Phân tích - Bình luận
Bùng nổ startup đưa AI vào dây chuyền sản xuất
Dòng vốn đầu tư tiếp tục đổ mạnh vào các startup trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là những doanh nghiệp đưa công nghệ này vào nhà máy, robot và phần cứng.
AI thực chiến
Theo dữ liệu từ Dealroom, trong năm 2026, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã rót 18,8 tỷ USD vào các công ty khởi nghiệp AI được thành lập từ đầu năm 2025. Với tốc độ hiện tại, con số này nhiều khả năng sẽ vượt mức 27,9 tỷ USD mà nhóm startup AI thành lập từ đầu năm 2024 huy động được trong cả năm ngoái.
Dòng tiền khổng lồ này cho thấy AI vẫn là “thỏi nam châm” hút vốn mạnh nhất của giới đầu tư toàn cầu. Đáng chú ý, làn sóng khởi nghiệp mới không còn chỉ xoay quanh các mô hình AI trên internet, mà đang dịch chuyển nhanh sang công nghiệp, robot, chăm sóc sức khỏe và các môi trường vật lý.
Rất nhiều nhà nghiên cứu hàng đầu đã rời các “ông lớn” công nghệ như Meta hay Google để lập startup riêng, và nhanh chóng gọi được từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD chỉ sau vài tháng.
Ông David Silver, người đứng sau nhiều đột phá của Google DeepMind, vừa huy động được 1,1 tỷ USD cho startup Ineffable Intelligence chỉ sau 3 tháng thành lập. Công ty này theo đuổi mô hình học tăng cường (reinforcement learning), cho phép AI học từ trải nghiệm và thử - sai trong môi trường thực tế, thay vì chủ yếu dựa vào dữ liệu do con người tạo ra.
Trong năm qua, các cựu nhân viên của OpenAI, Google DeepMind, Anthropic và xAI cũng đã huy động hàng trăm triệu USD cho các dự án mới như Periodic Labs, Ricursive Intelligence và Humans.
Riêng Ricursive Intelligence đã huy động được 335 triệu USD qua hai vòng gọi vốn kể từ khi thành lập vào tháng 9 năm ngoái. Công ty này phát triển công cụ AI hỗ trợ thiết kế chip - một thị trường ngách nhưng giàu tiềm năng.
Theo bà Elise Stern, Giám đốc điều hành tại Eurazeo (Pháp), “cuộc đua giành vị trí thống trị AI giữa các phòng thí nghiệm lớn nhất đã mở ra cơ hội cho các công ty nhỏ hơn, linh hoạt hơn”.
Bà Stern cho rằng những nhà sáng lập từng làm việc tại các phòng thí nghiệm AI tiên phong thường sở hữu hiểu biết khác biệt, họ biết điều gì thực sự hiệu quả ở quy mô lớn, đồng thời nhận ra những ý tưởng hoặc nguồn lực đang bị bỏ ngỏ trong nội bộ doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, ông Alexander Joël-Carbonell, đối tác tại HV Capital, nhận định áp lực thương mại hóa tại các phòng thí nghiệm AI lớn đang phần nào làm thu hẹp không gian sáng tạo của giới nghiên cứu. Khi phải chứng minh hiệu quả kinh doanh để bảo vệ mức định giá khổng lồ, các công ty lớn có thể khó theo đuổi các ý tưởng dài hạn và đột phá hơn.
Tìm kiếm thị trường ngách
Theo các chuyên gia, khi AI vượt ra khỏi màn hình và bước vào nhà máy, robot, bệnh viện hay xe hơi, những giới hạn của mô hình AI hiện tại càng bộc lộ rõ. Đây là cơ hội để các startup tìm kiếm thị trường ngách.
Tại Trung Quốc, AI đang nhanh chóng thâm nhập vào thế giới vật lý. Tháng 3 vừa qua, ngay sau khi mô hình AI OpenClaw ra mắt, một startup tại Hàng Châu đã lập tức tung ra chiếc micro kẹp áo giá 43 USD cho phép người dùng gửi lệnh thoại trực tiếp tới trợ lý AI. Đáng chú ý, doanh nghiệp này chỉ có hai nhân viên lắp ráp.
Các chức năng của OpenClaw cũng đang được tích hợp vào robot. Startup JoyIn tại Tô Châu cho biết robot hình người Zeroth M1 của họ là thiết bị đầu tiên ứng dụng nền tảng này.
Không chỉ startup, các tập đoàn lớn cũng đang chạy đua đưa AI vào phần cứng. Các hãng xe điện, trong đó có Volkswagen của Đức, đã bắt đầu triển khai AI trên xe để tiếp nhận và xử lý lệnh thoại của người lái.
Khoảng cách từ lúc công nghệ xuất hiện đến khi trở thành sản phẩm thương mại đang ngày càng rút ngắn. Điều đó cho thấy AI đang bước vào giai đoạn chuyển dịch quan trọng: từ một công nghệ chủ yếu phục vụ internet sang nền tảng cốt lõi của phần cứng và sản xuất trong thế giới thực.