Doanh nhân

Đó là chia sẻ của ông Phạm Đoàn Tùng - Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp Hải Phòng với Diễn đàn Doanh nghiệp về bài toán nhân lực cho ngành công nghiệp hiện nay.

- Thưa ông, ông có đánh giá như thế nào về nguồn nhân lực chất lượng cao tại Hải Phòng nói riêng và cả nước nói chung hiện nay?

Theo tôi, nguồn nhân lực chất lượng cao hiện nay đang là một trong những điểm quyết định năng lực chuyển đổi xanh của ngành công nghiệp cũng như khả năng tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt Nam vào các lĩnh vực công nghệ cao, điện tử và bán dẫn. Thực tế, hiện nay không phải thiếu lao động về số lượng mà là thiếu đội ngũ nhân lực có kỹ năng thực hành, tư duy công nghệ, khả năng thích ứng nhanh với quy trình sản xuất hiện đại và đáp ứng được các yêu cầu về kỹ thuật, quản trị chất lượng, ngoại ngữ và tiêu chuẩn xanh.

Đối với các doanh nghiệp trong ngành điện tử, công nghệ cao hay bán dẫn, yêu cầu về nhân lực bây giờ không còn dừng lại ở trình độ chuyên môn đơn thuần. Họ cần những người có thể biết sử dụng thiết bị điện tử, hiểu quy trình, có khả năng kiểm soát chất lượng, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và đáp ứng các chuẩn quốc tế. Đây chính là khoảng trống mà nhiều doanh nghiệp đang gặp phải khi muốn chuyển đổi nhanh sang mô hình sản xuất xanh và giá trị cao hơn.

- Vậy đâu là điểm nghẽn dẫn đến nguồn nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, thưa ông?

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay, theo tôi là sự vào cuộc của các cơ quan quản lý nhà nước mới chỉ dừng lại ở mức độ ban hành văn bản, chưa triển khai sâu vào thực tiễn của doanh nghiệp cụ thể. Ngoài ra, còn một vấn đề then chốt là sự lệch pha giữa nhu cầu của doanh nghiệp và hệ thống đào tạo. Doanh nghiệp cần nhân lực theo vị trí việc làm rất cụ thể, nhưng chương trình đào tạo ở nhiều nơi vẫn nặng về lý thuyết, thiếu cập nhật công nghệ mới, thiếu thực hành và chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, nhà máy. Vì vậy, doanh nghiệp thường phải đào tạo lại từ đầu, làm tăng chi phí, chậm tiến độ chuyển đổi và làm giảm khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng công nghệ cao.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa đủ nguồn lực để tự mình đầu tư toàn bộ cho quá trình chuyển đổi này. Họ thiếu cả vốn, thiếu chuyên gia nội bộ, thiếu nền tảng công nghệ và thiếu một đầu mối đủ mạnh để kết nối với các cơ sở đào tạo và đối tác kỹ thuật phù hợp.

- Ông có đề xuất gì để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao một cách thực chất, phù hợp với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp trong thời gian tới?

Tôi cho rằng vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, hiệp hội nghề là rất quan trọng. Các tổ chức nhà nước, hiệp hội có thể đứng ra tập hợp nhu cầu nhóm kỹ năng, từng cấp độ công nghệ để cùng nhà trường xây dựng chương trình đào tạo sát thực tế hơn. Đồng thời, các tổ chức nhà nước, hiệp hội ngành nghề cũng có thể kết nối hoạt động chia sẻ công nghệ, hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật dùng chung, phối hợp đào tạo giảng viên của nhà trường để tạo nền tảng, rồi mời doanh nghiệp tham gia đồng hành, tài trợ thiết bị, tiếp nhận thực tập và tham gia đào tạo từ đầu.

Về lâu dài, muốn giải quyết tận gốc bài toán nhân lực thì cần bắt đầu từ sớm hơn, ngay từ khâu định hướng nghề nghiệp. Bên cạnh đó, cần tổ chức nhiều chương trình tham quan nhà máy, factory tour cho học sinh phổ thông để các em hiểu rõ cơ hội nghề nghiệp trong công nghiệp hiện đại, công nghiệp xanh, điện tử và bán dẫn.

Song song với đó, cần xây dựng cơ chế lương, học bổng, hỗ trợ nghề và lộ trình phát triển nghề nghiệp đủ hấp dẫn để các em thấy rằng học giỏi, vào nhà máy tốt, có thu nhập và tương lai rõ ràng, hoàn toàn là một lựa chọn rất đáng giá.

Tóm lại, nguồn nhân lực hiện nay chính là nút thắt then chốt của quá trình chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp công nghệ cao. Nếu tháo gỡ được bài toán liên kết giữa doanh nghiệp, nhà trường và hiệp hội, tôi tin doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội đi nhanh hơn và thực chất hơn trong cuộc đua này, đồng thời tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thậm chí có thể hoàn toàn độc lập từ công tác nghiên cứu, thiết kế và sản xuất được sản phẩm hoàn thiện ở cấp độ kỹ thuật cao.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Bùi Hiền - Hải Ngân