Bất động sản

Không chỉ giải quyết bài toán an toàn nhà ở, quỹ đất sau phá dỡ sẽ được ưu tiên phát triển hạ tầng xã hội, góp phần đưa thành phố Cảng tiến gần hơn đến mục tiêu đô thị hiện đại và bền vững.

Di dời hàng nghìn căn hộ tại chung cư xuống cấp

Kế hoạch di dời, phá dỡ 177 chung cư cũ trong giai đoạn 2026-2030 được xem là "cuộc cách mạng" về không gian sống, mở ra một trang mới cho quá trình đô thị hóa bền vững của thành phố.

Tính đến tháng 2/2026, TP Hải Phòng còn 177 chung cư cũ, chủ yếu được xây dựng giai đoạn 1960-1985. Trong đó, khu vực phía Đông (Hải Phòng cũ) có 148 tòa và khu vực phía Tây (Hải Dương cũ) có 29 tòa. Trong đó, 66 tòa cấp độ D, 58 tòa cấp độ C, 7 tòa cấp độ B và 46 công trình chưa kiểm định chất lượng. Khoảng 7.000 hộ dân đang sinh sống ở những khu này.

Đa số chung cư cao 2 đến 5 tầng, diện tích căn hộ 15-30 m2. Do thiết kế cũ thiếu khép kín, người dân phải sử dụng chung khu vực bếp và nhà vệ sinh. Tình trạng cơi nới diễn ra phổ biến, làm gia tăng tải trọng lên kết cấu chịu lực đã xuống cấp và ảnh hưởng đến khả năng thoát nạn.

Nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện đời sống người dân, những quyết sách linh hoạt và cách làm chủ động đã được TP Hải Phòng triển khai. Nhiều khu chung cư xuống cấp đang từng bước được thay thế bằng các công trình nhà ở mới, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo diện mạo đô thị văn minh, hiện đại.

Mới đây nhất, theo dự thảo kế hoạch di dời cư dân kết hợp với chỉnh trang đô thị và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, xuống cấp trên địa bàn TP Hải Phòng, giai đoạn 2026 - 2028, TP Hải Phòng tập trung giải quyết chỗ ở cho các hộ dân ở 66 chung cư cấp độ D (nguy hiểm, cần di dời khẩn cấp), tương ứng khoảng 2.200 căn hộ và 190 căn cấp độ B, C (hư hỏng nặng).

Nguồn quỹ nhà ưu tiên sử dụng từ các dự án nhà ở xã hội như: dự án kho 3 Lạc Viên (1.680 căn), ngõ 75 Lý Thánh Tông (68 căn), cải tạo chung cư cũ Đồng Tâm (9.310 căn) và chung cư Tạ Quang Bửu (390 căn).

Giai đoạn 2028-2030, địa phương này tiếp tục giải quyết 65 tòa chung cư cũ cấp độ C, B và 46 chung cư chưa kiểm định. Số lượng dự kiến là hơn 2.570 căn hộ. Nguồn nhà tái định cư đến từ dự án nhà ở xã hội XH1, XH2 thuộc phường Lê Chân (890 căn), khu đô thị Cầu Rào 2 (923 căn), đầm Bắc Giang (633 căn) và khu đô thị mới phía Đông phường Hải Dương (130 căn).

Đối với gần 7.000 hộ dân đang cư ngụ trong các khu chung cư cũ, thông tin về dự thảo kế hoạch di dời giai đoạn 2026-2030 mang đến sự kỳ vọng lớn lao. Phần lớn các tòa nhà này được xây dựng từ những năm 60-80 của thế kỷ trước, hiện đã rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng (cấp độ C, D). Hệ thống hạ tầng kỹ thuật từ điện, nước đến phòng cháy chữa cháy đều đã lỗi thời, khiến cuộc sống của người dân luôn trong trạng thái bất an, nhất là mỗi khi mùa mưa bão về.

Theo ông Nguyễn Quang Văn – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Hải Phòng, việc di dời không đơn thuần là "chuyển đi" mà là "nâng tầm" chất lượng sống. Các khu tái định cư hoặc nhà ở xã hội mới được quy hoạch sẽ đi kèm với hạ tầng giao thông đồng bộ, hệ thống thoát nước hiện đại và không gian sinh hoạt cộng đồng đạt chuẩn. Điều này giúp xóa bỏ sự cách biệt về mức sống giữa các khu vực cũ và mới, tạo sự công bằng trong hưởng thụ hạ tầng đô thị cho mọi tầng lớp nhân dân.

Tái thiết đô thị, đảm bảo an sinh

Việc cải tạo chung cư cũ không chỉ nhằm đảm bảo an toàn nhà ở mà còn là bước đi quan trọng trong chỉnh trang đô thị. Chính vì vậy, việc bố trí chỗ ở mới cho các hộ dân không chỉ là một dự án bất động sản thông thường, mà là nhiệm vụ chính trị - xã hội ưu tiên hàng đầu của chính quyền thành phố. Phương án tái định cư được tính toán kỹ lưỡng nhằm đảm bảo người dân có được nơi ở mới khang trang hơn, đầy đủ tiện ích và an toàn hơn.

