Tín dụng - Ngân hàng

Lãi suất tăng mạnh quý đầu năm

Theo thống kê, mặt bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của các NHTM tăng 71bps so với cuối 2025, trong đó nhóm ngân hàng quốc doanh đã có một lần điều chỉnh với mức tăng 70bps và nhóm NHTM tư nhân lớn cũng ghi nhận tăng thêm khoảng 100-110bps.

Tương đồng với đà tăng của lãi suất huy động, lãi suất cho vay trung và dài hạn bình quân của các NHTM tính tới hết tháng 2/2026 cũng ghi nhận tăng 40bps so với mức bình quân của tháng 12/2025, lên mức 7,1-9,4% (theo báo cáo của NHNN).

Đà tăng của thị trường khiến lãi suất huy động ở nhiều NHTM tại các kỳ hạn huy động trung và dài hạn, tăng lên trên 8%, thậm chí có ngân hàng lên 10% kèm điều kiện quy mô khoản tiền gửi lớn.

Các khoản huy động kỳ hạn 6 tháng ở nhiều ngân hàng áp dụng trên 7%; trong khi chứng chỉ tiền gửi ở các nhà băng thị phần lớn cũng áp sát 8%...

Sau cuộc họp ngày 9/4 với Thống đốc NHNN, lãi suất tiền gửi của nhóm quốc doanh như VCB, CTG và Agribank ghi nhận giảm 50bps ở các kỳ hạn 24 tháng trở lên. Đối với nhóm NHTM tư nhân như TCB, MBB, VPB, SSB, ABB,… cũng có động thái tương tự khi giảm lãi suất tiền gửi chủ yếu ở các kỳ hạn trung và dài hạn, với mức giảm khoảng 30-50bps.

Ghi nhận trên thị trường đến hiện tại, đến trước kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, đã có 32 ngân hàng tham gia giảm lãi suất. VCBNeo là ngân hàng có đợt điều chỉnh giảm lãi suất huy động gần nhất. Trong hệ thống, hầu hết các biểu niêm yết lãi suất huy động của các ngân hàng cho kỳ hạn 3 tháng, đã về 4-4,75%; một số ngân hàng có lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng vẫn giữ trên 7% như ACB, MBV...

Vẫn còn áp lực thanh khoản và lãi suất cao trong ngắn hạn

Thị trường quý II mới trải qua tháng đầu tiên và hiệu ứng đồng thuận từ cuộc họp ngày 09/04/2026 với Thống đốc đang cho thấy tác động nhanh, tích cực với mục tiêu kéo giảm mặt bằng lãi suất. Chứng khoán KBSV cho rằng nhiều khả năng mặt bằng lãi suất sẽ ghi nhận mức giảm nhẹ từ nền cao sau cam kết đồng thuận giảm 0,5-1%/năm lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại. Cùng với việc Chính phủ phát đi tín hiệu sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản hệ thống (thông qua kênh OMO, hoán đổi ngoại tệ, và cho vay tái cấp vốn), lãi suất được kỳ vọng đã tạo đỉnh vào đầu quý II và sẽ có xu hướng hạ nhiệt rõ nét hơn trong nửa sau 2026.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng trong ngắn hạn, xu hướng giảm lãi suất vẫn chưa rõ rệt khi các vấn đề về căng thẳng thanh khoản dự báo sẽ tiếp diễn trong quý II. Nguyên nhân chủ yếu đến từ: Xu hướng tăng trưởng tín dụng cao vượt trội so với tăng trưởng huy động sẽ chưa đảo chiều trong ngắn/trung hạn và tiếp tục gây áp lực lên thanh khoản trong quý II (số liệu cho thấy đến hết quý I/2026, tăng trưởng tín dụng và huy động lần lượt đạt 2,15% và 0,44%; xét về giá trị tuyệt đối, tính tới hết tháng 9/2025, mức chênh lệch đã chạm mốc 1,5 triệu tỷ đồng).

