Doanh nhân
Mở tín dụng xanh cho nông nghiệp số
Từ góc nhìn doanh nghiệp, cần chuyển sang cho vay dựa trên dòng tiền và chuỗi giá trị, coi minh bạch liên kết và truy xuất nguồn gốc là nền tảng bảo đảm mới.
Điểm nghẽn lớn nhất của nông nghiệp hiện nay nằm ở đất đai và cách thẩm định tín dụng.
Rào cản từ đất đai
Phần lớn doanh nghiệp nông nghiệp hiện vẫn hoạt động nhỏ lẻ, manh mún. Khi chuyển sang đầu tư quy mô lớn, bài toán đất đai lập tức trở thành rào cản. Quỹ đất sản xuất chủ yếu được thuê trả tiền hằng năm, không phải là loại tài sản đảm bảo mà ngân hàng dễ chấp nhận.
Thực tế, nhiều dự án đầu tư hàng trăm tỷ đồng, có phương án sản xuất rõ ràng, thị trường đầu ra khả thi nhưng vẫn khó tiếp cận vốn chỉ vì không đáp ứng yêu cầu về tài sản thế chấp. Điều này cho thấy nếu không thay đổi tư duy thẩm định, tín dụng sẽ tiếp tục là điểm nghẽn của quá trình chuyển đổi nông nghiệp.
Trong bối cảnh đó, cần chuyển từ cách tiếp cận dựa vào tài sản sang đánh giá dòng tiền và hiệu quả sản xuất. Giá trị của nông nghiệp hiện đại không chỉ nằm ở đất mà nằm ở cả chuỗi liên kết, quy trình sản xuất và khả năng kiểm soát chất lượng.
Khi doanh nghiệp tổ chức được chuỗi sản xuất có liên kết chặt chẽ với nông dân và thị trường tiêu thụ, rủi ro thực chất đã giảm. Nếu chuỗi vận hành minh bạch, có hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng, thì đây chính là một dạng tài sản đảm bảo dựa trên niềm tin và hiệu quả thực tế.
Động lực từ chuỗi giá trị
Tín dụng theo chuỗi giá trị cần được xem là hướng đi trọng tâm. Thay vì cho vay riêng lẻ, ngân hàng cần đánh giá toàn bộ chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ để xác định khả năng hoàn trả. Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, kết nối các tác nhân và đảm bảo dòng tiền xuyên suốt.
Từ góc độ doanh nghiệp, lợi ích lớn nhất là khả năng tiếp cận vốn ổn định và linh hoạt hơn. Khi có hợp đồng liên kết rõ ràng và đầu ra được xác định, ngân hàng sẽ đánh giá cao tính khả thi và giảm rủi ro. Nhờ đó, doanh nghiệp có điều kiện đầu tư vào giống, vật tư, công nghệ sản xuất, chế biến và logistics.
Điều này đặc biệt quan trọng với các ngành có chu kỳ sản xuất dài và rủi ro cao. Khi dòng vốn gắn với chuỗi liên kết, doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Không chỉ giải bài toán vốn, tín dụng theo chuỗi còn thúc đẩy nâng cao chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp buộc phải xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn sản xuất và cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Đây cũng là điều kiện để đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra nhiều thách thức. Doanh nghiệp phải có năng lực quản trị đủ mạnh để kiểm soát toàn bộ chuỗi. Chỉ cần một khâu gặp sự cố, rủi ro có thể lan rộng. Bên cạnh đó là vấn đề kỷ luật trong liên kết và biến động thị trường, những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền.
Để tín dụng theo chuỗi phát huy hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ. Doanh nghiệp phải minh bạch tài chính, nâng cao quản trị và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, truy xuất. Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý để ngân hàng có cơ sở đánh giá dòng tiền. Các tổ chức tín dụng cần đổi mới thẩm định và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Tín dụng theo chuỗi không chỉ là giải pháp tài chính mà là hướng đi tất yếu để tái cấu trúc nông nghiệp.