"Vùng đệm" cho ASEAN+3

Khu vực ASEAN+3, bao gồm 10 nền kinh tế thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á cùng với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc được dự báo sẽ tăng trưởng 4% trong năm nay, bất chấp các thách thức bên ngoài như xung đột Trung Đông và sự bất định về chính sách thuế quan của Mỹ.

Amro cho biết rằng dù xung đột tại Trung Đông là một rủi ro tiêu cực, nhưng khu vực này vẫn bước vào năm 2026 trong vị thế vững mạnh. “Đà tăng trưởng cao hơn kỳ vọng, lạm phát thấp và các yếu tố nền tảng bên ngoài được cải thiện đã hỗ trợ cho khu vực,” Amro nhận định.

Theo nhà kinh tế trưởng của Amro Dong He, xung đột Trung Đông làm xấu đi triển vọng ngắn hạn của ASEAN. Tuy nhiên, những nền kinh tế có hệ thống logistics đáng tin cậy, mạng lưới nhà cung cấp nội địa sâu rộng và đảm bảo an ninh năng lượng sẽ có lợi thế.

Chuyên gia này cho rằng các doanh nghiệp vẫn đang tiếp tục đa dạng hóa chuỗi cung ứng sang ASEAN. Năm ngoái, khu vực này vẫn thu hút dòng vốn FDI mạnh vào các lĩnh vực như điện tử tiên tiến, xe điện và đóng gói bán dẫn, bất chấp bất ổn kinh tế toàn cầu.

“Đối với ASEAN, vai trò đang chuyển từ ‘điểm đến chi phí thấp’ sang ‘cơ sở sản xuất có khả năng chống chịu cao’,” ông He nói.

Giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu quốc tế đã duy trì ở mức cao, trên 100 USD/thùng trong những tuần gần đây do xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, ông He cho biết mức lạm phát 0,9% của Asean+3 trong năm 2025 giúp các ngân hàng trung ương có dư địa điều hành mà không cần thắt chặt chính sách gây tổn hại tăng trưởng.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc củng cố năng lực năng lượng tái tạo giúp khu vực có vị thế tốt hơn về mặt cấu trúc để ứng phó với cú sốc giá năng lượng hiện nay so với trước đây; đồng thời khuyến nghị các chính sách trước mắt nên tập trung hỗ trợ có mục tiêu cho các hộ gia đình và ngành chịu ảnh hưởng nặng nề, thay vì kiểm soát giá trên diện rộng.

Điều này sẽ giúp tránh việc cú sốc năng lượng lan rộng thành lạm phát kéo dài và gây căng thẳng vĩ mô.

Dự báo tăng trưởng hiện tại của Amro giả định giá dầu Brent sẽ duy trì ở mức cao trong vài tháng trước khi giảm xuống khoảng 75 - 85 USD/thùng vào nửa cuối năm khi căng thẳng hạ nhiệt. Lạm phát cũng được dự báo tăng lên 1,4% trong năm nay, từ mức 0,9% của năm trước.

Ông He cảnh báo rằng nếu xung đột leo thang và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong suốt năm 2026, tăng trưởng của khu vực ASEAN +3 có thể giảm xuống 3,7% trong khi lạm phát vượt 2%. Theo Amro, hơn 35% lượng dầu thô của khu vực được nhập từ Trung Đông và vận chuyển qua eo biển Hormuz, một điểm nghẽn hàng hải quan trọng giữa Iran và Oman.

Về thuế quan, ông He cho rằng sự bất định trong chính sách thương mại của Mỹ hiện là vấn đề lớn nhất. Hiện tại, mức thuế hiệu dụng mà khu vực phải đối mặt vào khoảng 12,5%, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng 2 đã bác bỏ các mức thuế quan đối ứng của Tổng thống Donald Trump.

Con số này thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh gần 39% được công bố vào tháng 4 năm ngoái. Tuy vậy, dù thuế suất hiện tại thấp hơn, chính quyền Trump đang xem xét sử dụng các công cụ khác như Mục 301 (nhắm vào các hành vi thương mại bị cho là không công bằng) và Mục 232 (cho phép áp thuế vì lý do an ninh quốc gia).

Ông He cho biết: “Các cuộc điều tra theo Mục 301 đã đưa ASEAN vào phạm vi chính sách. Các cuộc điều tra theo ngành đối với bán dẫn và dược phẩm vẫn đang được tiến hành. Đề xuất áp thuế với hàng hóa trung chuyển, dù chưa rõ cơ chế thực thi, nhưng tạo ra rủi ro đáng kể do mạng lưới liên kết nội khối của khu vực rất rộng.”

Chuyên gia này nhấn mạnh rằng những nền kinh tế có giá trị gia tăng nội địa thực chất, tuân thủ tốt quy định và có hệ sinh thái nhà cung cấp mạnh sẽ có lợi thế hơn trong việc ứng phó với bất định thuế quan.

Ngoài ra, bối cảnh bên ngoài hiện nay càng củng cố nhu cầu tăng cường hội nhập kinh tế nội khối ASEAN, giúp mở rộng nguồn cung và thị trường, giảm phụ thuộc vào một đối tác duy nhất, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc thương mại và chuỗi cung ứng.

Trên thực tế, quá trình hội nhập nội khối đã có tiến triển. Amro cho biết khu vực ASEAN+3 ngày càng gắn kết hơn trong hai thập kỷ qua. Tỷ trọng giá trị gia tăng xuất khẩu sang Mỹ đã giảm từ khoảng một phần ba xuống còn 20%, trong khi tỷ trọng tiêu thụ nội vùng tăng lên gần 30%.

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc, được thông qua vào tháng 3/2026, cũng có thể hỗ trợ khu vực khi tập trung ưu tiên tự chủ công nghệ, sản xuất tiên tiến, kinh tế số và thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

Ông He cho rằng việc Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh sản xuất tiên tiến sẽ duy trì nhu cầu đối với các đầu vào trung gian từ Hàn Quốc, Nhật Bản và một số nước ASEAN. Cam kết thúc đẩy tiêu dùng nội địa trong kế hoạch này cũng là tín hiệu tích cực.

Nếu đi kèm với các cải cách cấu trúc sâu hơn nhằm nâng cao thu nhập và chi tiêu của hộ gia đình, điều này có thể củng cố nền tảng cầu trong khu vực và giảm mức độ nhạy cảm trước các cú sốc bên ngoài.