Kinh tế địa phương

Năng lực vận tải khổng lồ

Dự án khu bến cảng Mỹ Thủy do Công ty cổ phần Liên doanh Cảng quốc tế Mỹ Thủy làm chủ đầu tư (MTIP) có diện tích 685ha, quy mô 10 bến tiếp nhận tàu chở hàng rời, hàng lỏng, container có trọng tải đến 100.000 tấn, với tổng mức đầu tư 15.000 tỷ đồng.

Đây không phải là công trình kinh tế - kỹ thuật đơn thuần, mà được trao sứ mệnh tạo xung lực biến một không gian rộng lớn phía Nam tỉnh Quảng Trị trở thành trung tâm logistics hàng đầu.

Ghi nhận tại công trường, chủ đầu tư huy động khoảng 500 công nhân cùng hàng trăm phương tiện thi công liên tục. Ông Trần Văn Dũng, Giám đốc Ban quản lý Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy cho biết, doanh nghiệp đang kiến nghị UBND tỉnh hướng dẫn hoàn thành hồ sơ đảm bảo vận hành 2 bến cảng đầu tiên vào quý 2/2026.

Cách đó không xa, Sân bay Quảng Trị có tổng mức đầu tư 5.800 tỷ đồng cũng thi công khẩn trương, hiện đã hoàn thiện sân đỗ, đường băng; đài quan sát không lưu, nhà điều hành đạt tiến độ đề ra, dự kiến sẽ bay hiệu chỉnh vào tháng 7/2026, sau đó sẽ đưa vào khai thác thương mại. Theo thiết kế giai đoạn 1, cảng hàng không này phục vụ 500.000 hành khách/năm. Sau khi hoàn chỉnh hướng tới công suất 5.000.000 hành khách/năm.

Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Trị đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kết nối, gồm có Quốc lộ 15D, cao tốc Cam Lộ - Lao Bảo, mở rộng cảng Hòn La, Trung tâm nhiệt điện Quảng Trạch, đường ven biển,…với tổng vốn đầu tư lên đến hàng trăm triệu USD.

Ông Hà Sỹ Đồng - nguyên Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, ĐBQH đánh giá: “Quảng Trị có một lợi thế rất đặc biệt mà không nhiều địa phương có được, đó là vị trí trung chuyển của Hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối Myanmar - Thái Lan - Lào - Việt Nam ra Biển Đông. Nếu chỉ nhìn vào nguồn hàng nội tỉnh hiện nay thì chắc chắn chưa đủ lớn. Nhưng bài toán chiến lược của Mỹ Thủy không chỉ là hàng của Quảng Trị, mà là hàng của cả khu vực Trung Lào, Đông Bắc Thái Lan, năng lượng, công nghiệp chế biến, vật liệu xây dựng, logistics xuyên biên giới và cả chuỗi công nghiệp phụ trợ hình thành trong tương lai”.

“Bài toán” nguồn hàng

Hạ tầng “cứng” chỉ là điều kiện cần, còn hàng hóa mới là “mạch máu” nuôi sống các công trình khổng lồ này. Tức là phải trả lời câu hỏi: Quảng Trị lấy nguồn hàng ở đâu để vận hành sân bay, cảng biển lớn? Đây là bài toán cần được giải và định lượng cụ thể.

Hiến kế giải quyết thực trạng trên, trao đổi với phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Hà Sỹ Đồng cho rằng để hóa giải vấn đề này, Quảng Trị cần tập trung đồng thời vào 5 nhóm giải pháp rất cụ thể:

Thứ nhất, phải biến khu vực Mỹ Thủy thành một trung tâm logistics - công nghiệp thực sự chứ không chỉ là một cảng biển đơn lẻ. Cảng muốn sống được thì phía sau cảng phải có khu công nghiệp, kho bãi, logistics, chế biến, năng lượng và các chuỗi dịch vụ hỗ trợ. Không có hệ sinh thái công nghiệp thì cảng rất khó có nguồn hàng bền vững.

Thứ hai, phải tạo cơ chế đủ mạnh để hút các nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực tạo nguồn hàng lớn như điện khí, điện gió, công nghiệp chế biến gỗ, nông sản, vật liệu xây dựng, năng lượng sạch, trung tâm logistics xuyên biên giới. Đây mới là “nguồn hàng gốc” cho cảng và sân bay.

Thứ ba, Quảng Trị cần chủ động “đi tìm hàng” chứ không ngồi chờ hàng đến. Tỉnh phải làm việc trực tiếp với các địa phương Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan, các tập đoàn logistics quốc tế, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn để hình thành các cam kết sử dụng dịch vụ cảng ngay từ đầu. Trong cạnh tranh logistics hiện nay, ai chủ động kéo được tuyến hàng trước thì người đó thắng.

Thứ tư, phải có chính sách vượt trội về chi phí logistics, thủ tục hải quan, kho bãi và vận tải đa phương thức. Nếu chi phí qua Mỹ Thủy cao hơn Đà Nẵng hay Chân Mây thì doanh nghiệp sẽ không chọn Quảng Trị. Muốn có hàng thì phải tạo lợi thế cạnh tranh thực sự.

Thứ năm, đối với sân bay Quảng Trị, cần xác định đây không chỉ là sân bay vận tải hành khách mà còn phải gắn với phát triển du lịch, logistics hàng không và cứu hộ cứu nạn khu vực. Quảng Trị có dư địa rất lớn về du lịch tâm linh, du lịch ký ức chiến tranh, du lịch biển đảo Cửa Tùng - Cửa Việt - Cồn Cỏ và tuyến du lịch xuyên Hành lang Đông - Tây. Khi hạ tầng đồng bộ, lượng khách và dòng hàng sẽ tăng theo.

Chốt lại vấn đề, ông Đồng đề xuất logic vận hành “Tôi cho rằng, điều Quảng Trị cần nhất lúc này là một chiến lược “lấy hạ tầng để kéo đầu tư, lấy đầu tư để tạo nguồn hàng, lấy nguồn hàng để nuôi hạ tầng”.

Trương Khắc Trà