Doanh nghiệp

Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng là một bài toán cân não về năng lực nội tại của các doanh nghiệp bản địa. Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện cùng bà Nguyễn Thị Phương Anh, Phó Khoa Kinh tế Logistics, Giám đốc Trung tâm Thực hành Logistics Xuất nhập khẩu thuộc Trường Cao Đẳng Bách nghệ Hải Phòng.

- Thưa bà, năm 2026 đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ của dòng vốn M&A và sự bứt phá của hạ tầng giao thông kết nối Hải Phòng. Bà đánh giá thế nào về “tác động kép” này đối với năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp logistics địa phương trước áp lực từ các đối thủ ngoại?

Thực tế, sự kết hợp giữa hạ tầng đồng bộ và dòng vốn đầu tư đang tạo ra một lực đẩy rất rõ rệt. Các doanh nghiệp logistics Hải Phòng đang được “tiếp sức” đáng kể nhờ giao thông thuận tiện cùng các chính sách, thủ tục hành chính ngày càng minh bạch. Điều này giúp Hải Phòng củng cố uy tín như một cửa khẩu hàng đầu, thu hút mạnh mẽ các chủ hàng và đơn vị vận tải lựa chọn làm điểm trung chuyển.

Tuy nhiên, chúng ta không thể phủ nhận mặt trái của đồng xu này là áp lực cạnh tranh đang tăng lên chóng mặt. Các doanh nghiệp nước ngoài với lợi thế về công nghệ và kinh nghiệm quản trị đang thâm nhập ngày càng sâu vào thị trường nội địa. Theo tôi, để không bị lép vế ngay trên chính “sân nhà”, doanh nghiệp logistics Hải Phòng không còn con đường nào khác là phải chủ động nâng cấp chất lượng dịch vụ, tối ưu hóa chi phí thông qua công nghệ và đặc biệt là phải tập trung vào nguồn nhân lực chất lượng cao để tăng năng suất lao động.

- Một nghịch lý vốn đã tồn tại lâu nay là chi phí logistics Việt Nam vẫn chiếm tới gần 17% GDP (Theo VLA), cao hơn nhiều so với mặt bằng chung thế giới. Theo bà, đâu là “điểm nghẽn” thực sự đối với các doanh nghiệp logistics Hải Phòng?

Tôi cho rằng đây là sự cộng hưởng của cả hai yếu tố, nhưng nếu phải chỉ ra đâu là điều mang tính quyết định, tôi sẽ chọn yếu tố nội tại doanh nghiệp. Đúng là hạ tầng sau cảng chưa đồng bộ đã và đang làm tăng thời gian cũng như chi phí thực hiện dịch vụ. Thế nhưng, nếu doanh nghiệp có quy mô đủ lớn, năng lực quản trị tốt và biết cách tối ưu hóa vận hành, họ hoàn toàn có thể cắt giảm được đáng kể các chi phí trung gian không đáng có.

Quan sát thực tế hiện nay, phần lớn doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng vẫn hoạt động ở quy mô nhỏ lẻ, cung cấp các dịch vụ rời rạc và mang tính tự phát. Dù trình độ nhân lực đã có những bước tiến so với trước, nhưng kỹ năng chuyên môn và ngoại ngữ vẫn chưa đồng đều, trong khi đặc thù ngành lại đòi hỏi sự phối hợp nhóm rất chặt chẽ. Vì vậy, ngoài việc chờ đợi sự cải thiện từ hạ tầng, các doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị, dồn lực đầu tư vào công nghệ và con người để giải bài toán “chi phí cao, giá rẻ” một cách bền vững.

- Dưới góc nhìn của một cơ sở đào tạo, bà thấy sự “khát” nhân lực chất lượng cao đang thay đổi ra sao trong bối cảnh chuyển đổi số và logistics xanh trở thành xu hướng bắt buộc?

Có một sự chuyển dịch rất rõ ràng từ nhu cầu về số lượng sang chất lượng. Hiện nay, doanh nghiệp không đơn thuần tìm kiếm người làm được các việc cơ bản, mà họ cần những nhân sự có khả năng hiểu hệ thống, vận hành công nghệ và có tư duy quản trị chuỗi cung ứng hiện đại để thích ứng với xu hướng xanh hóa.

Dù vậy, một thực trạng đáng buồn là tại Hải Phòng, nhiều đơn vị vẫn đang loay hoay với các mục tiêu vận hành ngắn hạn và bài toán nhân lực phổ thông. Trong khi một vài doanh nghiệp lớn đã có sự đầu tư bài bản, thì mặt bằng chung vẫn đang thiếu hụt trầm trọng những người thực sự “hiểu nghề, làm được việc”. Điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo như chúng tôi phải thay đổi quyết liệt để gắn sát hơn với thực tiễn. Đây vừa là áp lực, nhưng cũng là cơ hội để chúng tôi đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp đưa Hải Phòng trở thành một trung tâm logistics chuyên nghiệp đúng tầm.

- Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đầy biến động, như xung đột tại Trung Đông gây gián đoạn các tuyến hàng hải quốc tế, doanh nghiệp tại Hải Phòng nên có chiến lược thích ứng linh hoạt nào để giảm thiểu rủi ro, thưa bà?

Những bất ổn này đang trực tiếp đẩy cước vận tải biển biến động, gây thiếu hụt container cục bộ và kéo theo hàng loạt chi phí bốc xếp, nâng hạ gia tăng do thời gian vận chuyển kéo dài. Trong tình thế này, doanh nghiệp cần nhanh chóng đa dạng hóa các tuyến vận tải và chủ động tìm kiếm khách hàng để tối ưu hóa vận chuyển hai chiều nhằm tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, việc xây dựng các phương án dự phòng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để theo dõi, dự báo thị trường là yếu tố then chốt giúp kiểm soát rủi ro hiệu quả.

- Thị trường hiện nay đang xuất hiện những mô hình kinh doanh đột phá như xã hội hóa hạ tầng qua nền tảng công nghệ. Bà có lời khuyên gì cho các doanh nghiệp logistics truyền thống tại Hải Phòng để họ tự tin bước ra khỏi “vùng an toàn”?

Theo quan điểm của tôi, doanh nghiệp không nên đặt mình vào thế lựa chọn “hoặc cái này, hoặc cái kia” mà cần phải thực hiện song hành. Thị trường đang thay đổi quá nhanh, nếu chúng ta cứ ngồi chờ “thời điểm chín muồi” thì cơ hội có lẽ đã thuộc về người khác. Việc tiếp cận các mô hình mới và ứng dụng nền tảng công nghệ là yêu cầu bắt buộc để không bị tụt hậu. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng sự đột phá chỉ thực sự bền vững khi nó dựa trên một nội lực vững chắc. Khi doanh nghiệp đã có năng lực vận hành tốt và đội ngũ nhân sự lành nghề, năng động, thì công nghệ sẽ không còn là một phép thử rủi ro mà trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi để bứt phá.

Trân trọng cảm ơn bà!

Nguyễn Chuẩn