Ô tô - Xe máy

Thay vì thao tác nút bấm hay phải nhớ những câu lệnh cứng nhắc, người dùng giờ đây có thể đơn giản nói “tôi thấy lạnh” để xe tự điều chỉnh nhiệt độ, hoặc hỏi về thời tiết và nhận câu trả lời theo kiểu hội thoại. Theo ông Christian Mentz, Giám đốc doanh thu của công ty phần mềm Cerence (Mỹ), các hệ thống này đang dần trở thành “đồng lái chủ động, giúp người lái và hành khách xử lý công việc trong hành trình”. Ông cho rằng: “Lái xe là một nhiệm vụ đòi hỏi mức độ an toàn cao, vì vậy giọng nói là cách thực tế và an toàn nhất để truy cập thông tin, dịch vụ và trí tuệ”.

Cách tiếp cận này phản ánh một thay đổi quan trọng trong tư duy thiết kế của ngành ô tô. Trong bối cảnh người lái luôn phải tập trung, việc phụ thuộc vào màn hình cảm ứng hay nút bấm có thể gây xao nhãng. Ngược lại, điều khiển bằng giọng nói giúp giữ tay trên vô lăng, mắt trên đường nhưng vẫn sử dụng được các tính năng trong xe - một yếu tố ngày càng được coi trọng.

Xu hướng này cũng gắn liền với sự chuyển dịch sang xe định nghĩa bằng phần mềm, nơi các tính năng không còn “cố định” mà có thể nâng cấp liên tục. Theo GM Insights, thị trường nhận diện giọng nói trong ngành ô tô toàn cầu có thể đạt 9,9 tỷ USD vào năm 2034, so với 3,7 tỷ USD năm 2024. Điều này cho thấy giọng nói đang dần trở thành giao diện trung tâm, thay vì chỉ là tính năng bổ trợ như trước.

Ở phía công nghệ, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đóng vai trò nền tảng. Cerence cho biết họ đang ứng dụng LLM để giúp trợ lý trên xe “nói chuyện” tự nhiên hơn, đồng thời hợp tác với các hãng như Volkswagen Group để triển khai trên thực tế.

Theo ông Pedro Pacheco, Phó Chủ tịch nghiên cứu của công ty nghiên cứu và tư vấn toàn cầu Gartner, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng hiểu người dùng: “Các trợ lý AI trên xe hiện có khả năng hội thoại tốt hơn nhiều, cho phép hệ thống hiểu gần như mọi điều người dùng nói”. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng không còn phải “học cách nói chuyện với máy”, mà ngược lại, chiếc xe bắt đầu hiểu cách con người giao tiếp.

Không dừng lại ở đó, LLM còn mang lại khả năng tiếp cận kho kiến thức rộng lớn từ các mô hình GPT, giúp trợ lý có thể trả lời nhiều câu hỏi quen thuộc như tin tức, sự kiện hay thời tiết. Một số hệ thống còn có thể nhận diện cảm xúc qua giọng nói để điều chỉnh cách phản hồi, cho thấy AI đang tiến gần hơn tới vai trò một “người đồng hành” thực sự.

Thực tế triển khai cho thấy mỗi hãng xe đang chọn một hướng đi riêng. Mercedes-Benz phát triển MBUX theo hướng “bạn đồng hành số”, có thể trò chuyện tự nhiên, thể hiện trạng thái cảm xúc và đưa ra gợi ý dựa trên thói quen người lái. Cách làm này nhấn mạnh yếu tố cá nhân hóa trải nghiệm.

Trong khi đó, BMW lại dựa trên nền tảng Alexa Custom Assistant của Amazon, tập trung vào khả năng xử lý các yêu cầu phức tạp liên quan đến âm nhạc, tin tức hay thể thao mà không cần câu lệnh cố định.

Ở một hướng khác, Tesla tích hợp chatbot Grok từ xAI, nổi bật với khả năng hội thoại sâu, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực và phong cách phản hồi mang dấu ấn riêng. Đây cũng là cách Tesla biến AI thành một phần của trải nghiệm thương hiệu.

Dù cách triển khai khác nhau, mục tiêu chung của các hãng là đưa trợ lý AI trở thành trung tâm trong khoang lái. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu ngày càng cao về độ chính xác, độ tin cậy và an toàn, đặc biệt khi mọi tương tác đều diễn ra trong một môi trường có rủi ro như giao thông.

Nhìn về phía trước, ông Pedro Pacheco cho rằng bước tiếp theo sẽ là các AI agent - những “trợ lý số” có thể hoạt động vượt ra ngoài chiếc xe. “Những tác nhân này, dự kiến xuất hiện trong 2-3 năm tới, sẽ cho phép người dùng điều khiển mọi chức năng của xe, thậm chí thực hiện các tác vụ ngoài xe như sắp xếp cuộc họp, đặt lịch bảo dưỡng hay trả lời cuộc gọi”, ông nói. Ông nhận định thêm: “Nếu được triển khai đúng cách, đây có thể là yếu tố thay đổi cuộc chơi… Khi đó, trợ lý AI sẽ thực sự trở thành một trợ lý cá nhân đúng nghĩa”.

Có thể thấy, AI trên ô tô đang dịch chuyển từ một tiện ích hỗ trợ sang vai trò “bộ não giao tiếp” của phương tiện. Khi công nghệ tiếp tục hoàn thiện, chiếc xe không chỉ đơn thuần là phương tiện di chuyển, mà còn trở thành một không gian số - nơi người dùng có thể tương tác, xử lý công việc và kết nối với cuộc sống ngay trên hành trình.

Thanh Trà