Đối ngoại

Chuyến thăm này đánh dấu khởi đầu mới trong quan hệ song phương khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới sau thành công rất tốt đẹp của Đại hội XIV của Đảng, còn Trung Quốc khởi đầu triển khai Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm lần thứ 15.

Nâng cao tin cậy chính trị

Tháng 4/2025 đánh dấu 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Trung Quốc. Nhân dịp này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thực hiện chuyến thăm cấp cao tới Việt Nam. Tròn một năm sau, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm chính thức Trung Quốc từ ngày 14 -17/4/2026, tiếp nối đà phát triển và mở ra những dấu mốc hợp tác đặc biệt quan trọng trong quan hệ song phương.

Đánh giá về sự kiện này, GS Hùng Lý Lực, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quốc gia và Khu vực, Đại học Ngoại thương Bắc Kinh, cho rằng: “Ý nghĩa trọng đại của chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn nằm ở việc thông qua trao đổi trực tiếp ở cấp cao nhất để tái khẳng định sự ủng hộ lẫn nhau, phát đi tín hiệu mạnh mẽ về sự đoàn kết giữa hai quốc gia láng giềng xã hội chủ nghĩa”.

Một trong những nội dung được giới chuyên môn, học giả hai nước nhắc đến nhiều nhất là nâng cao tin cậy chính trị. Ở góc độ chiến lược, tin cậy chính trị không chỉ dừng lại ở các tuyên bố ngoại giao, mà được thể hiện qua mức độ ổn định và nhất quán trong định hướng chính sách, cũng như khả năng kiểm soát khác biệt.

Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, nhấn mạnh: “Việc hai bên sớm tổ chức chuyến thăm cấp Nhà nước thể hiện sự coi trọng hàng đầu và quyết tâm cao của hai bên đối với việc phát triển mối quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em” ngày càng bền vững hơn, ổn định, thực chất hơn trong thời gian tới”.

Khi niềm tin được củng cố, các cơ chế đối thoại cấp cao được vận hành hiệu quả hơn, giúp giảm thiểu rủi ro và tạo dư địa cho các thỏa thuận dài hạn. Quan trọng hơn, tin cậy chính trị là “chất xúc tác” để mở khóa thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế.

Có thể nói, trong tổng thể quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, tin cậy chính trị không chỉ là mục tiêu, mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mọi chương trình hợp tác sâu rộng hơn trong giai đoạn tới.

Hiện thực hóa tiềm năng

Trong bối cảnh kinh tế khu vực và toàn cầu còn nhiều biến động, việc hai nước chuyển hóa “niềm tin” thành “lợi ích” trở thành yêu cầu cấp thiết. Điều này thể hiện ở nỗ lực tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, mở rộng hợp tác sản xuất, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ; đồng thời nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư. Song, những tiềm năng hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa được khai thác hết.

Từ phía Trung Quốc, ông Lý Chưởng Vũ - Uỷ viên thường vụ Châu uỷ, Phó Châu trưởng Châu Hồng Hà đề xuất 3 hướng hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc: Thúc đẩy hơn nữa kết nối hạ tầng cửa khẩu, phát huy bổ trợ ngành nghề, và tăng cường đồng thuận giữa các địa phương.

Về kết nối đường sắt – logistics, đây là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu, với trọng tâm là kết nối đường sắt khổ tiêu chuẩn, đưa Việt Nam trở thành cầu nối vận tải đất liền cho hàng hóa Trung Quốc vào Đông Nam Á và ra các tuyến hàng hải toàn cầu.

Kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế xanh, đẩy mạnh hợp tác trong xây dựng đô thị thông minh, thanh toán điện tử và thương mại điện tử xuyên biên giới cũng cần được 2 bên thúc đẩy hợp tác hơn nữa.

Bên cạnh đó, Việt Nam có thể tận dụng thế mạnh công nghệ chi phí thấp của Trung Quốc trong lĩnh vực điện mặt trời, điện gió và công nghệ lưu trữ năng lượng (pin) để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải và tăng cường an ninh năng lượng.

Ngoài ra, trong nông nghiệp và xuất khẩu nông sản, dư địa hợp tác còn rất lớn. Trung Quốc là thị trường tiêu thụ khổng lồ, nhưng yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao. Nếu nâng cấp chất lượng, truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp Việt Nam có thể gia tăng giá trị thay vì chỉ xuất khẩu thô sang Trung Quốc.

Trong cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư và du lịch, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước, tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt; chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế thực chất, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, kết nối logistics và kết nối thị trường, đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, nỗ lực thúc đẩy thương mại cân bằng, lành mạnh; đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam; phối hợp xây dựng cơ chế hợp tác bảo đảm cung ứng năng lượng chiến lược; đẩy mạnh hợp tác về giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương; cung cấp nhiều hơn nữa học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, đẩy mạnh hợp tác giữa các trường đại học hàng đầu của hai nước.

Đánh giá cao và nhất trí với các đề xuất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề nghị hai bên làm sâu sắc hơn sự tin cậy chính trị và trao đổi chiến lược, tăng cường truyền thống giao lưu cấp cao, phát huy vai trò đặc biệt của kênh Đảng, đi sâu trao đổi kinh nghiệm xây dựng Đảng và quản lý đất nước, phát huy vai trò của cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, thúc đẩy vững chắc sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của hai nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề nghị thực hiện tốt hợp tác kết nối giữa Sáng kiến “Vành đai và Con đường” với Khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai”; đẩy nhanh kết nối hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tích cực triển khai ba dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước.

Trương Khắc Trà