Điểm khác biệt và đầy nhân văn trong dự thảo kế hoạch lần này của Hải Phòng chính là phương án sử dụng quỹ đất sau phá dỡ. Thay vì tiếp tục xây dựng các tòa cao tầng thương mại gây áp lực lên hệ thống giao thông, thành phố quyết định chuyển đổi một phần diện tích của nhiều chung cư cũ thành trường học và công viên cây xanh.

Đây là một bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn phát triển bền vững của lãnh đạo thành phố. Tại khu vực lõi đô thị cũ, quỹ đất dành cho giáo dục và không gian công cộng luôn ở mức khan hiếm. Việc chuyển đổi một phần diện tích của nhiều chung cư cũ để xây dựng trường học sẽ giải quyết triệt để tình trạng quá tải trường lớp, tạo môi trường học tập tốt nhất cho thế hệ tương lai. Song song đó, các công viên cây xanh sẽ đóng vai trò là "lá phổi" điều hòa không khí, tạo không gian thư giãn và nâng cao sức khỏe tinh thần cho cộng đồng cư dân xung quanh.

Cụ thể, các khu chung cư ngõ 246 Đà Nẵng, Thái Phiên, Lâm Tường và số 20 Nguyễn Công Trứ được bố trí làm trường học. Quỹ đất tại khu chung cư An Dương, ngõ 166 Chùa Hàng và Kiến An được sử dụng làm công viên cây xanh, bãi đỗ xe.

TP Hải Phòng cũng chủ trương chuyển đổi từ nhà nước bao cấp về nhà ở sang xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp phát triển các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn và đồng bộ. Dự kiến tổng nhu cầu vốn để thực hiện các dự án là 4.250 tỷ đồng.

Các hộ dân tại chung cư cũ sẽ được bồi thường, hỗ trợ tiền đối với quyền sử dụng đất theo quy định và được đăng ký mua, thuê nhà tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Nhằm tháo gỡ áp lực tài chính, UBND TP Hải Phòng yêu cầu các dự án nhà ở xã hội như Tổng kho 3 Lạc Viên, Đồng Hòa đẩy nhanh tiến độ hoàn thành để có quỹ nhà cung cấp cho người dân, hỗ trợ kinh phí di chuyển, tạm cư.

Trước đó, liên quan đến việc xây dựng Kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn TP Hải Phòng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hải Phòng Lê Anh Quân đã yêu cầu Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND các phường có chung cư cũ rà soát, phân loại cụ thể các trường hợp sử dụng nhà trong lõi chung cư và tình trạng sử dụng nhà. UBND các phường: Gia Viên, Ngô Quyền, Lê Chân, An Biên, Hồng Bàng có trách nhiệm tổ chức rà soát, cung cấp ngay số liệu chi tiết về các hộ dưới mặt đất, ngoài lõi chung cư gửi về Sở Xây dựng.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hải Phòng cũng chỉ đạo Sở Xây dựng nghiên cứu, đề xuất tạo lập quỹ nhà thuộc tài sản công của thành phố theo quy định để phục vụ việc tạm cư, tái định cư (thuê/mua) cho các đối tượng phải di dời khỏi chung cư cũ nhưng không được tái định cư tại chỗ, cho các đối tượng phải thu hồi đất phục vụ giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án; lộ trình và nguồn lực thực hiện.

Cùng với đó, đề xuất các thủ tục, trình tự, lộ trình thực hiện điều chỉnh Nghị quyết số 04/NQ-HĐND ngày 12/4/2022 của HĐND TP Hải Phòng, lưu ý bổ sung phạm vi, thời gian thực hiện, cập nhật, vận dụng tối đa các chính sách, quy định pháp luật mới ban hành về lĩnh vực nhà ở, đất đai để áp dụng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho các hộ dân; làm rõ quỹ nhà phục vụ tái định cư (thuê/mua tại chỗ hoặc vị trí khác) để tuyên truyền phổ biến cho các hộ dân nắm bắt thông tin, tuân thủ các quy định và ủng hộ chủ trương chính sách của thành phố.

Khi thực hiện di dời, thu hồi chung cư cũ (chung cư cũ nguy hiểm không đảm bảo an toàn sử dụng, để thực hiện dự án chỉnh trang đô thị, để cải tạo, xây dựng lại chung cư…), các đơn vị cần phải có phương án bồi thường, hỗ trợ, bố trí chỗ ở tạm thời và bố trí tái định cư cho các đối tượng sử dụng (trong và ngoài) nhà chung cư cũ. Sở Xây dựng xin ý kiến tham gia, góp ý của Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) để hoàn thiện kế hoạch.

Hải Ngân