Tín dụng - Ngân hàng
Cần gói hỗ trợ tài chính chuyên biệt
Nhiều doanh nghiệp mong đợi một gói hỗ trợ hoặc chương trình hỗ trợ tài chính, tín dụng phù hợp trong bối cảnh chi phí tăng cao do xung động Trung Đông.
Theo nhiều chuyên gia, NHNN có thể xem xét chỉ đạo các ngân hàng thương mại thiết kế các gói tín dụng chuyên biệt với lãi suất thực sự ưu đãi, dành riêng cho các doanh nghiệp bị kẹt dòng tiền do chậm giao hàng.
Kỳ vọng hỗ trợ tài chính
Mới đây, ở cấp độ vĩ mô của các ngân hàng toàn khu vực, ADB đã công bố gói hỗ trợ ngân sách giải ngân nhanh và tài trợ thương mại, chuỗi cung ứng để đảm bảo nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu, bao gồm cả dầu mỏ. Các chuyên gia ADB cho biết sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông, đang tác động đến các quốc gia đang phát triển, và định chế này đang theo dõi để hỗ trợ giảm thiểu tác động từ biến động giá năng lượng, áp lực lạm phát và cán cân tài khoản vãng lai.
Tại Việt Nam, giữa những lo ngại về đà phục hồi kinh tế bị cản bước, trong đó rủi ro lạm phát “xuất khẩu” và biến động giá nhiên liệu tác động đến giá hàng hóa, đã bắt đầu xuất hiện những đề xuất về các gói hỗ trợ tài chính quy mô lớn.
Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức mới đây, bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP HCM - cho biết, nhiều doanh nghiệp hiện rơi vào trạng thái “vừa sản xuất, vừa lo”, khi các đơn hàng xuất khẩu đã được ký nhưng không chắc có thể thực hiện trọn vẹn. Do đó, vai trò của Nhà nước sẽ vô cùng quan trọng để các ngành ổn định, phát triển, đặc biệt khi thị trường biến động lớn. Nhà nước cần tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và đặc biệt là phải làm tốt công tác dự báo kinh tế. Nếu không có dự báo chính xác, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình thế bị động trước các biến động toàn cầu. Ngoài ra, cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ, hỗ trợ tài chính hiệu quả.
Một số doanh nghiệp cũng chia sẻ với Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, trong bối cảnh hiện nay, các cơ quan quản lý nên xem xét triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính ngắn hạn, đặc biệt ngân hàng có thể có chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp bởi xung đột Trung Đông như tiếp vốn vay lãi suất thấp, khoanh nợ, giãn nợ nhưng không chuyển nhóm nợ, nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp sản xuất – xuất khẩu duy trì hoạt động và từng bước phục hồi, phát triển...
Triển khai ra sao?
Bơm tiền như liều "thuốc bổ" kích cầu trong bối cảnh rủi ro lạm phát tăng cao, hay thiết kế chương trình hỗ trợ tài chính như thế nào để vừa hỗ trợ được doanh nghiệp, vừa thoát khỏi đà tăng lạm phát đã trở thành bài toán khó cần được xem xét để có đáp án phù hợp nhất.
Để bắt bệnh chuẩn xác, cần nhìn thẳng vào các tác động. Theo ông Đào Trọng Khoa - Chủ tịch Hiệp hội Logistics Việt Nam, xung đột tại Trung Đông khiến chi phí logistics tăng mạnh, đã tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến các doanh nghiệp vận tải. “Sự gián đoạn tại các tuyến hàng hải quan trọng do xung đột buộc các hãng tàu lớn như MSC, Maersk… phải đồng loạt thay đổi lộ trình. Theo đó, cước vận tải tàu biển đã tăng từ 54 - 72%. Đặc biệt, bảo hiểm tăng từ 2 đến 4 lần”, ông Khoa cho biết.
Cùng với đó, giá dầu thô Brent vẫn ở mức cao. “Giá dầu và cước phí vận tải tăng đột biến là ‘công thức’ đủ thành phần cho lạm phát chi phí đẩy. Trong bối cảnh như vậy, nếu vội vã tung ra một gói hỗ trợ tài chính vĩ mô – bản chất là bơm thêm thanh khoản vào nền kinh tế, trong lúc chi phí hàng hóa cơ bản đang biến động cao, sẽ khiến chúng ta tự đẩy mình vào vòng xoáy lạm phát. Cái giá của nền kinh tế lạm phát cao khó xử lý và đắt đỏ hơn so với thận trọng trong điều tiết thị trường và chính sách hỗ trợ”, TS Nguyễn Hoàng Hiệp, Chủ tịch Hội đồng khoa học, Viện IIB nhận định.
Tuy nhiên, ông Hiệp phân tích, do biến động của thị trường, đặc biệt dòng vận tải bị tắc, hệ lụy trực tiếp nhất của việc có thể kéo dài thời gian giao hàng là sự ách tắc của dòng tiền. Doanh nghiệp chậm nhận được thanh toán từ đối tác, trong khi các khoản nợ vay tại ngân hàng vẫn đến hạn phải trả. Theo đó, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu vay để đảo vòng vốn, trả lương nhân công và duy trì hệ thống trong lúc chờ tiền hàng về. Với hạn mức tín dụng chặt chẽ như hiện nay, doanh nghiệp sẽ gặp khó trong tiếp vốn. Trong khi đó, nếu nới lỏng tiêu chuẩn cấp tín dụng cho những doanh nghiệp đang suy kiệt dòng tiền cốt lõi hoặc bơm vốn tràn lan, sẽ trực tiếp đe dọa đến chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng, gieo mầm cho nợ xấu (NPLs) bùng phát trong 2-3 quý tới.
Trong bối cảnh NHNN vừa phải vừa giữ ổn định tỷ giá, vừa cố gắng duy trì mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ doanh nghiệp, thay vì bung 1 gói kích thích tài chính sẽ khiến nền kinh tế chịu áp lực kép, NHNN có thể xem xét chỉ đạo các ngân hàng thương mại thiết kế các gói tín dụng lưu động với lãi suất thực sự ưu đãi (tương tự gói 15.000 tỷ đồng cho lâm sản, thủy sản trước đây) nhưng khoanh vùng dành riêng cho các doanh nghiệp bị kẹt dòng tiền do chậm giao hàng. Quan trọng hơn, cần cơ chế cho phép linh hoạt đánh giá và cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ cho các trường hợp rủi ro khách quan do logistics đứt gãy.
Cùng với đó, khi chính sách tiền tệ đã gần hết dư địa, chính sách tài khóa phải bước lên tuyến đầu. Theo đó, cần chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) hoặc chủ động cắt giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu nếu giá năng lượng thế giới vượt ngưỡng cảnh báo cao. Việc triệt tiêu chi phí đầu vào này thiết thực và hiệu quả hơn việc bơm tiền trực tiếp.