Kinh tế địa phương

Việc phát triển mô hình khu công nghiệp sinh thái được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về năng lực cạnh tranh, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, từ đó khẳng định vị thế dẫn đầu của Hải Phòng trong bản đồ kinh tế bền vững của cả nước.

Từ “nóng” sang “xanh”

Với hệ thống 45 khu công nghiệp và các khu kinh tế đang hoạt động trên địa bàn TP Hải Phòng, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Đồng thời góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Theo Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hải Phòng, đến năm 2030 và định hướng đến năm 2050, TP Hải Phòng xác định Chuyển đổi xanh là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Trong đó, lấy kinh tế tuần hoàn làm động lực chuyển đổi xanh và tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới. Hải Phòng lấy phát triển cảng xanh, công nghiệp xanh, đô thị xanh, du lịch sinh thái bền vững, công nghệ cao làm trụ cột, trong đó phát triển cảng xanh là đột phá chiến lược.

Địa phương này cũng tập trung huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng xanh, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cũng theo Nghị quyết này, TP Hải Phòng sẽ chuyển đổi xanh toàn diện trên 7 lĩnh vực là giao thông vận tải, công nghiệp, năng lượng, xây dựng, nông nghiệp, du lịch, lối sống và chuyển đổi xanh trên toàn bộ đảo Cát Bà (thuộc đặc khu Cát Hải) trong đó lĩnh vực giao thông vận tải, công nghiệp và đảo Cát Bà là nền móng để TP Hải Phòng mở rộng ra các lĩnh vực và triển khai tại các địa phương trên toàn thành phố.

TP Hải Phòng cũng xác định phát triển công nghiệp xanh là trọng tâm trong giai đoạn 2026 - 2030, với định hướng chuyển đổi các khu công nghiệp sang mô hình sinh thái, nâng cao hiệu suất năng lượng và thúc đẩy sản xuất sạch hơn.

Ông Dương Văn Xuyên - Phó ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho biết, thực hiện nghị quyết của thành phố, Ban cũng đã xây dựng kế hoạch cụ thể để chuyển đổi xanh trong các khu kinh tế, khu công nghiệp. Cụ thể, đến năm 2030, phấn đấu 100% các khu công nghiệp đang hoạt động có đánh giá hiện trạng phát thải và tiềm năng chuyển đổi xanh, tối thiểu 50% các khu công nghiệp đăng ký chuyển đổi và xây dựng khu công nghiệp sinh thái. Đến năm 2030, có ít nhất 2 khu công nghiệp được cấp chứng nhận khu công nghiệp sinh thái.

Đối với phát thải khí nhà kính, đến năm 2030, TP Hải Phòng phấn đấu phát triển theo hướng kinh tế xanh, carbon thấp, sử dụng đất đảm bảo tổng lượng phát thải khí nhà kính giảm ít nhất 43,5% so với kịch bản phát triển thông thường. Trong đó, bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt mức giảm bình quân hàng năm 4,85%/năm.

Các khu công nghiệp, khu kinh tế cũng tập trung chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa các ngành kinh tế, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn. Đến năm 2030, các khu công nghiệp, khu kinh tế phấn đấu đạt mức tiết kiệm năng lượng tối thiểu 8,5% tổng tiêu thụ năng lượng toàn ngành công nghiệp, có từ 3 đến 5 công trình/dự án trong khu công nghiệp đạt tiêu chuẩn chứng nhận công trình xanh.

Đồng thời, đến năm 2030, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đặt mục tiêu cho các khu kinh tế, khu công nghiệp trên địa bàn đạt tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được phân loại tại nguồn, thu gom theo tiêu chuẩn, quy chuẩn đạt 100%, tỷ lệ khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường đạt 100%.

Động lực hướng tới Net Zero và mục tiêu tăng trưởng bền vững

Trong nhiều năm qua, TP Hải Phòng luôn duy trì vị thế là một trong những đầu tàu công nghiệp của cả nước với hệ thống hạ tầng cảng biển và khu công nghiệp đồ sộ. Các khu kinh tế, khu công nghiệp không chỉ là nền tảng quan trọng để đưa Hải Phòng trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, công nghệ cao của cả nước, mà còn là trung tâm cảng biển, logistics tầm cỡ quốc tế.

