Doanh nghiệp

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, tính đến ngày 31/3/2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam (bao gồm cấp mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần) đạt 15,20 tỷ USD, tăng mạnh 42,9% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, vốn đăng ký cấp mới ghi nhận 904 dự án với tổng vốn đạt 10,23 tỷ USD, tăng 6,4% về số dự án và gấp 2,4 lần về giá trị vốn.

Cơ cấu đầu tư tiếp tục nghiêng mạnh về lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo với 7,07 tỷ USD, chiếm 69% tổng vốn đăng ký cấp mới. Ngành sản xuất và phân phối điện, khí, nước, điều hòa đứng thứ hai với 2,28 tỷ USD, chiếm 22,3%; các ngành còn lại đạt 884,6 triệu USD, chiếm 8,7%.

Xét theo đối tác đầu tư, trong số 52 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư được cấp phép mới tại Việt Nam trong 3 tháng đầu năm 2026, Singapore tiếp tục dẫn đầu với 5,32 tỷ USD, chiếm 52% tổng vốn đăng ký cấp mới.

Tiếp đến là Hàn Quốc 3,68 tỷ USD, chiếm 35,9%; Trung Quốc 417,5 triệu USD, chiếm 4,1%; Đặc khu hành chính Hồng Công (Trung Quốc) 256,8 triệu USD, chiếm 2,5%; Nhật Bản 191,3 triệu USD, chiếm 1,9%; Hoa Kỳ 91,3 triệu USD, chiếm 0,9%.

Về vốn đăng ký điều chỉnh, trong 3 tháng đầu năm 2026, có 251 lượt dự án đã cấp phép từ các năm trước đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư tăng thêm 2,3 tỷ USD, giảm 55,1% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, nếu tính cả vốn đăng ký mới và vốn đăng ký điều chỉnh của các dự án đã cấp phép từ các năm trước thì vốn FDI đăng ký vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 8,85 tỷ USD, chiếm 70,6% tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm; sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa đạt 2,28 tỷ USD, chiếm 18,2%; các ngành còn lại đạt 1,4 tỷ USD, chiếm 11,2%.

Đáng chú ý, hoạt động góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tăng mạnh, đạt 2,66 tỷ USD, gấp 2,3 lần cùng kỳ. Trong đó, có 158 lượt góp vốn, mua cổ phần làm tăng vốn điều lệ của doanh nghiệp với giá trị góp vốn là 298,7 triệu USD và 545 lượt nhà đầu tư nước ngoài mua lại cổ phần trong nước mà không làm tăng vốn điều lệ với giá trị 2,36 tỷ USD.

Đối với hình thức góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài, vốn đầu tư vào bán buôn và bán lẻ, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy đạt 1,85 tỷ USD, chiếm 69,6% giá trị góp vốn; công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 389,2 triệu USD, chiếm 14,6%; ngành còn lại 421,1 triệu USD, chiếm 15,8%.

Không chỉ tăng về vốn đăng ký, vốn FDI thực hiện trong quý I/2026 cũng đạt kết quả tích cực với 5,41 tỷ USD, tăng 9,1% so với cùng kỳ. Đây là số vốn FDI thực hiện cao nhất của quý I trong 5 năm qua. Điều này cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào môi trường kinh doanh tại Việt Nam tiếp tục được củng cố.

Trong cơ cấu vốn thực hiện, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 4,48 tỷ USD, chiếm tới 82,8%. Lĩnh vực kinh doanh bất động sản đạt 389,5 triệu USD (7,2%), trong khi sản xuất và phân phối điện, khí, nước đạt 196,1 triệu USD (3,6%).

Trong ba tháng đầu năm 2026, có 28 quốc gia và vùng lãnh thổ nhận đầu tư của Việt Nam. Trong đó, Lào là điểm đến lớn nhất của dòng vốn đầu tư Việt Nam với 176,7 triệu USD, chiếm 28,5%. Tiếp theo là Kyrgyzstan 149,9 triệu USD, chiếm 24,2%; Anh 82,8 triệu USD, chiếm 13,4%; Angola 30 triệu USD, chiếm 4,8%; Hà Lan 29,4 triệu USD, chiếm 4,7%; Thụy Điển 28,5 triệu USD, chiếm 4,6%.

Những kết quả trên cho thấy dòng vốn đầu tư, cả vào và ra, đang vận động tích cực ngay từ đầu năm, góp phần củng cố triển vọng tăng trưởng và hội nhập sâu rộng của kinh tế Việt Nam trong năm 2026.

