần kiểm soát từ gốc bằng cách siết quy trình định danh, tăng xác thực đa lớp, liên thông dữ liệu và kiểm soát chặt việc mở, sử dụng tài khoản.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp – Giám đốc Công ty Luật HPVN cho rằng việc nâng mức xử phạt đối với hành vi mở, sử dụng tài khoản số bằng định danh giả là cần thiết nhằm tăng tính răn đe. Tuy nhiên, theo ông, nếu chỉ dựa vào chế tài mà không kiểm soát được quy trình xác thực và quản lý tài khoản, hiệu quả sẽ khó đạt như kỳ vọng, thậm chí có thể phát sinh các hình thức vi phạm tinh vi hơn.

“Thực tế hiện nay, nhiều tài khoản được mở bằng thông tin giả hoặc thông tin bị đánh cắp không chỉ do hành vi cá nhân, mà còn xuất phát từ những lỗ hổng trong khâu xác thực. Nếu không bịt được các kẽ hở này, thì dù tăng mức phạt, các hành vi vi phạm vẫn có thể tiếp diễn”, ông Hiệp nhận định.

Theo Luật sư, cần song song hoàn thiện cơ chế định danh, tăng cường liên thông dữ liệu và kiểm soát chặt quy trình mở tài khoản, thay vì chỉ tập trung vào xử lý sau vi phạm.

“Đề xuất này không chỉ là một bước siết quản lý, mà còn là tín hiệu cho thấy cơ quan chức năng đang chuyển từ xử lý “ngọn” sang kiểm soát “gốc”. Hiệu quả vì vậy không chỉ nằm ở mức phạt, mà ở việc các quy định có thực sự bịt được kẽ hở định danh và dòng tiền trên không gian số hay không”, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp nói.

Nguyễn Giang