Doanh nghiệp
AI định hình vai trò “trợ lý” hơn là đối thủ
Các ứng dụng AI và kỹ thuật số cải thiện rõ rệt năng suất trong doanh nghiệp cũng như tái định hình các nhiệm vụ và kỹ năng của nhân sự.
Ứng dụng AI trong doanh nghiệp Việt Nam đang tăng tốc. Dữ liệu từ nghiên cứu “Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam” cho thấy, 18% doanh nghiệp đã triển khai AI, trong đó 74% tập trung vào các ứng dụng cơ bản; 35% startup và 11% doanh nghiệp lớn phát triển sản phẩm mới dựa trên AI.
AI thúc đẩy năng suất nhân tố tổng hợp
Ông Changwoo Nam - học giả tại Viện Nghiên cứu kinh tế Việt Nam và Thế giới cho biết: AI được coi là động lực thúc đẩy năng suất nhân tố tổng hợp (TFP). Ứng dụng AI trong các ngành sản xuất, bán buôn bán lẻ, nghiên cứu và phát triển được nhận diện đem lại hiệu quả cao và rõ ràng.
Từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, ông Kubota Hiroaki - Trưởng bộ phận thiết kế số, khối Chuyển đổi số của NTT EAST đưa ra con số đo đếm cụ thể hiệu quả khi AI tạo sinh được “nhúng” vào các nhiệm vụ công việc. Trong đó, hiệu quả rõ nhất được nhìn từ hoạt động của Tổng đài chăm sóc khách hàng (Contact center).
Theo ông Kubota Hiroaki, khi chưa ứng dụng AI, năng lực tự giải quyết vấn đề của bộ phận này được ghi nhận là 62%, thời gian giải quyết vấn đề là 10 phút. Tuy nhiên, ứng dụng AI, năng lực giải quyết vấn đề đã tăng lên 84% trong khi thời gian giải quyết vấn đề giảm xuống còn 5 phút. Điều này có nghĩa là AI có khả năng đưa ra câu trả lời ngay lập tức thay vì phải cần nhiều nhân sự tra cứu, tìm câu trả lời như trước đây.
Khảo sát được thực hiện trong dự án “Hệ sinh thái năng suất vì việc làm thỏa đáng” của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cũng ghi nhận đóng góp của ứng dụng AI trong việc cải thiện rõ rệt năng suất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Đồng thời, AI cũng tái định hình các nhiệm vụ và kỹ năng của người lao động.
Theo khảo sát, trong một doanh nghiệp sản xuất cơ khí chính xác, một công cụ kiểm tra ngoại quan bằng AI đã giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng. Cụ thể, thời gian kiểm tra mỗi đơn vị được giảm từ khoảng 20 giây xuống còn 5 giây, độ chính xác trong việc phát hiện lỗi tăng từ 95% (khi chỉ có con người thực hiện) lên 99% (khi con người phối hợp cùng AI).
Việc đưa công cụ này vào vận hành đã dẫn đến việc tái cấu trúc vai trò kiểm soát chất lượng. Các nhiệm vụ kiểm tra lặp đi lặp lại đã được cắt giảm, giúp một số lao động có cơ hội được đào tạo lại và chuyển sang đảm nhận những công việc có giá trị cao hơn.
“Trợ lý” hỗ trợ tăng cường năng lực
Ông Changwoo Nam nhận định: Trong vòng 10 năm tới, AI có thể đóng góp trung bình 0,23 điểm phần trăm vào tăng trưởng TFP hàng năm. Tuy nhiên, cũng trong khoảng thời gian này, dự báo có khoảng 256.000 lao động (chiếm 2,1% tổng lực lượng lao động) sẽ đối mặt với nguy cơ mất việc hoặc phải chuyển đổi nghề nghiệp do AI. Một tác động khác, AI có thể làm tăng áp lực về tiền lương và gây ra bất bình đẳng thu nhập nếu không có chính sách phù hợp.
Để tận dụng tối đa tiềm năng của AI cũng như giảm thiểu rủi ro xã hội và các nhân sự, ông Changwoo Nam nhấn mạnh đến các nhóm giải pháp chiến lược. Đối với Chính phủ, trong ngắn hạn cần tập trung đào tạo kỹ năng cho nhóm lao động phổ thông, xây dựng nền tảng chia sẻ dữ liệu theo ngành cho doanh nghiệp, đồng thời, làm rõ trách nghiệm pháp lý đối với các quyết định của AI. Đối với các doanh nghiệp nên coi AI là công cụ bổ trợ và tăng cường năng lực cho con người thay vì chỉ dùng để thay thế lao động.
Trong khi đó, ILO khuyến nghị cần hỗ trợ các lộ trình ứng dụng AI cho doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm kết hợp giữa tăng năng suất và đảm bảo việc làm thỏa đáng, đảm bảo công nghệ được lan tỏa một cách bao trùm. Điều này đòi hỏi phải xây dựng các mô hình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết hợp hài hòa giữa việc ứng dụng AI để nâng cao năng suất như đánh giá quy trình làm việc, chuẩn bị sẵn sàng về dữ liệu, triển khai thí điểm và đào tạo nhân lực với các kế hoạch chuyển đổi lấy người lao động làm trung tâm.