Đối ngoại

Trong cuộc trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Đại sứ Sri Lanka tại Việt Nam Poshitha Perera đã thẳng thắn chỉ ra những nút thắt thực tế nhất, đồng thời hé lộ những lĩnh vực mà doanh nghiệp Việt Nam đang nắm giữ lợi thế cạnh tranh tại Sri Lanka.

- Nhìn lại chặng đường hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Sri Lanka, kim ngạch thương mại song phương vẫn chưa thực sự tương xứng với bề dày lịch sử đó. Theo ông, đâu là những rào cản đối với dòng chảy thương mại giữa hai bên?

Năm nay, chúng ta kỷ niệm 56 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, một dấu mốc minh chứng cho sự tin cậy chính trị bền chặt. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một số rào cản cần tháo gỡ để thúc đẩy giao thương tương xứng với tiềm năng của 2 nước. Một trong những rào cản chính là sự tương đồng trong cơ cấu kinh tế, khi cả hai nước đều có thế mạnh ở các mặt hàng như nông nghiệp, trà, dệt may và sản phẩm cao su. Điều này đôi khi tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp thay vì bổ trợ lẫn nhau.

Bên cạnh đó, việc thiếu vắng một Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương khiến hàng hóa Sri Lanka chưa có được ưu đãi thuế quan như các đối tác khác tại thị trường Việt Nam. Ngoài ra, thách thức về kết nối và logistics cũng rất đáng lưu tâm khi hiện chưa có đường bay hoặc tuyến vận tải biển trực tiếp, làm tăng chi phí và thời gian giao hàng. Cuối cùng, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhìn nhận đầy đủ về vai trò của Sri Lanka như một cửa ngõ vào Nam Á, cũng như tiềm năng của Việt Nam trong khu vực ASEAN.

- Đề cập đến vị thế chiến lược, Sri Lanka thường được gọi là “trái tim của Ấn Độ Dương”. Ông kỳ vọng thế nào về việc thiết lập một liên minh logistics giữa các cảng biển của Sri Lanka và Việt Nam để tối ưu hóa hải trình Á - Âu?

Với vị trí nằm trên tuyến hàng hải Đông - Tây, nơi 2/3 lượng dầu mỏ và phần lớn lưu lượng container toàn cầu đi qua, Sri Lanka nhận thấy tiềm năng khổng lồ trong việc bắt tay với các cảng cửa ngõ của Việt Nam. Chúng tôi mong muốn thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng và tăng cường hợp tác trung chuyển. Cảng Colombo hiện là trung tâm trung chuyển quan trọng tại Nam Á. Nếu kết nối được năng lực sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam với hệ thống trung chuyển này, hai nước tối ưu hóa luồng hàng trên các tuyến Á - Âu và châu Phi, giảm đáng kể chi phí logistics.

Hợp tác này không chỉ dừng lại ở việc bốc xếp hàng hóa mà còn mở ra cơ hội trong quản lý cảng, chuyển đổi số và dịch vụ logistics chung. Việc tăng cường liên kết giữa các cảng của Sri Lanka và các cảng trọng điểm của Việt Nam sẽ hình thành chuỗi cung ứng linh hoạt và bền vững hơn cho toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

- Sau khi Sri Lanka ký kết FTA với Thái Lan, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam rất quan tâm đến nền tảng ưu đãi tương tự. Ông có thể chia sẻ về lộ trình thúc đẩy một khung khổ hợp tác thương mại mới giữa hai nước?

Sri Lanka và Việt Nam đang ở giai đoạn đầu trong việc tìm kiếm các định hướng nhằm tăng cường hợp tác thương mại song phương. Dù chưa có một khuôn khổ cụ thể ngay lúc này, nhưng cả hai bên đều đang duy trì thái độ rất cởi mở và sẵn sàng trao đổi. Mục tiêu chung là xác định các cơ chế phù hợp để cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp trong thời gian tới.

- Theo ông, những lĩnh vực đặc thù nào mà các doanh nghiệp công nghệ và sản xuất của Việt Nam đang nắm giữ lợi thế cạnh tranh để có thể bứt phá tại thị trường Sri Lanka?

Việt Nam có những lợi thế rõ rệt trong nhiều lĩnh vực mà Sri Lanka đang ưu tiên. Trước hết là nông nghiệp và chế biến nông sản. Chúng tôi rất quan tâm đến việc tiếp nhận kinh nghiệm và công nghệ của Việt Nam trong nông nghiệp hiện đại, hệ thống tưới tiêu và sản xuất máy móc nông nghiệp để nâng cao năng suất. Tiếp theo là lĩnh vực công nghệ và chuyển đổi số. Khi Sri Lanka hướng tới kinh tế tri thức, sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trong các mảng như trí tuệ nhân tạo (AI), chính phủ điện tử và quản lý logistics thông minh là vô cùng triển vọng.

Đặc biệt, xe điện và công nghệ xanh là lĩnh vực đang nổi lên. Các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất xe điện và công nghệ pin có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang giao thông phát thải thấp của Sri Lanka. Ngoài ra, năng lực sản xuất điện tử và công nghiệp chế tạo của Việt Nam cũng là những mảng có dư địa hợp tác rất lớn.

- Ở chiều ngược lại, Sri Lanka nhìn nhận thế nào về vai trò của Việt Nam như một “cửa ngõ” để thâm nhập sâu hơn vào thị trường ASEAN?

Chúng tôi đánh giá Việt Nam là một cửa ngõ chiến lược quan trọng. Với nền kinh tế năng động và mạng lưới thương mại rộng khắp, Việt Nam là điểm trung chuyển lý tưởng để hàng hóa Sri Lanka tiến sâu vào Đông Nam Á. Hệ thống cảng biển như Hải Phòng hay Cái Mép-Thị Vải đang ngày càng đóng vai trò then chốt trong thương mại hàng hải khu vực.

Việc kết nối các cảng này với Cảng Colombo sẽ nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng. Hơn nữa, việc Việt Nam tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp Sri Lanka thông qua các liên doanh, chế biến gia tăng giá trị và tái xuất, từ đó mở rộng sự hiện diện tại toàn bộ thị trường ASEAN.

- Trân trọng cảm ơn ông!

[ Nguyễn Chuẩn thực hiện ]