Phân tích - Bình luận
Trung Quốc tung "phép thử" lớn cho thị trường tài chính
Bộ Tài chính Trung Quốc vừa phát hành 12 tỷ USD trái phiếu kì hạn 30 năm, mức lớn nhất kể từ 2007, bất chấp tăng trưởng chậm và ngành bất động sản suy yếu.
Phép thử với thị trường tài chính
Hôm thứ Sáu vừa qua, Bộ Tài chính nước này phát hành 85 tỷ nhân dân tệ, tương đương 12,5 tỷ USD, trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm với lãi suất chỉ 2,2%/năm. Đây là đợt phát hành đơn lẻ lớn nhất ở kỳ hạn này kể từ năm 2007.
Kết quả vượt kỳ vọng. Lợi suất trúng thầu thấp hơn mức giao dịch trên thị trường thứ cấp, trong khi lượng đặt mua cao gấp 2 đến 2,5 lần quy mô chào bán theo các nhà giao dịch. Kết quả phản ánh một thực tế khá rõ ràng, dòng vốn vẫn sẵn sàng chấp nhận khóa dài hạn để đổi lấy sự ổn định mà trái phiếu chính phủ Trung Quốc mang lại.
Cùng ngày, Bộ Tài chính Trung Quốc cũng phát hành thêm 34 tỷ nhân dân tệ trái phiếu 20 năm với cùng mức lãi suất 2,2%/năm, đưa tổng quy mô huy động lên khoảng 119 tỷ nhân dân tệ, tương đương 17,5 tỷ USD.
Kỳ vọng về môi trường lãi suất thấp tiếp tục được củng cố bởi tín hiệu từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc. Thống đốc Pan Gongsheng cho biết cơ quan này sẽ linh hoạt và hiệu quả trong việc sử dụng các công cụ chính sách, qua đó phát đi thông điệp rằng điều kiện tiền tệ nới lỏng sẽ còn được duy trì.
Ai là bên mua?
Nhu cầu mạnh mẽ đến từ nhiều nhóm nhà đầu tư. Các ngân hàng thương mại quốc doanh đang dư thừa thanh khoản trong bối cảnh nới lỏng tiền tệ cần tìm kênh phân bổ vốn an toàn. Các quỹ bảo hiểm và hưu trí tìm kiếm dòng thu nhập dài hạn ổn định.
Nhà đầu tư nước ngoài, dù chỉ chiếm khoảng 5 đến 15%, cũng đang gia tăng hiện diện, phản ánh xu hướng đa dạng hóa tài sản sang đồng nhân dân tệ.
Một diễn biến đáng chú ý là khoảng cách lợi suất giữa thị trường trong nước và quốc tế đang thu hẹp. Đầu tháng 4, Trung Quốc phát hành 15,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu tại Hong Kong với mức lãi suất thấp kỷ lục, trong đó kỳ hạn 2 năm ở mức 1,32% và 15 năm ở mức 2,08%. Xu hướng này cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đang dần chấp nhận rủi ro tiền tệ của Trung Quốc, ít nhất trong ngắn hạn.
Đợt huy động vốn quy mô lớn này phản ánh một sự điều chỉnh chiến lược trong chính sách kinh tế của Bắc Kinh.
Sau giai đoạn dựa nhiều vào kích thích ngắn hạn để ổn định tăng trưởng, Trung Quốc đang tận dụng chi phí vốn thấp để tài trợ cho các chương trình đầu tư dài hạn.
Năm 2025, Bộ Tài chính phát hành khoảng 1,3 nghìn tỷ nhân dân tệ trái phiếu siêu dài hạn. Con số trong năm 2026 được dự báo có thể vượt 1,8 nghìn tỷ.
Tầm nhìn và những rủi ro
Nguồn vốn này được phân bổ vào một danh mục đầu tư rộng. Chính phủ đã công bố 336 dự án trọng điểm với tổng trị giá hơn 216 tỷ nhân dân tệ, tập trung vào hạ tầng đô thị, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, năng lượng xanh và giao thông tại lưu vực sông Dương Tử.
Tổng đầu tư vào hạ tầng và dịch vụ công cộng trong năm 2026 của Trung Quốc được ước tính vượt 7 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1 nghìn tỷ USD.
Song song với đó, Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 giai đoạn 2026-2030 đặt trọng tâm vào việc tăng chi cho con người, bao gồm y tế, trẻ em và người cao tuổi. Đây là một phần trong nỗ lực chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ xuất khẩu và đầu tư hạ tầng sang tiêu dùng nội địa, dù tiến trình này vẫn diễn ra chậm hơn kỳ vọng.
Mục tiêu tổng thể vẫn là nâng cao năng suất và tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng công nghệ cao, đồng thời duy trì tốc độ tăng trưởng quanh mức 5%.
Khảo sát của Reuters với 50 nhà kinh tế cho thấy GDP quý I năm 2026 của Trung Quốc có thể tăng 4,8%, cải thiện so với mức 4,5% của quý trước, nhờ chính sách nới lỏng và nguồn dự trữ năng lượng.
Tuy nhiên, chiến lược này đi kèm với rủi ro ngày càng rõ nét về nợ công. Tổng nợ chính phủ, bao gồm cả cấp địa phương, đã vượt 120% GDP. Phần lớn rủi ro nằm ở các nghĩa vụ ngoài bảng cân đối của chính quyền địa phương, với chi phí xử lý ước tính có thể lên tới hơn 1 nghìn tỷ nhân dân tệ mỗi năm.
Việc phát hành trái phiếu kỳ hạn 30 năm giúp giảm áp lực trả nợ trong ngắn hạn nhưng không làm thay đổi quy mô nghĩa vụ. Với lãi suất trái phiếu 2,2%/năm, riêng khoản phát hành 85 tỷ nhân dân tệ hiện tại có thể tạo ra tổng chi phí hoàn trả tích lũy lên tới hơn 4 nghìn tỷ nhân dân tệ trong suốt vòng đời. Chi phí được kéo giãn theo thời gian nhưng không biến mất.
Rủi ro cốt lõi vẫn nằm ở tăng trưởng. Với mục tiêu tăng trưởng quanh 5%, nền kinh tế Trung Quốc đang vận hành dưới mức cần thiết để hấp thụ tốc độ gia tăng nợ. Thị trường bất động sản chưa phục hồi hoàn toàn, trong khi căng thẳng thương mại với Mỹ và biến động chính sách toàn cầu tiếp tục gây áp lực lên triển vọng xuất khẩu.
Michelle Lam, nhà kinh tế tại Societe Generale, cho rằng việc chính phủ nhấn mạnh ổn định bất động sản là một tín hiệu tích cực. Dù vậy, cuộc khủng hoảng trong lĩnh vực này vẫn chưa kết thúc và quy mô nợ địa phương thực tế có thể ở mức rất lớn.