Tín dụng - Ngân hàng

TS Đinh Thế Hiển, Chuyên gia tài chính cho rằng trong bối cảnh hiện nay, khi doanh nghiệp gặp rủi ro ở thị trường quốc tế với các tác động trực tiếp và gián tiếp từ xung đột Trung Đông, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, mọi chi phí tăng cao theo giá dầu và nhu cầu tiêu dùng của các thị trường co hẹp vì lạm phát; trong nước doanh nghiệp cũng gặp khó trong thúc đẩy cầu nội địa, thì yếu tố lãi suất vay cao khiến chi phí vốn cao sẽ càng đưa vào doanh nghiệp chồng chất khó khăn.

Lãi suất huy động trên thị trường đã được các ngân hàng liên tục điều chỉnh trong 2 tháng vừa qua. Đáng chú ý, với các khoản vay có điều kiện (giá trị khoản tiền gửi cao, kỳ hạn dài), lãi suất huy động đã có PVComBank áp dụng tới 10%. Nhiều nhà băng như HDBank, Vikki Digital Bank, Cake by VPBank, MSB, SeABank... cũng áp dụng lãi suất từ trên 8% cho các khoản tiền gửi, tùy điều kiện.

Nhóm ngân hàng tư nhân khác cũng có khoản huy động tiền gửi với lãi suất tiết kiệm từ trên 7%, áp dụng tại OCB, VPBank, BVBank, Sacombank, Techcombank, MB, MBV...

Ở nhóm ngân hàng big 4 Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank, lãi suất kỳ hạn dài nhất vẫn đang áp dụng dưới 7% (từ 4,7-6,5%). Đáng chú ý, cũng có nhà băng trong nhóm có các chương trình ưu đãi huy động theo thời gian ngắn, có điều kiện với khoản tiền gửi, dành riêng cho khách hàng "đặc biệt", lãi suất tiền gửi lên tới 7,8%. Hay tại Vietcombank, chứng chỉ tiền gửi tiết kiệm cũng niêm yết mức 7,9%.

Xét ở góc độ đầu tư và người tiền với, với lạm phát dự kiến 4%, mức lãi suất trần của nhóm Big 4 và các ngân hàng (dưới 10%) theo TS Đinh Thế Hiển, là quá có lợi.

Tuy nhiên, ông cho rằng việc áp dụng lãi suất cao cho kỳ hạn dài, đặc biệt với nhóm Big 4 có vai trò "chỉ báo thị trường" và thị phần tín dụng lớn, có thể gây rủi ro cho nền kinh tế. Bởi lãi suất cho vay doanh nghiệp quy mô trung bình (không có ưu thế về nguồn tiền lưu động lớn quay lại gửi không kỳ hạn vào ngân hàng) nếu cộng thêm chênh lệch sẽ lên tới 12-14%, doanh nghiệp sẽ đuối sức với chi phí vốn mới.

Theo đó, chuyên gia dự đoán để hỗ trợ doanh nghiệp tăng tốc trong bối cảnh khó khăn, thông qua các giải pháp từ NHTW, dần về cuối năm, các ngân hàng Big4 sẽ đưa lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 1 năm xuống khoảng 6% vào cuối năm 2026, và lãi suất các ngân hàng nhỏ có thể vẫn neo cao 7% - 8% (và có thể hơn nếu có số tiền trên chục tỷ đồng)....

"Sự chênh lệch lãi suất rất lớn ở nhóm ngân hàng lớn và nhỏ, các tổ chức tài chính (tiền gửi trên 1 năm), các trái phiếu doanh nghiệp niêm yết lớn an toàn và đang có rủi ro là bình thường ở các nước có thị trường vốn phát triển, quốc tế, bởi vì rủi ro và lợi nhuận (Risk and Return), gửi các NH và tổ chức tài chính nhỏ, có thể gặp tình trạng phá sản, người chọn lãi suất cao chấp nhận mất tiền. Ở Mỹ người gửi ngân hàng nhỏ hay mua trái phiếu doanh nghiệp lãi suất cao bị mất tiền là thường; ngay cả các tổ chức tài chính, các quỹ đầu tư vẫn bị mất vốn khi chọn lãi suất cao như vụ đầu tư vào trái phiếu công ty bất động sản Vĩnh Hằng...", chuyên gia phân tích.

