Du lịch

Diễn đàn Doanh nghiệp trao đổi với ông Bùi Doãn Nề, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp hàng không Việt Nam (VABA) về những giải pháp cấp thiết cho giai đoạn hiện nay.

- Giá nhiên liệu hiện nay đang tạo áp lực ra sao đối với chi phí vận hành và triển vọng phục hồi của ngành hàng không, du lịch, thưa ông?

Có thể nói, đây là áp lực rất lớn ở trong thời điểm ngành hàng không và du lịch đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới. Sau năm bản lề 2025 với nhiều tín hiệu phục hồi tích cực, bước sang 2026, doanh nghiệp hàng không và du lịch đều đặt kỳ vọng cao vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, những biến động từ kinh tế thế giới đã tác động đến các kịch bản, mục tiêu kinh doanh đã đề ra.

Đối với hàng không, nhiên liệu luôn là cấu phần chi phí lớn nhất, chiếm khoảng 35% đến 40% tổng chi phí khai thác. Theo tính toán, nếu giá Jet A-1 dao động quanh ngưỡng 190 đến 200 USD/thùng, chi phí của các hãng có thể tăng thêm khoảng 40% so với trước xung đột. Khi giá dầu tăng mạnh, chi phí vận hành đội bay tăng gần như tức thời.

Điều đáng lo hơn là tác động này lan rất nhanh sang toàn bộ chuỗi giá trị của du lịch, từ lữ hành, lưu trú, vận tải, logistics cho tới dịch vụ tại điểm đến.

Trước thực tế trên, một số hãng đã phải cắt giảm tần suất bay, ghép chuyến, thậm chí rà soát lại các đường bay hiệu quả thấp để bảo toàn dòng tiền. Đây là phản ứng bắt buộc về mặt kinh doanh nhưng nếu kéo dài, có thể khiến sức cầu du lịch suy giảm, ảnh hưởng ngược trở lại doanh thu của chính các hãng bay và doanh nghiệp lữ hành.

Tôi cho rằng các quyết sách của Chính phủ trong việc giảm thuế môi trường, VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt về mức 0 đối với xăng dầu là rất kịp thời. Nếu không có những giải pháp mạnh như vậy, áp lực lên doanh nghiệp còn lớn hơn rất nhiều.

- Cục Hàng không đã đề xuất phụ thu nhiên liệu nội địa trong 3 tháng từ 1/4 đến 30/6. Theo ông, đây có phải giải pháp phù hợp?

Tôi cho rằng đây là một giải pháp tình thế cần thiết trong bối cảnh hiện nay, nhất là khi nguồn cung nhiên liệu bay đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt cục bộ và chi phí đầu vào tăng quá nhanh. Việc áp dụng trong thời gian ngắn, giới hạn 3 tháng, cho thấy cơ quan quản lý đang hướng tới một công cụ linh hoạt để giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng giá vé không thể là lời giải duy nhất. Bởi việc tăng giá vé có thể khiến sức mua bị ảnh hưởng. Với hàng không, tăng giá quá mạnh sẽ lập tức tác động đến du lịch nội địa, kéo theo khó khăn cho doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, dịch vụ điểm đến và cả thương mại; làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bài toán lúc này là phải cân bằng giữa khả năng chịu đựng của doanh nghiệp và khả năng chi trả của thị trường. Trước hết, doanh nghiệp cần tối ưu vận hành ở mức cao nhất. Từ nâng hiệu suất khai thác đội bay, rút ngắn thời gian quay đầu tàu bay, tối ưu lịch bay cho tới áp dụng các giải pháp kỹ thuật giảm tiêu hao nhiên liệu. Mỗi điểm phần trăm tiết kiệm được trong vận hành đều có ý nghĩa rất lớn.

Bên cạnh đó, cần rà soát lại toàn bộ cấu phần giá vé. Không chỉ là nhiên liệu, mà còn các loại phí dịch vụ sân bay, phí điều hành bay, dịch vụ mặt đất và các chi phí liên quan khác. Nếu có thể giảm bớt một phần chi phí trung gian, thị trường sẽ được “hạ nhiệt” đáng kể.
Điều quan trọng nhất là không để giá vé tăng quá nhanh làm triệt tiêu nhu cầu đi lại và du lịch, bởi khi thị trường suy yếu thì cuối cùng doanh nghiệp cũng chịu tác động trực tiếp.

- Từ góc độ Hiệp hội, ông có kiến nghị gì để ngành hàng không và du lịch tiếp tục đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế?

Trong bối cảnh hiện nay, tôi cho rằng cần một gói giải pháp đồng bộ từ doanh nghiệp và chính sách.

Thứ nhất, tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ về thuế, phí đối với nhiên liệu và hoạt động vận tải hàng không trong thời gian phù hợp.

Thứ hai, cơ chế phụ thu nhiên liệu nếu áp dụng cần minh bạch, có lộ trình rõ ràng, giới hạn thời gian và được rà soát thường xuyên theo diễn biến thị trường, tránh trở thành gánh nặng kéo dài cho người tiêu dùng.

Thứ ba, phải nhìn hàng không và du lịch như một động lực tăng trưởng liên ngành. Đây không chỉ là câu chuyện của một ngành vận tải hay một lĩnh vực dịch vụ, mà là đầu vào, đầu ra của rất nhiều lĩnh vực kinh tế khác.

Tinh thần mà lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã quán triệt là rất rõ: đây là thời điểm phải tăng tốc, phải giữ bằng được đà tăng trưởng cao và thực chất. Hàng không và du lịch cần tiếp tục được đặt ở vị trí ưu tiên trong các chính sách kích cầu, thúc đẩy tiêu dùng và phát triển thị trường.

Tôi tin rằng nếu Nhà nước và doanh nghiệp cùng đồng hành, cùng chia sẻ khó khăn và hành động quyết liệt, ngành hàng không và du lịch hoàn toàn có thể vượt qua giai đoạn thử thách này, tiếp tục đóng góp tích cực cho mục tiêu phát triển kinh tế đất nước.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Minh Châu thực hiện