Doanh nghiệp
Kết nối đường sắt Việt - Trung: Hình thành mạng lưới liên vận chiến lược
Ba tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc đang được thúc đẩy mạnh mẽ, mở ra không gian phát triển mới cho logistics, thương mại và hợp tác chiến lược thời kỳ mới.
Trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 14 - 17/4, Việt Nam và Trung Quốc đã ra “Tuyên bố chung về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới”.
Mở rộng hành lang kinh tế biên giới
Đáng chú ý, hai bên nhấn mạnh mục tiêu đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong quan hệ chiến lược song phương. Hai nước nhất trí gắn kết khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai” với “Vành đai và Con đường”, đẩy nhanh kết nối hạ tầng biên giới, mở rộng các tuyến đường sắt liên thông tới Trung Á, châu Âu nhằm thúc đẩy mạnh mẽ thương mại và logistics.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định, hợp tác đường sắt với Trung Quốc sẽ mở ra không gian phát triển mới, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư, thúc đẩy liên kết kinh tế và giao lưu nhân dân giữa hai nước; đồng thời góp phần tăng cường kết nối hạ tầng, kết nối chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế, giảm chi phí vận tải, chi phí logistics.
“Đặc biệt, hợp tác đường sắt với Trung Quốc còn góp phần phát triển hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế bằng đường sắt qua Trung Quốc và quá cảnh Trung Quốc sang các nước thứ 3 ở Châu Âu, Nga, Mông Cổ, Trung Á…”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh.
Đặc biệt hợp tác trong lĩnh vực đường sắt, một phương thức vận tải khối lượng lớn, an toàn và thân thiện với môi trường cũng phù hợp với định hướng phát triển bền vững, tăng trưởng xanh mà hai nước đang hướng tới.
Trong bối cảnh đó, ba tuyến đường sắt kết nối trực tiếp Việt Nam - Trung Quốc đang được định hình, tạo thành mạng lưới liên vận quy mô lớn ở khu vực phía Bắc.
Đáng chú ý trong đó, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có chiều dài 391 km được đánh giá là trục xương sống liên vận. Tuyến kết nối từ điểm nối ray biên giới tại Lào Cai đến ga cảng Lạch Huyện (Hải Phòng), đi qua các địa phương như Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên.
Tuyến được thiết kế khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, đường đơn, khai thác hỗn hợp hành khách và hàng hóa, với vận tốc tối đa 160 km/h. Riêng đoạn qua Hà Nội vận tốc 120 km/h, các đoạn khác 80 km/h. Toàn tuyến có 32 ga và được điện khí hóa đồng bộ.
Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 8,4 tỷ USD. Dự án dự kiến khởi công ngày 19/12/2025, triển khai trong giai đoạn 2025 - 2030.
Mục tiêu của tuyến là xây dựng một trục đường sắt hiện đại, đáp ứng nhu cầu vận tải nội địa và liên vận quốc tế, đồng thời tạo động lực phát triển hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Theo Tuyên bố chung, hai nước hoan nghênh việc sớm hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến này, coi đây là dự án ưu tiên trong hợp tác hạ tầng.
Trong khi đó, Tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng có chiều dài 147 km, kết nối từ ga Gia Lâm (Hà Nội) tới ga Bằng Tường Đông (Quảng Tây, Trung Quốc), đi qua Lạng Sơn và Bắc Ninh là dự án mở rộng hành lang kinh tế biên giới.
Tuyến sử dụng khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, đường đơn, vận tốc thiết kế 160 km/h, riêng đoạn qua biên giới khoảng 80 km/h, áp dụng công nghệ điện khí hóa.
Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 6 tỷ USD. Hiện dự án đang trong giai đoạn báo cáo nghiên cứu khả thi, dự kiến khởi công trước năm 2030.
Tuyến này hướng tới hình thành hành lang kinh tế trọng điểm, tăng cường kết nối Việt Nam với Trung Quốc, đồng thời mở rộng liên kết tới thị trường Trung Á và châu Âu. Việc triển khai tuyến sẽ góp phần giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao năng lực vận tải và thúc đẩy phát triển khu vực biên giới phía Bắc.
Trong khuôn khổ hợp tác song phương, hai nước đã ký thỏa thuận lập quy hoạch tuyến Đồng Đăng - Hà Nội, tạo cơ sở thúc đẩy triển khai trong thời gian tới.
Hoàn thiện mạng lưới đường sắt khép kín
Đặc biệt, tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái dài 187 km, kết nối từ ga Nam Hải Phòng tới ga Đông Hưng, Quảng Tây (Trung Quốc), đi qua địa bàn Quảng Ninh. Toàn tuyến dự kiến có 14 ga.
Dự án sử dụng khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, vận tốc thiết kế 160 km/h, có dự phòng nâng lên 200 km/h, riêng đoạn qua biên giới khoảng 120 km/h, áp dụng điện khí hóa.
Tổng mức đầu tư khoảng 7 tỷ USD. Hiện dự án đang trong giai đoạn hoàn thiện quy hoạch chi tiết và chuẩn bị báo cáo tiền khả thi, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026 – 2030.
Tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái đóng vai trò hoàn thiện mạng lưới đường sắt khép kín, kết nối hành lang từ Hà Khẩu (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Đông Hưng (Trung Quốc). Qua đó, thúc đẩy vận tải liên vận quốc tế, kết nối chuỗi cảng biển lớn miền Bắc và giảm tải cho hệ thống đường bộ.
Hai nước cũng đã ký thỏa thuận lập quy hoạch tuyến Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng, tạo nền tảng pháp lý để triển khai dự án.
Việc đồng thời thúc đẩy ba tuyến đường sắt không chỉ mang ý nghĩa phát triển hạ tầng mà còn gắn chặt với định hướng chiến lược trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.
Theo Tuyên bố chung, Trung Quốc cam kết sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam về vốn vay, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời chỉ đạo các doanh nghiệp có năng lực tham gia xây dựng các dự án.
Khi hoàn thành, ba tuyến đường sắt sẽ hình thành mạng lưới kết nối xuyên biên giới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu liên thông với các tuyến vận tải quốc tế, mở rộng không gian thương mại tới Trung Á và châu Âu.
Đây được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới cho tăng trưởng, nâng cao năng lực logistics và củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.