Kinh tế địa phương
Hưng Yên: Ưu tiên đốt rác phát điện để giải bài toán rác thải
Hưng Yên đang thực hiện cuộc "cách mạng" trong quản lý môi trường khi quyết tâm xóa sổ hạ tầng xử lý manh mún, lạc hậu để chuyển sang các tổ hợp đốt rác phát điện hiện đại.
Mục tiêu trọng tâm là giải quyết dứt điểm 1,68 triệu tấn rác tồn lưu vào cuối năm 2027 và thiết lập hệ thống xử lý rác thải bền vững bằng công nghệ cao.
Áp lực từ thực trạng quá tải và "di sản" rác thải tồn lưu
Theo số liệu báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên, mỗi ngày tỉnh phát sinh khoảng 2.000 tấn rác thải sinh hoạt. Mặc dù tỷ lệ thu gom đạt mức khá cao là 95,5%, song năng lực xử lý tại các khu tập trung mới chỉ đáp ứng được gần 30% khối lượng thực tế (khoảng 570 tấn/ngày).
Sự chênh lệch lớn giữa lượng phát sinh và công suất xử lý đã dẫn đến hệ lụy tất yếu là rác thải bị ứ đọng. Toàn tỉnh Hưng Yên hiện đang gánh khoản "nợ" môi trường khổng lồ với 461 điểm tập kết và bãi chôn lấp tạm thời, lưu giữ khoảng 1,68 triệu tấn rác chưa được xử lý.
Trong khi các "hạt nhân" xử lý tập trung như Dị Sử, Đại Đồng hay Hòa Bình đã chạm ngưỡng công suất thiết kế, thì tại khu vực nông thôn, hệ thống hạ tầng môi trường đang đứng trước báo động đỏ về tình trạng quá tải.
Đáng quan ngại hơn, ông Nguyễn Đức Kiền - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên chỉ rõ, "di sản" từ giai đoạn trước với mạng lưới lò đốt quy mô nhỏ tại 43 xã sau gần một thập kỷ vận hành đã hoàn toàn rệu rã. Sự xuống cấp, hư hỏng của các thiết bị này dẫn đến việc không thể đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe về xử lý chất thải thứ cấp, đặc biệt là hệ thống lọc khí thải và xử lý nước rỉ rác. Hệ quả là tại nhiều địa phương, rác thải không được xử lý triệt để, buộc phải chuyển ngược ra các bãi chôn lấp lộ thiên, trực tiếp phát tán mùi hôi thối và thẩm thấu nước độc hại ra môi trường, gây bức xúc trong cộng đồng dân cư.
Ông Đào Trường Giang - Giám đốc Công ty Cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Hưng Yên cho biết, sau khi mở rộng địa giới hành chính, lượng rác tăng lên gấp nhiều lần, trong khi nhu cầu về vệ sinh, cảnh quan đô thị ngày càng cao. Công ty đã phối hợp chặt chẽ với các phường để duy trì thu gom, vận chuyển định kỳ về khu xử lý, nhưng áp lực rác thải quá lớn khiến tình trạng quá tải là điều khó tránh khỏi. Ở nhiều xã, đặc biệt là vùng ven đô thị và nông thôn, việc xử lý rác thải vẫn dựa chủ yếu vào lò đốt quy mô nhỏ và bãi chôn lấp. Đây là giải pháp tạm thời nhưng tồn tại nhiều hạn chế.
Nhiều bãi chôn lấp được hình thành từ lâu, việc đào hố chủ yếu mang tính tự phát, không theo thiết kế và không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Điều này dẫn đến tình trạng nước rỉ rác thấm xuống đất, phát tán mùi hôi, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm, đồng thời diện tích bãi chôn lấp ngày càng thu hẹp, gây quá tải và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân xung quanh – ông Giang chia sẻ.
Không tiếp tục đầu tư dàn trải, manh mún
Tình trạng quá tải này không chỉ nằm trên những con số báo cáo mà đang hiện hữu đầy nhức nhối tại nhiều địa phương. Điển hình như tại xã Chỉ Đạo, do đặc thù làng nghề tái chế phế liệu (làng Khoai), lượng rác thải tồn đọng tại các bãi lộ thiên đã lên tới hàng chục nghìn tấn; những lò đốt nhỏ tại đây liên tục rơi vào tình trạng "vỡ trận", khiến rác tràn ra cả đường quốc lộ và cháy âm ỉ quanh năm, bủa vây các tuyến đường liên xã bằng khói bụi và mùi khét nồng nặc.
Tương tự, dọc theo tuyến Quốc lộ 5 đoạn qua thị trấn Như Quỳnh, các bãi rác tự phát bốc cháy cũng trở thành nỗi ám ảnh thường trực của người dân. Tại đây, do hệ thống lò đốt không thể đáp ứng kịp thời, các điểm tập kết tạm thời đã biến tướng thành những bãi chôn lấp lộ thiên khổng lồ, sức nóng từ rác cháy thậm chí còn làm biến dạng các dải phân cách và hành lang an toàn giao thông, đe dọa trực tiếp đến môi trường sống và mỹ quan đô thị.
Trước những thách thức hiện hữu, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Nguyễn Mạnh Quyền khẳng định, Hưng Yên sẽ không tiếp tục đầu tư dàn trải, manh mún. Thay vào đó, tỉnh định hướng quy hoạch tập trung từ 3 đến 5 địa điểm chiến lược tại các khu vực phía Bắc, trung tâm và phía Nam tỉnh để xây dựng các nhà máy xử lý quy mô lớn. Đây sẽ là những khu tổ hợp xử lý chất thải hiện đại, ưu tiên áp dụng công nghệ đốt rác phát điện tiên tiến, quy mô diện tích đủ lớn, bảo đảm xử lý tổng hợp nhiều loại chất thải như: chất thải rắn sinh hoạt, chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng, y tế, bùn thải…
Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan hoàn thiện phương án đầu tư các dự án nhà máy xử lý rác thải, báo cáo UBND tỉnh trong tháng 5/2026 để xem xét, quyết định triển khai, bảo đảm xử lý hiệu quả lượng rác thải phát sinh hằng ngày. Phấn đấu đến hết năm 2027 xử lý dứt điểm toàn bộ lượng rác thải tồn lưu trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên còn yêu cầu các sở, ngành liên quan thực hiện đợt rà soát quyết liệt đối với các dự án hiện có. Kiên quyết hướng dẫn các nhà đầu tư có dự án quy mô nhỏ hoặc triển khai chậm chuyển sang lĩnh vực khác để dành quỹ đất cho những tổ hợp công nghệ cao. Song song với đầu tư hạ tầng, Hưng Yên sẽ đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn trên toàn tỉnh nhằm giảm áp lực xử lý và tăng tỷ lệ tái chế.
Ông Quyền cũng yêu cầu các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát, đôn đốc công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn. Kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế, không để phát sinh điểm tồn đọng mới.