Khởi nghiệp quốc gia

Phát biểu tại Ngày hội Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu khẳng định, đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với thế hệ trẻ; góp phần khơi dậy tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, ý chí vươn lên, khát vọng cống hiến, trách nhiệm của học sinh, sinh viên đối với đất nước.

Đổi mới sáng tạo là nền tảng phát triển bền vững của quốc gia

Nghị quyết Đại hội lần thứ 14 của Đảng đã xác định yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đẩy mạnh đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp mà còn khơi dậy trí tuệ, khát vọng và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dấn thân cống hiến của mỗi cá nhân.

Theo Phó Thủ tướng, thực tiễn cho thấy một quốc gia muốn phát triển nhanh và bền vững phải xây dựng được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh, cùng với đội ngũ nhân lực trẻ giàu tư duy sáng tạo, có khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ, mô hình mới và thích ứng linh hoạt với sự thay đổi của thời đại. Vì vậy, hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục mà còn là nhiệm vụ chiến lược cấp quốc gia, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuẩn bị lực lượng doanh nhân trẻ cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đánh giá hiệu quả 8 năm triển khai Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp”, Phó Thủ tướng cho biết chương trình đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhận thức và tư duy về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong học sinh, sinh viên có chuyển biến rõ rệt; nhiều ý tưởng được hoàn thiện thành sản phẩm mẫu, đưa vào thử nghiệm và từng bước gắn với thực tiễn. Song song với đó, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam tiếp tục được mở rộng, thu hút sự tham gia ngày càng sâu của các tổ chức hỗ trợ, quỹ đầu tư, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Đề án đã “ươm tạo” thành công khoảng 300 doanh nghiệp khởi nghiệp, khởi nguồn; nhiều dự án đã phát triển thành doanh nghiệp, gọi vốn thành công và từng bước gia nhập thị trường. Trong số này, nổi bật là các dự án gắn với công nghệ xanh, công nghệ sinh học, vật liệu mới, y tế số…

Theo Phó Thủ tướng, những kết quả đạt được là minh chứng rõ nét cho tiềm năng to lớn của học sinh, sinh viên Việt Nam trong việc chuyển hóa tri thức thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị, qua đó góp phần hình thành năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn những hạn chế cần nhìn nhận thẳng thắn. Ở một số nơi, hoạt động khởi nghiệp còn mang tính phong trào, thiếu chiều sâu; sản phẩm chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường. Cơ chế, chính sách hỗ trợ còn hạn chế, thiếu đồng bộ. Trong khi đó, sự kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia nhiều trường hợp vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy và phương thức triển khai, chuyển hoạt động khởi nghiệp từ hình thức sang thực chất. Theo đó, hiệu quả không còn được đo bằng số lượng cuộc thi hay phong trào, mà phải dựa trên số dự án được đưa ra thị trường, số doanh nghiệp được hình thành và khả năng thương mại hóa sản phẩm.

Đồng thời, cần xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp ngay trong nhà trường, tạo môi trường để các ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển đến cùng. Các dự án tiềm năng phải được hỗ trợ về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và kết nối nguồn lực xã hội, qua đó rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến ứng dụng trên thị trường.

Cần xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là nhiệm vụ chiến lược quốc gia, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuẩn bị lực lượng doanh nhân trẻ, nhân lực sáng tạo cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường, tạo điều kiện để các ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển đến cùng, không chỉ dừng lại ở các cuộc thi hay ngày hội. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm các dự án tiềm năng sớm tiếp cận thị trường.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh Bộ Khoa học và Công nghệ cần đóng vai trò “cầu nối”, đưa tri thức trong nhà trường ra thị trường, biến ý tưởng của học sinh, sinh viên thành sản phẩm và doanh nghiệp thực sự. Bộ được giao phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đưa hoạt động khởi nghiệp học sinh, sinh viên trở thành một cấu phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Cùng với đó, cần hỗ trợ các cơ sở giáo dục kết nối với các trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức ươm tạo và doanh nghiệp khoa học - công nghệ; đẩy mạnh hoạt động tư vấn, ươm tạo, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất các cơ chế đủ mạnh để giúp các dự án của học sinh, sinh viên tiếp cận thuận lợi với khoa học - công nghệ, quỹ đầu tư, chuyên gia và thị trường.

Đối với các bộ, ngành và địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên, gắn với nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và yêu cầu phát triển của từng lĩnh vực, từng địa bàn. Đồng thời, tạo điều kiện và giao nhiệm vụ cụ thể để học sinh, sinh viên được tiếp cận thực tiễn, tham gia giải quyết các bài toán của ngành, địa phương và cộng đồng.

Đối với cơ sở giáo dục phổ thông, đại học và giáo dục nghề nghiệp cần chủ động hơn trong việc triển khai các hoạt động hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp; gắn chặt với đào tạo, trải nghiệm và hướng nghiệp. Qua đó, góp phần hình thành tư duy sáng tạo, tinh thần chủ động, trang bị kỹ năng nền tảng và định hướng nghề nghiệp phù hợp cho người học.

“Khởi nghiệp không bắt đầu từ những điều lớn lao mà từ việc biết quan sát thực tiễn, không ngừng học hỏi, chủ động hợp tác, dám thử nghiệm và kiên trì vượt qua khó khăn, thách thức”, Phó Thủ tướng chia sẻ, đồng thời bày tỏ mong muốn học sinh, sinh viên giữ vững tinh thần cầu tiến, khát vọng vươn lên, dám nghĩ khác, dám làm mới; rèn luyện năng lực, thể chất, kỷ luật, đề cao đạo đức, tôn trọng pháp luật và hướng tới tạo ra những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng.

Khép lại bài phát biểu, Phó Thủ tướng gửi gắm thông điệp tới thế hệ trẻ: hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, từ những ý tưởng nhỏ nhất, kiên trì theo đuổi đến cùng để biến ý tưởng thành sản phẩm, biến khát vọng thành những giá trị thiết thực đóng góp cho xã hội và đất nước.

Ngọc Quyên