Kinh tế địa phương
Hải Phòng: Quyết liệt gỡ "nút thắt" mặt bằng cụm công nghiệp
Rào cản đất đai và mặt bằng tại các cụm công nghiệp tại Hải Phòng đòi hỏi chính quyền thành phố phải có giải pháp đột phá, đồng bộ.
Bức tranh công nghiệp tại khu vực phía Tây Hải Phòng hiện nay đang tồn tại một nghịch lý đáng lo ngại. Dù đã có tới 15 cụm công nghiệp được thành lập với tổng diện tích hơn 944ha và tổng mức đầu tư lên tới hàng nghìn tỷ đồng, nhưng đến nay hầu hết vẫn chưa thể triển khai xây dựng hạ tầng.
Thực trạng dự án "trên giấy" và nghịch lý thiếu quỹ đất sạch
Giai đoạn từ năm 2018 đến 2022 chứng kiến sự bùng nổ trong phê duyệt hạ tầng công nghiệp tại khu vực phía Tây Hải Phòng (Hải Dương cũ). Từ "phát súng" khởi đầu là cụm công nghiệp Nam Hồng – Hồng Phong, địa phương đã dồn dập thành lập thêm 14 dự án khác, nâng tổng số lên 15 cụm công nghiệp với quy mô sử dụng đất vượt ngưỡng 944 ha. Tổng vốn đầu tư cho các dự án này lên tới hàng nghìn tỷ đồng, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn như Hyosung Việt Nam, Tập đoàn Nhà Việt hay Newland, nhằm mục tiêu tạo quỹ đất sạch và thúc đẩy kinh tế giai đoạn 2024 - 2025.
Tuy nhiên, thực tế triển khai lại đang rơi vào kịch bản trái ngược khi cả 15 dự án vẫn trong tình trạng "án binh bất động". Dù đã có quyết định thành lập từ nhiều năm, các khu đất dự kiến xây dựng hạ tầng vẫn chỉ nằm trên giấy, chưa thể khởi công hay bàn giao cho nhà đầu tư. Sự chậm trễ này không chỉ làm lãng phí nguồn lực đất đai khổng lồ mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và môi trường thu hút đầu tư của địa phương đối với các đối tác thứ cấp.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng dự án "treo" kéo dài được xác định là do sự thiếu đồng bộ trong công tác quy hoạch và quản lý. Cụ thể, các cụm công nghiệp này chưa được bố trí quỹ đất trong kế hoạch sử dụng đất kỳ 2021 - 2025, đồng thời thiếu hụt chỉ tiêu đất công nghiệp và chưa được chấp thuận chủ trương thuê đất chính thức. Chính "nút thắt" về pháp lý đất đai đã khiến hàng loạt dự án quy mô lớn dù có vốn, có chủ đầu tư nhưng vẫn chưa thể tìm thấy lối ra để triển khai thực địa.
Thực trạng này một lần nữa được minh định cụ thể tại cuộc họp mới đây về công tác giải phóng mặt bằng, khi báo cáo từ các sở, ngành cho thấy tiến độ thực hiện tại nhiều khu, cụm công nghiệp trọng điểm vẫn còn chậm so với yêu cầu. Trong số 5 cụm công nghiệp đang được triển khai, duy nhất cụm Toàn Thắng tại xã Gia Phúc là cơ bản hoàn thành diện tích mặt bằng theo kế hoạch và dự kiến bàn giao nốt vào cuối tháng 4/2026.
Ngược lại, các dự án như Cửa Hoạt - Quán Thắng hay Lương Điền vẫn đang loay hoay với những vướng mắc về việc chồng lấn hạ tầng điện lưới quốc gia. Thậm chí, các khu công nghiệp lớn như Bình Giang và Hoàng Diệu dù đã được cấp chủ trương đầu tư từ giữa năm 2025 nhưng đến nay công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa có chuyển biến đáng kể. Tại khu công nghiệp Thủy Nguyên, dù đất nông nghiệp đã cơ bản giải quyết xong, nhưng phần đất ở và nuôi trồng thủy sản vẫn bế tắc do chưa có khu tái định cư cho người dân.
Giải pháp đột phá và cam kết trách nhiệm từ người đứng đầu
Trước thực trạng này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trung Kiên đã chủ trì cuộc họp và đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm tháo gỡ "nút thắt" mặt bằng. Ông Kiên nhấn mạnh, để đạt được kịch bản tăng trưởng 13% trong năm 2026, việc đẩy nhanh tiến độ các khu, cụm công nghiệp là nhiệm vụ không thể trì hoãn. Giải pháp trọng tâm được đưa ra là sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành để chuẩn hóa các điều kiện pháp lý, tập trung cao, quyết liệt hơn trong công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch để thu hút đầu tư.
Theo đó, Sở Công Thương được giao chủ trì cùng Sở Tài chính làm việc trực tiếp với từng chủ đầu tư cụm công nghiệp để ký cam kết cụ thể về tiến độ, phấn đấu đưa các dự án vào khởi công hạ tầng ngay trong tháng 4 này. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng các khu công nghiệp. Trước mắt, ưu tiên giải phóng mặt bằng đối với diện tích đất nông nghiệp, đồng thời đôn đốc các chủ đầu tư ký cam kết, huy động nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng, nhất là các hạng mục thiết yếu như điện, nước.
Các Sở: Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính và các ngành liên quan tăng cường phối hợp, hướng dẫn, rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục, nhất là công tác phê duyệt, bố trí tái định cư. Sở Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện, đưa vào vận hành hiệu quả phần mềm giải phóng mặt bằng (IOC), phục vụ công tác theo dõi, chỉ đạo điều hành của thành phố.
Bên cạnh việc thúc đẩy tiến độ, Hải Phòng cũng chú trọng đến tính khả thi và đồng bộ của quy hoạch. Sở Tài chính đã đề xuất điều chỉnh các dự án không còn phù hợp với thực tế, đặc biệt là những cụm công nghiệp chưa có nhà đầu tư hoặc có ranh giới chưa thống nhất với quy hoạch hiện hành.
Đối với các địa phương, ông Lê Trung Kiên yêu cầu phân công rõ trách nhiệm, dành thời gian, nguồn lực cho công tác giải phóng mặt bằng. Chủ động cập nhật khó khăn, vướng mắc trên hệ thống để các sở, ngành và UBND thành phố kịp thời xem xét, xử lý.
Kết quả giải phóng mặt bằng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các sở, ngành, địa phương, nhất là người đứng đầu. Yêu cầu ngay trong tháng 4 phải tạo chuyển biến rõ rệt, thực chất trong công tác này – Phó Chủ tịch Lê Trung Kiên nhấn mạnh.