Phân tích - Bình luận
OPEC+ tăng hạn ngạch hậu UAE: Vì sao giá dầu không giảm?
OPEC + tăng hạn ngạch sau khi UAE rời đi nhưng giá dầu không giảm. Vậy đâu là nguyên nhân?
Ngày 3/5 vừa qua, bảy thành viên còn lại của OPEC+ đã họp trực tuyến và ra quyết định tăng hạn ngạch sản xuất thêm 188.000 thùng/ngày trong tháng 6.
OPEC+ để lại UAE đằng sau
Điều đáng chú ý là trong toàn bộ tuyên bố chính thức, cái tên UAE (Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống Nhất) - thành viên vừa rời khỏi tổ chức ba ngày trước đó - không được nhắc đến một lần nào.
Saudi Arabia, Nga, Iraq, Kuwait, Algeria, Kazakhstan và Oman đơn giản tiếp tục lộ trình cũ, điều chỉnh mức tăng xuống đúng bằng phần đóng góp của Abu Dhabi trong tháng trước và hành xử như thể không có gì thay đổi.
Jorge León, chuyên gia phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, nhận xét sự im lặng đó là dấu hiệu của căng thẳng thực sự trong nội bộ. "Bằng cách bám theo cùng một lộ trình sản xuất - chỉ là trừ đi UAE - OPEC+ đang hành xử như thể không có gì xảy ra, cố tình che giấu những vết nứt nội bộ và phô diễn sự ổn định," ông nói.
Chiến thuật này có lý do của nó. UAE rời đi đúng vào thời điểm OPEC đang chịu sức ép từ nhiều hướng: xung đột ở Iran đang siết chặt eo biển Hormuz, sản lượng thực tế đã sụp đổ so với hạn ngạch trên giấy. Trước nguy cơ các thành viên khác của OPEC có thể bước theo, Saudi Arabia không thể để thị trường nhìn thấy sự hỗn loạn.
Nhưng vấn đề thực sự nằm ở con số thực tế. Tổng sản lượng OPEC+ có hạn ngạch chỉ đạt 27,68 triệu thùng/ngày trong tháng 3, so với mức hạn ngạch 36,73 triệu thùng/ngày, tức chênh lệch 9 triệu thùng/ngày. Nguyên nhân hoàn toàn là sự gián đoạn từ xung đột chứ không phải do cắt giảm tự nguyện, theo Priya Walia, nhà phân tích của Rystad Energy.
Riêng Saudi Arabia - nhà sản xuất hàng đầu của khối - báo cáo sản lượng thực tế tháng 3 chỉ đạt 7,76 triệu thùng/ngày, trong khi hạn ngạch tháng 6 mới được ấn định ở mức 10,291 triệu thùng/ngày.
Ý nghĩa thực sự
Trước thực tế đó, việc OPEC+ tăng hạn ngạch 188.000 thùng/ngày trên nền thâm hụt 9 triệu thùng/ngày là một phép tính phi thực tế. Các nhà quan sát cho rằng quyết định này được thiết kế để cho thị trường thấy rằng OPEC+ sẵn sàng tăng nguồn cung khi xung đột Trung Đông kết thúc, và phát tín hiệu rằng khối vẫn vận hành theo lộ trình bình thường bất chấp sự ra đi của UAE.
Bởi vậy, giá dầu trong những tuần qua không phản ứng với quyết định của OPEC+ mà vẫn biến động xung quanh tình hình thực tế ở Hormuz. Khi đàm phán hòa bình Mỹ-Iran đổ vỡ vào cuối tháng 4, giá dầu Brent tăng gần 3% lên 108,23 USD/thùng, còn giá dầu nhẹ ngọt WTI chốt phiên ở 96,37 USD/thùng.
Trong báo cáo cập nhật mới, ngân hàng ING nâng dự báo giá dầu Brent trung bình quý 2/2026 lên 104 USD/thùng, và dự kiến giá sẽ hạ nhiệt về 92 USD/thùng trong quý 4 khi dòng chảy qua Hormuz dần phục hồi. Goldman Sachs thận trọng hơn, nâng dự báo giá dầu Brent quý 4/2026 lên 90 USD/thùng từ mức 80 USD, đồng thời cảnh báo rủi ro kinh tế thực tế lớn hơn kịch bản cơ sở vì giá sản phẩm lọc dầu đang ở mức bất thường cao và có nguy cơ thiếu hụt nguồn cung chưa từng có tiền lệ.
Căng thẳng xung quanh eo biển Hormuz đã xóa sổ 7,88 triệu thùng/ngày sản lượng của OPEC chỉ trong tháng 3 — mức sụt giảm 27% trong một tháng, vượt qua kỷ lục 6,28 triệu thùng/ngày trong đại dịch Covid-19 tháng 5/2020, và lớn hơn cả những gì thế giới chứng kiến trong khủng hoảng dầu mỏ 1973 và Chiến tranh Vùng Vịnh 1991.
Tương lai bỏ ngỏ của OPEC
OPEC đang đối mặt với một tương lai đầy thách thức trong việc kiểm soát nguồn cung. UAE — nhà sản xuất thứ ba của OPEC và là một trong số ít thành viên có công suất dự phòng đáng kể — nay đã tự do hoạt động ngoài vòng kiểm soát của tổ chức, với mục tiêu đạt 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.
Theo Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, khi xung đột kết thúc, UAE sẽ sản xuất nhiều nhất mức có thể, tận dụng toàn bộ công suất dự phòng đang được tích lũy.
Nội bộ OPEC cũng có những mâu thuẫn. Iraq và Kazakhstan vẫn đối mặt với cáo buộc thường xuyên vượt hạn ngạch - một vấn đề chưa bao giờ được giải quyết triệt để. Cả hai nước đã lên tiếng khẳng định cam kết với liên minh sau khi UAE ra đi, nhưng giới phân tích chỉ ra rằng sự gắn kết đó đang được duy trì phần lớn vì bối cảnh căng thẳng hiện nay. Khi eo biển Hormuz mở trở lại, áp lực tăng sản xuất sẽ quay lại, và với nó là những mâu thuẫn cũ.
Thị phần toàn cầu của OPEC, không tính UAE, sẽ lần đầu tiên tụt xuống dưới 30% so với hơn 50% trong thập niên 1970 khi tổ chức này có thể định hình thị trường theo ý muốn. Saudi Arabia vẫn còn công suất dự phòng để tác động đến giá dầu, nhưng lợi thế đó đang bị thu hẹp dần.