Tâm điểm

Kỷ niệm 51 năm Ngày thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều thời cơ, thuận lợi, song cũng đan xen không ít thách thức, trở ngại và khó khăn trên các lĩnh vực, hơn bao giờ hết, tinh thần tự chủ, tự cường cần được phát huy mạnh mẽ để chấn hưng quốc gia giàu mạnh.

Từ thực tiễn đó, câu hỏi lớn của thời đại, là Việt Nam chúng ta làm thế nào để vừa phát triển nhanh, bền vững, vừa bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền; đồng thời giữ vững và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Sức mạnh nội sinh quốc gia trong thời đại mới

Suốt tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, tự lực, tự cường luôn là giá trị nền tảng, gắn liền với sự tồn tại, phát triển và thắng lợi của dân tộc. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, vấn đề phát huy tinh thần tự lực, tự cường càng trở nên cấp thiết. Hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập nước, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển giàu mạnh, văn minh và hiện đại trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, cần phát huy tối đa mọi nguồn lực. Tự chủ, tự lực, tự cường, tự tin là sức mạnh nội sinh quan trọng của quốc gia.

Trong đó, tự chủ chiến lược được hiểu, là sự kết hợp giữa nội lực mạnh mẽ, bản lĩnh chính trị - đối ngoại vững vàng, định vị rõ những khó khăn, thách thức lớn của thời cuộc; xác định rõ lộ trình phát triển đất nước, nâng cao khả năng thích ứng linh hoạt và năng lực hội nhập quốc tế chủ động, tích cực. Điều kiện tiên quyết là, chúng ta cần khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước, bồi đắp niềm tự hào và ý chí tự lực, tự cường dân tộc; khơi thông và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực, mọi động lực phát triển; phát huy sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với sức mạnh thời đại, đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc, phấn đấu hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước hùng cường.

Tự cường kinh tế, là Việt Nam cần chủ động thực hiện chiến lược phát triển dựa trên sức mạnh tổng hợp nội lực, kết hợp hài hòa với ngoại lực nhằm tăng tính độc lập, tự chủ trong bối cảnh toàn cầu hóa. Trong đó, có các trụ cột tự cường kinh tế quốc gia quan trọng như: chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia; chiến lược phát triển kinh tế, chủ động hội nhập sâu rộng kinh tế quốc tế, phát triển công nghiệp quốc phòng; công nghiệp và công nghệ; an ninh năng lượng và cơ sở hạ tầng; an ninh lương thực và nông nghiệp...

Do nhiều nguyên nhân khách quan của lịch sử của dân tộc, Việt Nam đã bị đứng bên ngoài ba cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật của thế giới trước đây. Nhưng ngày nay, chúng ta đang sống trong thời điểm quan trọng, có tính bước ngoặc của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ 4. Việt Nam sẽ phải chủ động nắm bắt thời cơ, khai phóng mọi nguồn lực phát triển và cần có những điểm tựa rất quan trọng, góp phần tạo đà, tạo lực, tạo thế, tạo nền tảng, tạo niềm tin để phấn đấu tăng trưởng kinh tế quốc gia với hai con số trong những năm tới đây nhằm bứt phá mạnh mẽ, tiến vững chắc về phía trước.

Nền kinh tế mới nổi Việt Nam không phải là một phép lạ. Đó là kết quả của một quá trình nỗ lực vươn lên không ngừng. Nhưng giống như tất cả nền kinh tế tự chủ khác, hiện nay Việt Nam phải đối mặt với với nhiều thách thức mới như biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị, đại dịch và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, chúng ta tin tưởng rằng, với chiều dài lịch sử hàng ngàn năm đã khẳng định trong khó khăn, gian khó thì dân tộc ta càng phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, càng thể hiện bản lĩnh bất khuất và sức mạnh vươn lên mạnh mẽ.

Điểm tựa cho kỷ nguyên vươn mình

Sau gần 40 năm thực hiện đường lối đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện và có ý nghĩa lịch sử, đời sống vật chất và tinh thần của hân dân không ngừng được cải thiện, hạnh phúc xã hội ngày càng được nâng cao, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được khẳng định.

Trên cơ sở, xây điểm tựa kinh tế quốc gia vững mạnh, chúng ta tự chủ chấn hưng nền tảng văn hóa dân tộc nhằm soi đường, tạo nội lực tinh thần cho phát triển nhanh và bền vững kinh tế quốc gia. Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh thì văn hóa quyết định khả năng đi xa. Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất thì văn hóa tạo ra bản lĩnh, kỷ luật, niềm tin và sức mạnh tinh thần để đất nước vượt qua thử thách và vươn lên.

Thách thức lớn nhất hiện nay, không chỉ là thiếu nguồn lực mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả và sự tấn công của các yếu tố độc hại trên không gian mạng. Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, tăng trưởng có thể đạt trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu nền tảng bền vững dài hạn; con người có thể giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về chuẩn mực, lòng tự trọng, trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến. Chấn hưng văn hóa còn góp phần xây dựng các giá trị thương hiệu mềm và sức mạnh cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế.

Lịch sử nhân loại sau Thế chiến II, có nhiều bài học quý giá về "những điều kỳ diệu của thế giới” về tính tự chủ, tự cường vươn lên từ nghịch cảnh thời cuộc như các quốc gia như Nhật Bản, Đức đã nhanh chóng phục hồi, tái thiết và phát triển kinh tế mạnh mẽ; các quốc gia nhỏ bé, lạc hậu và nghèo nàn như Hàn Quốc, Singapore, Israel... đã trở thành các nền kinh tế lớn, gần đây nhất là Trung Quốc đã vươn lên từng bước tiến tới thịnh vượng chỉ trong vài thập kỷ gần đây.

