Du lịch

Mục tiêu đón 35 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030, tạo khoảng 10 triệu việc làm và đóng góp 14-15% GDP thể hiện kỳ vọng rất lớn đối với ngành du lịch trong chiến lược tăng trưởng quốc gia. Tuy nhiên, đằng sau con số này không chỉ là bài toán về lượng khách, mà là yêu cầu cấp thiết về chất lượng phát triển.

35 triệu du khách không chỉ là số lượng

Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia trong khu vực đã đi trước. Thái Lan đã chạm mốc 35 triệu khách từ giai đoạn 2024-2025. Điều đó đặt ra câu hỏi không phải Việt Nam có đủ tiềm năng hay không, mà là chúng ta đã khai thác đúng cách chưa.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở tài nguyên du lịch. Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.260 km, hệ thống sông ngòi dày đặc, kho tàng di sản văn hóa phong phú cùng vị trí địa kinh tế thuận lợi. Vấn đề cốt lõi nằm ở cách tổ chức không gian phát triển và khả năng chuyển hóa tài nguyên thành giá trị kinh tế.

Một du khách lưu trú dài ngày, chi tiêu cho trải nghiệm văn hóa, nghỉ dưỡng, ẩm thực và dịch vụ cao cấp có giá trị kinh tế lớn hơn nhiều so với dòng khách đi nhanh, ở ngắn và tiêu dùng hạn chế.

Hạ tầng, visa và kinh tế đêm

Để hiện thực hóa mục tiêu 2030 và xa hơn là tầm nhìn 2045, theo người viết, du lịch Việt Nam cần một cú chuyển dịch đồng bộ về hạ tầng và thể chế.

Một trong những khoảng trống lớn nhất hiện nay là du lịch đường thủy. Là quốc gia của sông và biển, nhưng Việt Nam gần như chưa có hệ thống cảng chuyên dụng đón tàu du lịch quốc tế đạt chuẩn. Phần lớn tàu biển vẫn phải sử dụng cảng hàng hóa hoặc bến tạm, khiến trải nghiệm đầu tiên của du khách quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng điểm đến.

TS Phạm Hà cho rằng đây là không gian kinh tế mới chưa được khai mở. Theo ông, cần sớm quy hoạch các cảng du lịch chuyên dụng tại những trung tâm trọng điểm như Hạ Long, Đà Nẵng, Nha Trang và TP HCM, đồng thời kết nối trực tiếp với sân bay và trung tâm đô thị.

“Chúng ta không thể nói đến du lịch biển và sông nước nếu cửa ngõ tiếp nhận vẫn ở mức tạm bợ. Cảng biển du lịch phải là biểu tượng của năng lực quốc gia”, ông khẳng định.

Không chỉ cảng biển, hạ tầng giao thông nói chung cũng cần đặt du khách làm trung tâm. Bài toán kết nối giữa các sân bay lớn như Long Thành với Tân Sơn Nhất, hay từ trung tâm Hà Nội đến Nội Bài, cần được giải bằng các tuyến metro hoặc hệ thống kết nối tốc độ cao, thuận tiện và nhất quán.

Nếu hành trình di chuyển quá phức tạp, sức hấp dẫn của điểm đến sẽ giảm ngay từ khâu đầu tiên.

Bên cạnh đó, visa cần được nhìn nhận như một công cụ cạnh tranh chiến lược. Trong bối cảnh nhiều quốc gia ASEAN đã miễn thị thực cho hơn 100 quốc gia, việc Việt Nam mới dừng ở khoảng 26 nước miễn visa và khoảng 80 nước cấp e visa cho thấy dư địa cải cách vẫn còn rất lớn.

Theo TS Phạm Hà, visa không đơn thuần là thủ tục hành chính mà là cánh cửa kinh tế.

“Visa là cánh cửa. Nếu cánh cửa mở chậm, dòng khách sẽ đi nơi khác”, ông nhận định.

Ở góc độ thị trường, đây là ý kiến hoàn toàn xác đáng, đặc biệt trong cuộc đua thu hút dòng khách MICE, khách cao cấp và khách nghỉ dưỡng dài ngày.

Một điểm đáng chú ý khác là kinh tế ban đêm. Hiện khoảng 70% chi tiêu du khách diễn ra vào buổi tối, nhưng nhiều đô thị du lịch của Việt Nam vẫn thiếu sản phẩm đủ sức giữ chân du khách sau 18 giờ.

Theo người viết, phát triển kinh tế đêm không thể chỉ dừng ở mô hình chợ đêm hay phố ẩm thực, mà cần được nâng cấp thành không gian văn hóa, nghệ thuật, biểu diễn, sáng tạo và trải nghiệm bản sắc địa phương.

Như TS Phạm Hà nhấn mạnh, nếu ban đêm thiếu chiều sâu văn hóa, ngành du lịch đã tự đánh mất phần giá trị gia tăng lớn nhất.

Từ mục tiêu 35 triệu khách năm 2030 đến tầm nhìn 45 triệu khách vào năm 2045, điều Việt Nam cần lúc này không chỉ là thêm những chiến dịch quảng bá, mà là một bước chuyển tư duy mạnh mẽ: từ quản lý sang kiến tạo, từ hành chính sang kinh tế, từ số lượng sang giá trị.

Chỉ khi xây dựng được một hệ sinh thái đủ mạnh từ hạ tầng, thể chế, doanh nghiệp lữ hành đến sản phẩm văn hóa đặc sắc, du lịch mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.

Minh Châu