24h

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng 12/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Quan tâm đến các chính sách bảo vệ môi trường quy định tại Điều 13 và Điều 30 của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), tham gia góp ý, đại biểu Tạ Đình Thi – Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cho rằng, Nghị quyết 247 của Quốc hội về tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả việc thực hiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường sau giám sát tối cao của Quốc hội đã chỉ rõ và thực tế cho thấy, vấn đề ô nhiễm không khí và ô nhiễm sông, các làng nghề của Hà Nội là những vấn đề tồn tại lớn cần sớm được giải quyết.

Trong khi đó, Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phải hoàn thành xử lý dứt điểm các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường và ùn tắc giao thông, xây dựng Thủ đô thật sự văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

“Rõ ràng, bảo vệ môi trường không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà là một nút thắt chiến lược để Hà Nội vươn tầm”, đại biểu bày tỏ.

Theo đại biểu, Dự thảo Luật sửa đổi lần này có 3 điểm đột phá cần được quán triệt sâu sắc hơn theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương:

Thứ nhất, về vùng phát thải thấp và kiểm soát giao thông xanh (quy định tại Điều 13, Khoản 2), tinh thần Nghị quyết 15 yêu cầu chuyển mạnh sang giao thông công cộng khối lượng lớn, từng bước hạn chế phương tiện cá nhân. Dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương này khi giao HĐND Thành phố quy định phạm vi, lộ trình và phí giảm phát thải.

Tuy nhiên, để tránh cú sốc xã hội như báo cáo giám sát của Quốc hội đã cảnh báo, đề nghị bổ sung chính sách đầu tư hạ tầng thay thế như đường sắt đô thị, xe buýt nhanh (BRT) phải đi trước một bước hoặc thực hiện đồng thời với các vùng phát thải thấp; phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành 100km đường sắt đô thị theo đúng mục tiêu của Bộ Chính trị đã đề ra.

Thứ hai, về kinh tế tuần hoàn, di dời các cơ sở gây ô nhiễm (quy định tại điểm d, khoản 2 và khoản 3 Điều 13) cho phép Hà Nội được hỗ trợ di dời các cơ sở sản xuất, làng nghề gây ô nhiễm nghiêm trọng ra khỏi khu dân cư. Điều này hoàn toàn phù hợp với nội dung của Nghị quyết 247 của Quốc hội khi đánh giá về tình hình, tình trạng các cụm công nghiệp và làng nghề.

Hiện nay chỉ có 31,5% cụm công nghiệp và 16,6% làng nghề có hệ thống thu gom, xử lý nước thải. Nhưng vấn đề quan trọng là nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ này. Đề nghị Dự thảo Luật cần thiết bổ sung cơ chế tài chính đặc thù, cho phép Hà Nội được giữ lại cơ bản hoặc toàn bộ số phí thu từ bảo vệ môi trường như: phí bảo vệ môi trường, khí thải và nước thải; và trích tối thiểu 20% tăng thu ngân sách từ đất theo quy định tại Điều 21 để lập “Quỹ phát triển xanh” của Thủ đô, ưu tiên cho di dời và tái định cư theo đúng quan điểm của Nghị quyết 15 “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” gắn với các nguồn lực thực sự.

Thứ ba, đó là cơ chế phối hợp liên vùng trong bảo vệ môi trường (quy định tại Điều 30), Nghị quyết 15 khẳng định Hà Nội giữ vai trò hạt nhân, chủ trì dẫn dắt trong liên kết vùng, đặc biệt là xử lý ô nhiễm không khí và nước. Dự thảo Luật đã thể chế hóa tinh thần đó khi cho phép Hà Nội điều phối với 5 tỉnh bao gồm: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam.

Tuy nhiên, điều phối mà không có chế tài thì rất hình thức, vì vậy đề nghị nghiên cứu đánh giá và bổ sung 2 nhóm chế tài cứng, bao gồm: Chế tài tài chính liên vùng bắt buộc - Các địa phương thượng nguồn và trong vùng gây ô nhiễm phải đóng góp vào Quỹ phát triển vùng Thủ đô quy định tại Điều 29 dựa trên mức độ đóng góp tải lượng ô nhiễm, và chuyển từ “chia sẻ trách nhiệm chung” sang “chia sẻ chi phí bắt buộc”;

Cần phải có cơ chế giám sát độc lập - có thể giao cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì cùng với HĐND Hà Nội và các tỉnh giám sát việc thực hiện, định kỳ báo cáo Quốc hội. Đồng thời, phải thống nhất hệ thống quan trắc liên vùng theo thời gian thực và công khai dữ liệu cho người dân.

“3 nút thắt mà nêu trên, hạ tầng thay thế cho vùng phát thải thấp; nguồn lực thực sự cho di dời ô nhiễm; và chế tài tài chính liên vùng chính là những điểm nghẽn mà cả Nghị quyết của Đảng và báo cáo giám sát của Quốc hội đã chỉ ra. Tôi cơ bản nhất trí với Điều 13 và Điều 30, nhưng đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung các giải pháp về lộ trình đầu tư hạ tầng và cơ chế tài chính liên vùng”, đại biểu bày tỏ.

Đồng thời cho hay, vì Luật Bảo vệ môi trường đang được sửa đổi theo Nghị quyết 247 và dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 sắp tới, vì vậy, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với nhau để bảo đảm tính đồng bộ, tránh mâu thuẫn giữa Luật Thủ đô và các luật khác có liên quan.

Nhất trí cao với sự cần thiết phải sửa đổi Luật Thủ đô trong bối cảnh hiện nay, tham gia góp ý, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng – Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ đề nghị, Luật Thủ đô sửa đổi lần này tiếp tục thể chế đầy đủ Nghị quyết số 15 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Trong đó tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo lập các cơ chế chính sách đặc thù vượt trội để Thủ đô chủ động huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực, đóng vai trò trung tâm, động lực phát triển liên vùng và cả nước. Thủ đô cần xây dựng cơ chế chính sách thực hiện liên kết vùng để tiếp tục thúc đẩy vùng động lực phát triển.

Gia Nguyễn