Chứng khoán

Tháng 5 từ lâu được xem là thời điểm nhạy cảm đối với TTCK Việt Nam, không chỉ do đặc tính vận động theo chu kỳ, mà còn bởi đây là giai đoạn thường xuất hiện nhiều biến động kinh tế, chính trị toàn cầu có khả năng chi phối đầu tư trong ngắn hạn.

Dòng tiền mạnh phá vỡ định kiến

Theo đánh giá của VPBankS, một trong những điểm đáng chú ý nhất của năm 2026 là sự phá vỡ quy luật mùa vụ truyền thống. Thông thường, giai đoạn chuyển giao giữa tháng 4, tháng 5 hàng năm được xem là giai đoạn điều chỉnh, thì năm nay thị trường lại ghi nhận mức phục hồi tới 9,5%, vượt xa mức trung bình 2-3% của nhiều năm trước và nằm trong nhóm hiệu suất cao nhất lịch sử.
Xét về tâm lý, áp lực chốt lời trước kỳ nghỉ lễ khiến nhà đầu tư chủ động giảm tỷ lệ margin, kéo theo thanh khoản suy yếu. Tuy nhiên, thị trường vẫn duy trì được sắc xanh trong tuần cuối tháng 4 mang ý nghĩa quan trọng, cho thấy lực mua chủ động đã đủ mạnh để hấp thụ hoàn toàn áp lực bán chốt lời.

Nhìn lại dữ liệu từ năm 2014 đến nay, 8 năm có tháng 5 kết thúc với mức tăng điểm. Đặc biệt, nếu tuần giao dịch đầu tiên của tháng 5 giữ được xu hướng tích cực, xác suất cao cả tháng sẽ tiếp tục tăng trưởng. Vì vậy, thay vì bị chi phối bởi định kiến “bán tháng 5”, nhà đầu tư cần tập trung vào sức mạnh thực tế của dòng tiền.

Chiến lược phân bổ vốn

Theo ông Nguyễn Việt Đức, chuyên gia phân tích tại VPBankS, thị trường đã hoàn tất giai đoạn tích lũy và bước vào sóng 5, pha tăng trưởng cuối của chu kỳ.

Trong bối cảnh định giá không còn rẻ và các yếu tố vĩ mô như áp lực lạm phát hay kiểm soát tín dụng bất động sản bắt đầu xuất hiện, dòng tiền tập trung vào các cổ phiếu trụ cột. Vị chuyên gia này khuyến nghị chiến lược phân bổ vốn theo mô hình 80/20 được xem là tối ưu, nhằm đồng thời đạt hai mục tiêu bảo toàn vốn và tối ưu lợi nhuận vượt trội.

Cụ thể, 80% danh mục nên được phân bổ vào tài sản lõi gồm các cổ phiếu Blue chip đầu ngành, cổ phiếu có cổ tức cao hoặc các kênh thu nhập cố định. Khi lợi suất trái phiếu và lãi suất tiền gửi đang ở mức 9-10%/năm, nhóm tài sản này đóng vai trò như “mỏ neo” giúp ổn định NAV, đồng thời các cổ phiếu có Beta thấp sẽ giảm ít hơn trong các nhịp điều chỉnh.

Phần còn lại, tương đương 20%, được phân bổ vào tài sản chiến thuật, tức các cổ phiếu dẫn dắt có sức mạnh giá vượt trội, nhằm tận dụng sự hưng phấn của sóng 5. Triết lý cốt lõi trong giai đoạn này là ưu tiên Blue chip thay vì Midcap.

Song song với phân bổ vốn, quản trị rủi ro, nhất là kỷ luật sử dụng margin cũng trở thành yếu tố quan trọng. Theo tiêu chuẩn của các quỹ đầu tư cổ phiếu, mức đòn bẩy ròng thường dao động trong khoảng 1,4-1,7 lần, trong khi nhà đầu tư cá nhân được khuyến nghị không nên vượt quá 1,5 lần. Ngoài ra, nguyên tắc quan trọng trong mô hình 80/20 là không sử dụng margin cho 80% tài sản an toàn và chỉ dùng đòn bẩy cho 20% tài sản rủi ro khi xu hướng đã được xác nhận.

Lựa chọn cổ phiếu nào?

Ông Nguyễn Việt Đức cũng chỉ ra ở góc độ lựa chọn cổ phiếu, danh mục được chia thành 2 nhóm rõ ràng.

Thứ nhất, nhóm 80% tài sản lõi bao gồm các cổ phiếu an toàn và có giá trị bền vững, tiêu biểu như HPG với hệ số Beta khoảng 0,65, biến động ổn định và đang hình thành mô hình tích lũy “cốc tay cầm”, phù hợp cho chiến lược nắm giữ dài hạn.

Bên cạnh đó là cổ phiếu VCB, trụ cột quan trọng trong câu chuyện nâng hạng thị trường, đồng thời có tiềm năng từ kế hoạch bán vốn cho đối tác nước ngoài và vai trò điều tiết chỉ số.

Thứ hai, nhóm 20% tài sản chiến thuật tập trung vào các cơ hội tăng trưởng, trong đó MSN nổi bật với tín hiệu đảo chiều sang xu hướng tăng, được hỗ trợ bởi kế hoạch IPO The CrownX và chiến lược thoái vốn tại MSR, cùng với lợi thế cạnh tranh từ việc kiểm soát chặt hoạt động kinh doanh tự phát.

Cổ phiếu MBB dù có nền tảng tốt nhưng chịu áp lực từ tỷ lệ LDR lên tới 110%, hạn chế khả năng tăng trưởng tín dụng ngắn hạn, do đó phù hợp với chiến lược tích lũy hơn.

Riêng nhóm bất động sản như NLG và PDR cần được tiếp cận thận trọng, khi dữ liệu cho thấy tỷ lệ hấp thụ phân khúc biệt thự/villa chỉ đạt 1-2%. Do đó, chỉ nên mua tại các vùng giá thực sự hấp dẫn thay vì chạy theo kỳ vọng lợi nhuận.

“TTCK tháng 5/2026 được xác định là giai đoạn của sự chọn lọc cao độ, nơi tính kỷ luật và chiến lược phân bổ vốn sẽ tạo ra sự khác biệt rõ rệt giữa nhà đầu tư chuyên nghiệp và nhà đầu cơ cảm tính. Theo đó, cần đưa tỷ lệ margin về mức an toàn dưới 1.5x, kích hoạt bộ lọc sóng 5 bằng cách loại bỏ các cổ phiếu Midcap suy yếu và chuyển sang Bluechip trong rổ nâng hạng như VCB, BID, STB, đồng thời theo dõi sát diễn biến tuần đầu tháng 5 để xác nhận xu hướng”, ông Đức khuyến nghị.

Diễm Ngọc