Tuy nhiên, mô hình công nghiệp truyền thống dựa trên khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ đang dần chạm tới ngưỡng giới hạn. Để duy trì sức hấp dẫn, thành phố Cảng buộc phải thay đổi tư duy: Chuyển từ thu hút đầu tư bằng mọi giá sang thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án xanh và bền vững.

Hiện nay, các tập đoàn đa quốc gia khi tìm kiếm địa điểm đầu tư không chỉ quan tâm đến giá thuê đất hay ưu đãi thuế, mà họ đặc biệt chú trọng đến chỉ số phát triển bền vững (ESG). Các thị trường lớn như EU, Mỹ cũng bắt đầu áp dụng các rào cản kỹ thuật khắt khe như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Việc đẩy mạnh chuyển đổi các khu công nghiệp theo mô hình sinh thái chính là "tấm thẻ thông hành" để Hải Phòng bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ doanh nghiệp, theo ông Phạm Hồng Điệp - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Shinec, Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền đang hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi xanh bằng mô hình cụ thể, đo lường được và có thể nhân rộng. Tại Nam Cầu Kiền, diện tích cây xanh, giao thông, hạ tầng xã hội dùng chung đạt trên 32% với có cộng đồng an sinh xanh. Khu cũng có 3 chuỗi cộng sinh công nghiệp; ứng dụng năng lượng tái tạo, quản lý tài nguyên hiệu quả và giảm phát thải carbon.

Chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp không chỉ là câu chuyện của riêng TP Hải Phòng mà còn là mắt xích quan trọng trong chiến lược quốc gia nhằm thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050. Với vai trò là một trung tâm kinh tế biển, TP Hải Phòng đối mặt với những thách thức lớn từ biến đổi khí hậu, nhưng đồng thời cũng sở hữu tiềm năng to lớn để phát triển năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP Hải Phòng đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như: Khuyến khích các khu công nghiệp lắp đặt điện mặt trời áp mái, hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn tuần hoàn và xây dựng các không gian xanh trong khu công nghiệp. Trong đó, ưu tiên các ngành công nghiệp ít phát thải, sử dụng công nghệ sạch và có giá trị gia tăng cao như điện tử, chất bán dẫn và năng lượng mới.

Điển hình như Khu công nghiệp DEEP C hay Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền đã trở thành những điểm sáng về mô hình sinh thái, nơi các doanh nghiệp cùng nhau chia sẻ hạ tầng xanh và thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường chung.

Bên cạnh đó, chính quyền TP Hải Phòng cũng đang nỗ lực cải thiện hành lang pháp lý, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tín dụng xanh và chuyển giao công nghệ hiện đại. Việc chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái giúp TP Hải Phòng không chỉ đạt được các con số tăng trưởng GRDP ấn tượng mà còn bảo vệ được hệ sinh thái biển, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

Để chuyển đổi xanh, xây dựng các khu công nghiệp sinh thái, bà Vương Thị Minh Hiếu- Phó Cục trưởng Cục đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) khuyến nghị, các địa phương, Ban quản lý các Khu kinh tế, Khu công nghiệp ưu tiên thu hút đầu tư chất lượng cao và phát triển bền vững vào các lĩnh vực như: kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao, năng lượng mới...

Các địa phương cần quy hoạch phát triển khu công nghiệp sinh thái trong quy hoạch tỉnh, thành phố và xây dựng lộ trình để chuyển đổi các khu công nghiệp sang khu công nghiệp sinh thái, yêu cầu các chủ đầu tư hạ tầng triển khai các giải pháp cung cấp năng lượng tái tạo, năng lượng xanh tại khu công nghiệp. Đồng thời, thúc đẩy các dự án thực hiện các giải pháp về RCEP (Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực), cộng sinh doanh nghiệp và kinh tế tuần hoàn trong khu công nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp, cần triển khai báo cáo ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) và các giải pháp đón đầu cơ chế mới của EU và các thị trường lớn. Cùng với đó, đầu tư công nghệ xanh, xử lý tuần hoàn, xây dựng khu công nghiệp sinh thái từ đầu hoặc đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi thành khu công nghiệp sinh thái, doanh nghiệp sinh thái.

Hải Ngân