24h

Bộ Tài chính vừa đề xuất nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn thuận lợi hơn. Trong đó đáng chú ý là việc hoàn thiện cơ chế hoạt động của quỹ bảo lãnh tín dụng, nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời mở rộng hình thức cho vay dựa trên dòng tiền, chuỗi giá trị và dữ liệu kinh doanh.

Theo đề xuất, ngoài tài sản bảo đảm truyền thống, cơ quan quản lý cũng định hướng xem xét thêm các hình thức bảo đảm khác như động sản, tài sản vô hình, tài sản hình thành trong tương lai hoặc tín chấp phù hợp với thực tế hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hiện khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng do hạn chế về tài sản thế chấp và năng lực tài chính. Dù chiếm phần lớn số doanh nghiệp đang hoạt động, dư nợ tín dụng dành cho khu vực này vẫn chiếm tỉ trọng khá thấp trong tổng dư nợ nền kinh tế.

Chia sẻ trên tờ Thanh Niên⁠ mới đây, Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết cho vay dựa trên dòng tiền thực tế từng được áp dụng tại Mỹ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp.

Tuy nhiên, theo ông Hiếu, việc triển khai mô hình này tại Việt Nam không đơn giản do doanh nghiệp thường mở nhiều tài khoản tại các ngân hàng khác nhau, khiến tổ chức tín dụng khó kiểm soát đầy đủ dòng tiền.

Ông Nguyễn Trí Hiếu cũng lưu ý nguy cơ phát sinh các giao dịch hoặc hồ sơ mua bán khống nhằm hợp thức dòng tiền để vay vốn. Trong khi đó, ngân hàng luôn đặt yếu tố an toàn vốn lên hàng đầu nên vẫn ưu tiên tài sản bảo đảm nhằm hạn chế rủi ro nợ xấu.

Theo ông, muốn triển khai hiệu quả hình thức cho vay dựa trên dòng tiền thì điều quan trọng là doanh nghiệp phải minh bạch hệ thống kế toán, doanh thu và hoạt động tài chính. Khi dữ liệu tài chính đủ rõ ràng, ngân hàng mới có cơ sở đánh giá khả năng trả nợ thay vì chỉ nhìn vào tài sản thế chấp.

Ông Nguyễn Trí Hiếu cho rằng việc phát huy hiệu quả quỹ bảo lãnh tín dụng cũng rất cần thiết, bởi đây có thể trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn tốt hơn trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp không đủ tài sản bảo đảm.

Cùng quan điểm⁠, PGS TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM bày tỏ ủng hộ đề xuất triển khai cơ chế sandbox trong cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông Huân, với sự phát triển của công nghệ hiện nay, việc kiểm soát dòng tiền và đánh giá hoạt động doanh nghiệp đã thuận lợi hơn trước rất nhiều. Đây là cơ sở để từng bước mở rộng các hình thức cho vay không phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp.

Ông Nguyễn Hữu Huân cho rằng nhiều doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp công nghệ hoặc doanh nghiệp dịch vụ thường không có bất động sản để bảo đảm khoản vay, dù mô hình kinh doanh có tiềm năng phát triển.

Theo ông, sandbox có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình công nghệ mới, blockchain hay tài sản số. Cơ chế này cho phép thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi và thời gian nhất định dưới sự giám sát của cơ quan quản lý.

“Nếu có cơ chế thử nghiệm phù hợp, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội tiếp cận vốn, còn cơ quan quản lý cũng có điều kiện đánh giá rủi ro thực tế trước khi hoàn thiện chính sách”, ông Huân nhận định.

Thực tế hiện nay cho thấy nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không thiếu nhu cầu vay vốn, nhưng lại thiếu khả năng đáp ứng các điều kiện tín dụng theo chuẩn thông thường. Điều này khiến không ít doanh nghiệp phải hoạt động cầm chừng hoặc bỏ lỡ cơ hội mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Nhiều ý kiến cho rằng cùng với các giải pháp giảm lãi suất, việc đa dạng hóa phương thức cho vay, mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng và xây dựng khung pháp lý phù hợp với mô hình kinh doanh mới sẽ là yếu tố quan trọng để khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian tới.

Khi phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa đủ tài sản thế chấp, việc thay đổi cách tiếp cận tín dụng có thể sẽ quyết định khả năng đi tiếp của không ít doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Nguyễn Giang