Kinh tế thế giới
Nắm quyền lực dầu mỏ, kinh tế Mỹ sẽ tránh được "bão giá"?
Dù Mỹ có sản lượng dầu mỏ cao kỷ lục, nhưng vẫn đối mặt nhiều thách thức trong kiềm chế lạm phát.
Không chỉ là dầu mỏ
Năm 2025, sản lượng dầu mỏ của Mỹ tiếp tục tăng lên 325 nghìn thùng mỗi ngày, đẩy tổng sản lượng đạt kỷ lục 13,3 triệu thùng/ngày, tiếp tục củng cố vị trí nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, nền kinh tế Mỹ vẫn không thoát khỏi ảnh hưởng do xung đột Trung Đông.
Theo Michael Cembalest, Giám đốc chiến lược thị trường và đầu tư của JPMorgan: “Quan niệm cho rằng Mỹ miễn nhiễm với cú sốc thị trường nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa phần lớn là sai lầm.”
Dẫn chứng cho nhận định này, vị chuyên gia này cho biết dù giá khí đốt tự nhiên tại Mỹ có xu hướng giảm trong năm nay, nhưng phần lớn các loại nhiên liệu liên quan đến hydrocarbon và sản phẩm tinh chế lại tăng mạnh.
Trên thực tế, giá năng lượng tại Mỹ vẫn biến động cùng nhịp với thị trường toàn cầu. Đáng chú ý, nhiều mặt hàng như dầu thô, xăng và hóa dầu thậm chí còn ghi nhận mức tăng nhanh hơn so với mặt bằng chung.
Dù chính phủ Mỹ đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm “hạ nhiệt” giá năng lượng, từ xả kho dự trữ chiến lược đến nới lỏng quy định vận tải, nhưng giá xăng vẫn duy trì trên ngưỡng 4 USD/gallon. Theo cảnh báo từ JPMorgan, mốc 5 USD/gallon hoàn toàn có thể xảy ra nếu Eo biển Hormuz không được mở.
Việc Iran quyết định mở eo biển Hormuz trong hai tuần qua đã giúp giảm bớt áp lực nguồn cung. Tuy nhiên, bản chất của thị trường năng lượng không thay đổi - dầu mỏ vẫn là hàng hóa được định giá trên quy mô toàn cầu. Điều đó có nghĩa là, ngay cả khi dòng chảy được khơi thông, những rủi ro địa chính trị tiềm ẩn tại “yết hầu” này vẫn đủ sức neo giữ tâm lý thị trường.
Các nhà phân tích từ TS Lombard cho rằng, tính liên thông của chuỗi cung ứng toàn cầu là yếu tố then chốt. Tác động không chỉ dừng ở dầu mỏ mà còn lan sang các đầu vào thiết yếu như phân bón. Chi phí sản xuất nông nghiệp vì thế gia tăng, kéo theo giá lương thực toàn cầu leo thang - và Mỹ cũng không nằm ngoài vòng xoáy này.
Michael Cembalest đưa ra kịch bản giả định, nếu Iran đề xuất mức phí 2 triệu USD mỗi ngày đối với 100-130 tàu, tương đương nguồn thu khoảng 70-90 tỷ USD mỗi năm. Ngay cả trong kịch bản thận trọng hơn, chỉ thu 2 triệu USD từ khoảng 2.000-3.000 tàu thương mại đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, Iran vẫn có thể thu về 4-6 tỷ USD. Con số này tương đương, thậm chí vượt doanh thu phí hằng năm của nhiều kênh đào lớn trên thế giới.
Bài học cho các quốc gia khác
Các chuyên gia tài chính của Morgan Stanley Investment Management, đã dự liệu rằng xung đột Trung Đông đang thúc đẩy mạnh mẽ các quốc gia khác theo đuổi chiến lược độc lập về năng lượng.
Từ bài học của Mỹ, có thể thấy rõ rằng những biện pháp ngắn hạn như xả dự trữ hay can thiệp hành chính chỉ giúp “hạ nhiệt” tạm thời, nhưng không giải quyết được gốc rễ của bài toán an ninh năng lượng.
Trong bối cảnh đó, một chiến lược dài hạn là điều không thể trì hoãn: đa dạng hóa nguồn cung, đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo, đầu tư hạ tầng LNG và lưới điện, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong toàn nền kinh tế. Quan trọng hơn, chính sách điều hành cần nhất quán và theo tín hiệu thị trường, thay vì chỉ phản ứng khi giá tăng cao.
An ninh năng lượng, suy cho cùng, không phải là câu chuyện “giữ giá thấp”, mà là năng lực chống chịu trước biến động. Đó sẽ là phép thử quan trọng đối với nhiều nền kinh tế trong giai đoạn tới.