Doanh nghiệp

Đây là một trong những yêu cầu quan trọng được chuyên gia kinh tế, các nhà đầu tư nước ngoài nhấn mạnh khi đề cập đến cơ hội cải thiện vị thế của doanh nghiệp hỗ trợ trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, bối cảnh mới, nhiều ngành công nghệ cao đang dịch chuyển, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ.

Tạo bước chuyển về chất

Theo chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam, tỷ lệ nội địa hóa trong một số ngành chủ lực chưa cao như điện tử đạt khoảng 35%, cơ khí khoảng 30%. Điều này cho thấy, khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế.

Nhận định này thể hiện rõ hơn khi nhìn vào con số khiêm tốn, chỉ vài trăm doanh nghiệp hỗ trợ là nhà cung cấp cho các tập đoàn đa quốc gia, nhất là nhà cung cấp 1. Phần lớn doanh nghiệp Việt hoạt động trong lĩnh vực gia công, lắp ráp - khâu tạo ra giá trị gia tăng thấp trong chuỗi cung ứng.

Nhấn mạnh việc trở thành nhà cung ứng cấp 1 không thể diễn ra trong một sớm một chiều, cần quá trình đầu tư dài hạn, chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình cho rằng, doanh nghiệp hỗ trợ cần thay đổi căn bản tư duy phát triển. Thay vì tập trung vào gia công với chi phí thấp, doanh nghiệp cần chuyển sang tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, tham gia vào các khâu như thiết kế, sản xuất linh kiện phức tạp và phát triển công nghệ.

Để làm được điều này và thoát khỏi “bẫy giá rẻ - lợi nhuận thấp”, tập trung cải thiện năng lực kỹ thuật và công nghệ là yêu cầu then chốt với doanh nghiệp hỗ trợ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các tập đoàn đa quốc gia. Cùng với đó, nâng cao trình độ quản trị, tối ưu quy trình cải thiện biên lợi nhuận. Việc chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn ESG cũng giúp doanh nghiệp vượt qua các hàng rào kỹ thuật tại các thị trường lớn cũng như tận dụng cơ hội hợp tác với doanh nghiệp FDI học hỏi công nghệ và nâng cao năng lực.

Từ góc độ chính sách, ông Lê Duy Bình cho rằng Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo thông qua các cải cách thể chế đồng bộ, hỗ trợ tài chính cho chuyển đổi xanh và đầu tư mạnh vào hạ tầng logistics hiện đại. Đồng thời, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Liên kết chuỗi cung ứng

Hon Hai Foxconn Việt Nam là một trong những doanh nghiệp FDI có quy mô lớn trong ngành điện tử. Tại diễn đàn “Kết nối FDI - FDI Connect 2026”, ông Châu Nghĩa Văn - Tổng Giám đốc công ty đề cập đến yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, thúc đẩy liên kết hiệu quả giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI là nhiệm vụ rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

Đồng quan điểm với nhiều chuyên gia kinh tế, đại diện doanh nghiệp FDI khác, ông Châu Nghĩa Văn bày tỏ: doanh nghiệp trong nước tập trung ở các công đoạn gia công có giá trị gia tăng thấp, chưa tham gia sâu vào các khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi . Để cải thiện vị thế của doanh nghiệp Việt Nam, từ góc nhìn đối tác, lãnh đạo công ty Hon Hai Foxconn Việt Nam đề xuất 5 kiến nghị.

Đó là doanh nghiệp cần nâng cao năng lực công nghệ và quản trị sản xuất thông qua đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm. Bên cạnh đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ và liên kết chuỗi cung ứng, thiết lập thêm nhiều cơ chế hợp tác với nhà cung ứng nội địa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và kết nối công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Theo ông Châu Nghĩa Văn, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững trong giai đoạn hiện nay đã trở thành yêu cầu quan trọng. Các hoạt động mà doanh nghiệp cần đẩy mạnh là tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, quản trị ESG, đáp ứng các yêu cầu mới từ thị trường toàn cầu và khách hàng quốc tế.

Các yêu cầu tiếp theo cần chú trọng là nâng cao sức chống chịu và năng lực quản trị rủi ro; tối ưu logistics, sản xuất và hệ thống cung ứng nhằm tăng cường khả năng ứng phó trước biến động toàn cầu. Đồng thời, chú trọng đào tạo đội ngũ lao động có kỹ năng, năng lực quản lý và tư duy quốc tế, phục vụ quá trình nâng cấp công nghiệp trong tương lai.

Hạnh Lê