Lãi suất liên ngân hàng vẫn biến động trong quý II và ngay trước thềm nghỉ lễ, tại tăng vọt lên để đáp ứng nhu cầu thanh toán ngắn hạn của các ngân hàng chốt tháng, cho thấy căng thẳng thanh khoản ngắn hạn vẫn khá rõ ràng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ cho vay trên vốn huy động (LDR) thuần của các ngân hàng thương mại vẫn ở mức cao và tỷ lệ LDR theo Thông tư 22 đã gần chạm mức trần 85%.

Tâm lý nắm giữ và giao dịch tiền mặt trước các thay đổi về chính sách thuế tiếp tục khiến việc huy động của các ngân hàng vẫn sẽ còn khó khăn trong quý II.

Trái với một số quan điểm cho rằng đầu tư công sẽ tăng tốc trong quý II, từ góc nhìn của KBSV, giải ngân đầu tư công khó có đột phá trong quý này cũng sẽ khiến kho bạc tiếp tục bội thu ngân sách. Cả hai yếu tố này đều khiến thu hẹp dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng.

Cuối cùng là diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông tạo áp lực kép lên lạm phát và tỷ giá khiến Ngân hàng Nhà nước chưa có nhiều dư địa trong việc hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.

Xu hướng hạ nhiệt lãi suất nửa cuối năm

Tuy nhiên, trong nửa cuối năm 2026, xu hướng hạ nhiệt lãi suất được kỳ vọng sẽ rõ ràng hơn, với mức giảm bình quân khoảng 0,5-1%/năm so với thời điểm hiện tại nhờ: Thứ nhất, nguồn vốn dồi dào từ dòng vốn đầu tư công giải ngân mạnh mẽ chạy vào hệ thống ngân hàng; Thứ hai, tình hình xung đột tại Iran hạ nhiệt, giải tỏa áp lực lạm phát, tỷ giá, qua đó giúp Ngân hàng Nhà nước có dư địa hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng; và thứ ba, nhiều chính sách mới sẽ được đưa ra vào nửa cuối năm từ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước để nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, trong đó bao gồm hạ nhiệt mặt bằng lãi suất.

Lãi suất cho vay dự kiến có biến động đồng pha với lãi suất huy động. Sau cuộc họp với tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay mới chỉ ghi nhận giảm 50-100bps ở một vài ngân hàng thương mại như Agribank, NAB và SSB. Tuy nhiên, việc giảm này chủ yếu mang tính tạm thời và chưa phản ánh sự điều chỉnh đồng loạt trên toàn hệ thống.

Về xu hướng chung, lãi suất cho vay dự kiến đi ngang ở mức hiện tại trong quý II chủ yếu do lãi suất đầu vào vẫn neo cao, trong khi NIM các ngân hàng hiện đang ở mức thấp so với các năm trước và rủi ro nợ xấu gia tăng là hiện hữu.

Ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường, KBSV dự báo, bước sang nửa sau của năm 2026, mặt bằng lãi suất cho vay sẽ có xu hướng hạ nhiệt rõ nét hơn, tương đồng mức giảm ở mặt bằng lãi suất huy động nhằm hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đáng chú ý, xu hướng giảm trong giai đoạn này nhiều khả năng vẫn mang tính chọn lọc, ưu tiên tập trung vào các lĩnh vực động lực như xuất khẩu và sản xuất công nghiệp.

Ở góc nhìn thận trọng, nhóm phân tích của Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, dù lãi suất đã bắt đầu giảm nhưng khó có thể trở về mức giữa năm 2025, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vốn lớn nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao và tăng trưởng tín dụng 3 tháng 2026 cao hơn nhiều so với tăng trưởng huy động vốn. Khi lãi suất huy động có giảm về mặt bằng thấp, lãi suất cho vay cũng khó có điều kiện về mức thấp hơn nữa.

Lê Mỹ