Doanh nghiệp
"Chìa khoá" cho doanh nghiệp xuất khẩu bưởi, chanh tăng tốc
Để tận dụng cơ hội xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói là “chìa khóa” giúp bưởi, chanh Việt tăng tốc.
Việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi tươi và quả chanh tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc giúp xuất khẩu chính ngạch hai loại trái cây này và kỳ vọng mở thêm dư địa tiêu thụ, nâng cao giá trị và tạo động lực phát triển bền vững cho ngành trái cây Việt Nam. Bởi thực tế đây là hai loại trái cây trong nhóm nông sản có lợi thế của Việt Nam. Diện tích 2 trái cây này liên tục được mở rộng trong những năm gần đây tại ĐBSCL, Đông Nam Bộ, miền Trung và trung du phía Bắc...
Bà Ngô Tường Vy, Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu cho biết, doanh nghiệp đã nghiên cứu thị trường Trung Quốc trong nhiều năm và đánh giá đây là thị trường rất tiềm năng đối với bưởi Việt Nam.
Theo lãnh đạo Tập đoàn Chánh Thu, phía đối tác Trung Quốc nhiều lần đề nghị Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch mặt hàng bưởi. Doanh nghiệp cũng đã trực tiếp làm việc với nhiều hệ thống siêu thị lớn tại Trung Quốc để xúc tiến tiêu thụ sản phẩm.
“Chúng tôi tin tưởng rằng bưởi da xanh của Việt Nam sẽ được thị trường Trung Quốc đón nhận rất tích cực trong thời gian tới”, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Chánh Thu nhấn mạnh.
Tuy nhiên, để có thể tiến hành xuất khẩu chính ngạch quả bưởi tươi và quả chanh tươi sang Trung Quốc, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi, chanh xuất khẩu sang thị trường này phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đồng thời được Tổng cụс Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm công tác quản lý mã vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm soát chất lượng xuất khẩu được thực hiện thống nhất, minh bạch theo quy định của hai nước.
Vùng trồng xuất khẩu bưởi và chanh tươi phải áp dụng các biện pháp thực hành nông nghiệp tốt (GAP) hoặc tương đương, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), thực hiện đầy đủ các biện pháp giám sát sinh vật gây hại mà phía Trung Quốc quan tâm, bảo đảm đặt bẫy ruồi đục quả, ghi chép, lưu trữ hồ sơ sản xuất theo quy định của Nghị định thư. Đặc biệt, đối với vùng trồng bưởi, việc bao trái là yêu cầu bắt buộc và phải được thực hiện trước thu hoạch tối thiểu 60 ngày.
Điều đáng lo ngại là đến thời điểm này, nhiều địa phương sản xuất bưởi và chanh hàng hóa chưa có mã vùng trồng, cơ sở đóng gói bưởi/chanh xuất khẩu sang Trung Quốc.
Do đó, để sớm tiến hành xuất khẩu chanh, bưởi sang Trung Quốc, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, đẩy mạnh cấp mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói là yêu cầu cấp bách nhất hiện nay với sự tăng trưởng xuất khẩu chung của ngành rau quả.
“Bưởi là sản phẩm đặc trưng của Việt Nam, có khả năng mang lại giá trị cao cho ngành rau quả. Nếu tổ chức tốt sản xuất, vùng trồng, mã số và thị trường thì hoàn toàn có thể trở thành ngành hàng tỷ USD trong tương lai”, ông Tùng nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, bà Ngô Tường Vy cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Bởi theo bà Vy, hiện ở một số tỉnh, việc thẩm định hồ sơ cấp mã số vùng trồng hiện được đưa về phòng kinh tế thuộc xã. Trong khi đó, các chuyên viên phòng kinh tế xã do thiếu chuyên môn về công việc này nên làm hồ sơ rất lâu. Hiện mã số vùng trồng trái cây nói chung đang rất thiếu so với nhu cầu xuất khẩu, ảnh hưởng nhiều tới hoạt động xuất khẩu.
Bên cạnh đó, ý kiến chuyên gia cũng cho rằng, bài học từ ngành sầu riêng cho thấy nông nghiệp xuất khẩu không thể sản xuất theo kiểu đại trà mà phải bám sát nhu cầu thị trường và tiêu chuẩn kỹ thuật của nước nhập khẩu. Khi sản xuất đúng quy trình, bảo đảm chất lượng và xây dựng được chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp với nông dân, ngành hàng mới có thể phát triển ổn định lâu dài.
Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam Đặng Phúc Nguyên nhấn mạnh, vấn đề then chốt hiện nay là phải kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật của Nghị định thư. Những vùng trồng có năng suất thấp hoặc chất lượng chưa ổn định cần tiếp tục cải tạo và điều chỉnh quy trình canh tác để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo mỗi mặt hàng chanh và bưởi trong thời gian tới có thể đạt kim ngạch khoảng 300 - 500 triệu USD/năm nếu tổ chức tốt sản xuất và khai thác hiệu quả thị trường. Đây sẽ là đầu ra quan trọng, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và thúc đẩy ngành rau quả phát triển bền vững.
Đến nay, Việt Nam và Trung Quốc đã ký tổng cộng hơn 20 thỏa thuận và nghị định thư liên quan đến xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Riêng trái cây, có khoảng 10 loại được xuất khẩu chính ngạch. Những năm gần đây, quá trình đàm phán và ký kết diễn ra nhanh hơn. Từ năm 2024, lần lượt các sản phẩm như sầu riêng đông lạnh, dừa tươi, ớt, mít... được ký, cho thấy xu hướng mở rộng danh mục nông sản được xuất khẩu theo đường chính ngạch ngày càng rõ nét.
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với đầu mối là Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cam kết phối hợp chặt chẽ với các địa phương, doanh nghiệp xuất khẩu và người sản xuất để triển khai hiệu quả Nghị định thư; tăng cường hướng dẫn kỹ thuật; tổ chức tuyên truyền, tập huấn, khảo sát thực tế vùng trồng, cơ sở đóng gói; kiểm tra, giám sát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói; đồng thời tiếp tục thúc đẩy công tác đàm phán mở cửa thị trường đối với các sản phẩm nông sản tiềm năng khác của Việt Nam.