Kinh tế

Bà Nguyễn Thu Oanh - Trưởng ban Ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê nhấn mạnh: giá xăng dầu tăng không chỉ tác động trực tiếp mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như vận tải, sản xuất và dịch vụ. Từ đó làm gia tăng chi phí đầu vào và tạo áp lực lạm phát theo hướng chi phí đẩy.

Cường độ truyền dẫn mạnh

Tuy CPI quý 1 vẫn nằm trong mục tiêu đề ra nhưng xu hướng lệch pha xuất hiện ở từng nhóm hàng hoá. Đó là áp lực tăng giá mạnh từ nhóm năng lượng, các lĩnh vực liên quan và sự hạ nhiệt của nhóm thực phẩm nhờ nguồn cung dồi dào sau Tết, giúp mặt bằng giá chung vẫn nằm trong vùng kiểm soát.

Mức tăng cao nhất trong rổ hàng hóa tính CPI là nhóm giao thông. Trong tháng 3, nhóm này có mức tăng 12,85% so với tháng trước, kéo chỉ số giá chung tăng 1,28 điểm phần trăm.

Chi phí nhiên liệu tăng cũng đẩy giá vận tải đi lên. Cụ thể, vận tải hành khách bằng hàng không tăng 23,19%; đường sắt tăng 13,92%; đường thủy tăng 6,51%; xe buýt tăng 4,32%; đường bộ tăng 2,38%; tacxi tăng 1,77%; dịch vụ giao nhận hành lý và hành lý ký gửi tăng 1,43%.

Không chỉ dừng ở nhóm giao thông, tác động của giá năng lượng đã lan rộng sang một số lĩnh vực khác như vận tải, sản xuất và dịch vụ. Qua đó, làm gia tăng chi phí đầu vào và tạo áp lực lạm phát theo hướng chi phí đẩy.

Nhóm ăn uống ngoài gia đình phản ánh rõ nhận định trên khi ghi nhận tăng 1,17% trong tháng 3 dù giá thực phẩm tươi sống giảm 1,41% so với tháng trước. Theo Cục Thống kê, chỉ số giá nhóm ăn uống ngoài gia đình tháng 3 tăng chủ yếu do chi phí đầu vào tăng, nhất là giá nhiên liệu, làm tăng chi phí chế biến và vận chuyển.

Ngoài giao thông, nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng tăng 0,77% trong tháng 3 và tăng mạnh hơn nếu tính bình quân quý. Giá vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu và vận chuyển trong khi nhu cầu xây dựng phục hồi sau Tết và đầu tư công được đẩy mạnh.

Áp lực lạm phát hiện hữu

Nhìn từ góc độ điều hành, theo Cục Thống kê, bức tranh quý 1 cho thấy các công cụ chính sách, nhất là trong điều hành thị trường xăng dầu chủ động, linh hoạt đã phát huy hiệu quả. Trên cơ sở đó góp phần hạn chế tác động tới CPI.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở phía trước. Theo bà Nguyễn Thu Oanh, nếu giá năng lượng thế giới tiếp tục tăng mạnh, giá nhiên liệu trong nước có thể tạo thêm áp lực cho CPI từ 1 - 2 điểm % tùy theo mức độ và thời gian biến động. Ngoài ra là một số rủi ro khác từ việc chi phí vận chuyển tăng, khả năng điều chỉnh giá một số dịch vụ do nhà nước quản lý, chính sách tiền lương dự kiến triển khai từ tháng 7…

Mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức 4,5% theo Nghị quyết của Quốc hội được nhận định là gặp nhiều thách thức hơn. Bà Nguyễn Thu Oanh cho rằng, áp lực trên đòi hỏi công tác điều hành phải thận trọng và linh hoạt hơn.

Về giải pháp, cơ quan Thống kê nhấn mạnh đến việc cần thiết phải bám sát diễn biến giá xăng dầu thế giới và trong nước. Từ đó, đánh giá kịp thời mức độ tác động đến lạm phát và có phương án điều hành phù hợp. Bên cạnh đó, cần điều hành linh hoạt các công cụ chính sách như thuế, phí và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu trong trường hợp giá biến động mạnh nhằm hạn chế tác động lan tỏa đến thị trường trong nước.

Tăng cường quản lý thị trường cũng là giải pháp quan trọng. Trong đó cần kiểm soát việc kê khai và niêm yết giá, tránh tình trạng “té nước theo mưa”, lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng giá hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý. Cùng với đó, cần bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định và kiểm soát tốt chi phí logistics, hạn chế tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất và giá hàng hóa trên thị trường.

Đối với vật liệu xây dựng, bà Nguyễn Thu Oanh cho rằng, một mặt cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá cả đầu vào, bảo đảm nguồn cung, mặt khác cần điều hành tiến độ giải ngân đầu tư công hợp lý góp phần hạn chế áp lực tăng giá cục bộ trên thị trường.

Hạnh Lê