Đồng thời ông cũng cho rằng chênh lệch lãi suất giữa các ngân hàng có thể cao trong trường hợp áp dụng các quy định như ở các thị trường phát triển, với sự giám sát chặt chẽ, người gửi tiền được chọn giữa rủi ro và lợi nhuận. Tuy vậy, trong bối cảnh và thực tế hiện nay, ông cho rằng điểm quan trọng nhất, vẫn là mặt bằng lãi suất cần được ổn định để hỗ trợ doanh nghiệp, thị trường.

Để ổn định mặt bằng lãi suất, mới đây Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản chỉ đạo, yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) tập trung triển khai một số nhiệm vụ giải pháp cụ thể.

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc NHNN Khu vực 2 cho biết, trong điều kiện hiện nay, cùng với các giải pháp sử dụng các công cụ điều hành chính sách tiền tệ - đây là những biện pháp kịp thời, phù hợp và mang nội hàm quản lý: triển khai và tuân thủ.

Theo đó, ông Lệnh cho rằng để phát huy hiệu quả các giải pháp này, việc tổ chức thực hiện tốt, có ý nghĩa quan trọng.

Thứ nhất, giữ ổn định mặt bằng lãi suất nhằm đảm bảo thực hiện tốt chính sách tiền tệ và mục tiêu chính sách tiền tệ: đó là giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kìm giữ lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Trong đó, ổn định mặt bằng lãi suất sẽ tạo điều kiện hỗ trợ cho doanh nghiệp tăng trưởng và phát triển sản xuất kinh doanh trong điều kiện hiện nay.

Để thực hiện tốt giải pháp này, ngoài việc tổ chức thực hiện các giải pháp tiền tệ tín dụng và nhóm nhiệm vụ giao cho các TCTD theo chỉ thị 01/CT – NHNN ngày 9/1/2026 của NHTW, các TCTD cần làm tốt công tác quản trị nguồn vốn, sử dụng hợp lý, phù hợp đảm bảo cân đối nguồn vốn – sử dụng vốn, đáp ứng các yêu cầu về tăng trưởng tín dụng hiệu quả và tập trung vốn cho lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực động lực tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, đây là các giải pháp mang nội hàm quản lý. Vì vậy, việc tuân thủ quy định và đảm bảo kỷ cương kỷ luật thị trường, như: thực hiện tốt công tác kiểm tra kiểm soát nội bộ; thực hiện tốt hoạt động quản trị, khai thác và sử dụng vốn hiệu quả của TCTD; việc công khai minh bạch lãi suất và đặc biệt là cải cách hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ… cần phải thực hiện tốt và bằng các hành động cụ thể, với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp tiết giảm chi phí và thời gian giao dịch. Đây là những giải pháp tích cực, mang tính tuân thủ và chủ động, không chỉ đảm bảo hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả mà còn góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh tiếp cận vốn, dịch vụ ngân hàng thuận lợi.

Thứ ba, thực hiện tốt công tác thông tin truyền thông, công tác phối hợp và tiếp tục tham gia thực hiện tốt các chương trình tín dụng, chương trình kết nối ngân hàng doanh nghiệp; đối thoại doanh nghiệp để tháo gỡ kịp thời khó khăn vướng mắc mang tính thủ tục hành chính, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh tiếp cận vốn, dịch vụ ngân hàng. Đồng thời, qua đó giúp khách hàng thực hiện tốt các quy định và trách nhiệm trong việc sử dụng vốn, dịch vụ ngân hàng có hiệu quả.

"Những giải pháp của NHTW về ổn định mặt bằng lãi suất cùng với những định hướng về tăng trưởng tín dụng, được tổ chức triển khai thực hiện tốt sẽ đảm bảo phát huy hiệu quả chính sách tiền tệ với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững", ông Nguyễn Đức Lệnh khẳng định.

Lê Mỹ