Chúng ta hoàn toàn tin tưởng rằng, Việt Nam với những điểm tựa truyền thống lịch sử và sức mạnh hiện tại của quốc gia là tiền đề và động lực phát triển rất quan trọng, sẽ góp phần tạo đà, tạo lực, tạo thế, tạo nền tảng, tạo niềm tin để chúng ta phấn đấu tăng trưởng hai con số trong những năm tới đây, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường: Giải phóng nguồn lực

TP HCM là đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp hơn 23% GDP và khoảng 30% ngân sách quốc gia; đồng thời là trung tâm lớn về tài chính, thương mại, khoa học công nghệ, giáo dục và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, quy mô và vai trò ngày càng lớn cũng đặt ra những thách thức mới, trong khi thể chế quản trị hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển của một siêu đô thị, nhất là sau khi TP HCM mở rộng quy mô.

Trong bối cảnh đó và bước vào kỷ nguyên mới, sau 50 năm lịch sử, TP HCM hiện nay đang đồng thời triển khai các nhiệm vụ trọng tâm: tổng kết thực tiễn phát triển, xây dựng nghị quyết mới của Trung ương; chuẩn bị hồ sơ đề xuất Luật Đô thị đặc biệt. Yêu cầu đặt ra không dừng lại ở việc hoàn thiện về thể chế, cũng như không phải theo cơ chế đặc thù như các Nghị quyết 54, 98 hay 260, mà phải luật hóa ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực, tạo không gian và động lực phát triển mới cho thành phố. Mục tiêu là chuyển từ cơ chế thí điểm sang khung pháp lý ổn định, từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại, qua đó giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới, hướng đến thực hiện các mục tiêu được Đảng và Nhà nước giao trong giai đoạn mới.

Chủ tịch PRO VIỆT NAM Phạm Phú Ngọc Trai: Định vị vị trí phát triển TP HCM

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, TP HCM phải được tổ chức như trung tâm điều phối các nguồn lực chiến lược của vùng và của quốc gia. Khi quy mô kinh tế đã đạt ngưỡng lớn, động lực tăng trưởng không còn đến từ mở rộng đầu vào mà phụ thuộc vào hiệu quả phân bổ và tái phân bổ nguồn lực. TP cần vận hành như một “trung tâm xử lý và điều tiết” các nguồn lực của nền kinh tế, nơi các dòng vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ, dữ liệu và tri thức được hội tụ, phân tích, định hướng và phân bổ theo các ưu tiên phát triển. Không gian phát triển của TP gắn chặt với vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, hình thành cơ chế liên kết thực chất giữa trung tâm – vệ tinh – hành lang kinh tế, qua đó khắc phục tình trạng phân tán, cục bộ nguồn lực. Việc nâng cao hiệu quả điều phối nguồn lực sẽ trực tiếp làm tăng năng suất, tạo động lực tăng trưởng mới trong điều kiện quy mô đã tới hạn.

TP HCM phải được định hình là hạt nhân của nền kinh tế tri thức, trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Đồng thời được định vị là trung tâm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp quốc gia. Cùng với đó, phát triển theo định hướng đô thị có khả năng chống chịu cao và phát triển bền vững; phát triển theo định hướng lấy con người và chất lượng sống làm trung tâm, xác định rõ mục tiêu cuối cùng của phát triển là nâng cao toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Sau cùng, trở thành không gian thử nghiệm thể chế và mô hình quản trị tiên phong.

Ông Vũ Đức Đôi - Nguyên Phó Vụ trưởng Vụ đăng ký đất đai - Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Thay đổi diện mạo hạ tầng, đô thị

Ngoài nguồn vốn ngân sách, thời gian qua TP HCM chủ động huy động các nguồn lực khác như: vốn ODA, hợp tác BOT, BT để thực hiện các dự án quan trọng. Một trong những công trình tiêu biểu là đại lộ Đông - Tây (Mai Chí Thọ - Võ Văn Kiệt), được đầu tư bằng vốn ODA từ Nhật Bản. Tuyến đường dài gần 22 km này giúp kết nối nhanh chóng từ Thủ Đức đến Bình Chánh, đi qua nhiều quận trung tâm, góp phần giảm áp lực quá tải hạ tầng giao thông, giảm ách tắc giao thông. Trong đó, tuyến đường Phạm Văn Đồng, thuộc dự án Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài, được đầu tư 340 triệu USD theo hình thức BT và hoàn thành năm 2013. Tuyến đường giúp kết nối trực tiếp sân bay Tân Sơn Nhất với các quốc lộ 1, 13, 1K, tạo mạng lưới giao thông thông suốt giữa các Phường Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh, Thủ Đức và các địa bàn Bình Dương (cũ) và Đồng Nai ngày càng trở nên thuận lợi.

Với Nghị quyết 188/2025 của Quốc hội cho phép TP HCM áp dụng cơ chế đặc thù để phát triển metro, thành phố đặt mục tiêu triển khai đồng bộ 7 tuyến metro với tổng chiều dài 355km trong thập kỷ tới. Trong đó, tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) khởi công năm 2026 và hoàn thành năm 2030, sẽ là động lực giúp cho TP HCM hoàn thiện hạ tầng giao thông đô thị, tạo nên hệ thống giao thông công cộng hiện đại và bền vững, góp phần thực hiện thành công mục tiêu về an sinh xã hội cũng như phát triển kinh tế xã hội TP HCM.

Lê Mỹ - N. Hùng ghi

Phùng Xuân Minh, Chủ tịch Saigon Ratings