Trước đó, năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam năm 2025 đạt 38,42 tỷ USD, tăng nhẹ 0,5% so với năm 2024 (38,23 tỷ USD). Đây là mức cao thứ hai trong lịch sử thu hút FDI của Việt Nam. Vốn FDI thực hiện đạt 25,35 tỷ USD, tăng 7,2% so với năm 2024 – mức giải ngân kỷ lục từ trước đến nay, phản ánh cam kết triển khai thực chất của nhà đầu tư nước ngoài.

TS Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) nhận định: "Trong bối cảnh thế giới đầy bất định, đây là một kết quả có ý nghĩa rất lớn, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam”.

Theo đánh giá của lãnh đạo VAFIE, khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Khu vực này chiếm khoảng 16% vốn đầu tư toàn xã hội nhưng đóng góp khoảng 21% GDP, giữ tỷ trọng rất lớn trong xuất khẩu và tạo ra thặng dư thương mại gần 50 tỷ USD. FDI tiếp tục là một trong những trụ cột giúp ổn định kinh tế vĩ mô, mở rộng việc làm và kết nối Việt Nam sâu hơn với chuỗi giá trị toàn cầu.

Dự báo năm 2026 và giai đoạn 2026–2030, VAFIE nhận định dòng vốn FDI vào Việt Nam có thể đạt mức 38–40 tỷ USD/năm, với sự dịch chuyển rõ rệt sang các lĩnh vực "xanh" và "số". Cụ thể: Tiếp tục tăng FDI vào công nghiệp chế biến chế tạo công nghệ cao (bán dẫn, điện tử, thiết bị y tế); FDI vào năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, hydrogen xanh) tăng mạnh; Đầu tư vào trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và AI tại Việt Nam ngày càng nhiều; FDI từ Trung Quốc tiếp tục tăng trong bối cảnh chiến lược "China Plus One"; Khu thương mại tự do và IFC sẽ tạo ra luồng FDI tài chính mới.

Tuy nhiên, VAFIE cũng cảnh báo các rủi ro, thuế đối ứng của Mỹ 46% có thể làm giảm sức hút của Việt Nam với một số ngành xuất khẩu vào Mỹ; Xung đột địa chính trị (Trung Đông, Nga-Ukraine) ảnh hưởng đến giá năng lượng và chuỗi cung ứng; Cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt từ các nước trong khu vực như Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Ấn Độ; Rủi ro từ tác động của Thuế tối thiểu toàn cầu 15%.

Báo cáo của VAFIE cũng đưa ra hệ thống khuyến nghị toàn diện nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thu hút FDI thế hệ mới. Cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và pháp luật. Khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành các luật mới về đầu tư, kinh doanh, đất đai, nhà ở và các luật liên quan phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật giữa các bộ, ngành, địa phương. Bổ sung hướng dẫn chi tiết về các cơ chế ưu đãi thay thế ưu đãi thuế truyền thống (bị ảnh hưởng bởi thuế tối thiểu toàn cầu), như ưu đãi bằng tiền mặt, hỗ trợ R&D, đào tạo nhân lực. Xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư hiệu quả, minh bạch.

Thứ hai, phát triển hạ tầng và logistics. Đẩy nhanh đầu tư phát triển hạ tầng giao thông (đường cao tốc, cảng biển, sân bay, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam) nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao tính cạnh tranh. Phát triển hạ tầng điện đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của sản xuất công nghệ cao và trung tâm dữ liệu. Đẩy nhanh triển khai Kế hoạch Điện lực 8 (PDP8), đặc biệt phần năng lượng tái tạo. Phát triển khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thế hệ mới gắn với tiêu chuẩn xanh, số.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là điểm nghẽn lớn nhất trong thu hút FDI công nghệ cao. Báo cáo khuyến nghị: tăng quy mô và chất lượng đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên trong các ngành công nghiệp bán dẫn, điện tử, AI, công nghệ thông tin; xây dựng chương trình đào tạo phối hợp giữa nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp FDI; có chính sách thu hút chuyên gia, nhân tài người Việt ở nước ngoài trở về đóng góp; tăng cường đào tạo tiếng Anh và kỹ năng số cho lực lượng lao động.

Thứ tư, phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế và Khu thương mại tự do. Triển khai nhanh chóng và hiệu quả Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng theo Nghị quyết 222/2025/QH15. Cụ thể: ban hành ngay các quy định về cơ chế hoạt động của IFC với tiêu chuẩn quốc tế; xây dựng khung pháp lý về tài chính xanh, trái phiếu xanh; cơ chế trọng tài quốc tế; tự do hóa ngoại hối trong phạm vi IFC; đẩy nhanh nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên "Thị trường mới nổi" (theo tiêu chuẩn FTSE Russell hoặc MSCI).

Thy Hằng