Kinh tế

Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo thêm áp lực cải cách trong điều hành, đồng thời thúc đẩy tính chủ động của các địa phương trong tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Tại Hội nghị giao ban tháng 4, triển khai nhiệm vụ tháng 5/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh yêu cầu sớm hoàn tất việc giao chỉ tiêu cũng như phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.

Trong phần kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tiếp tục khẳng định, với các mục tiêu kinh tế vĩ mô, đặc biệt là kịch bản tăng trưởng hai con số, cần đánh giá kỹ lưỡng và phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ.

Theo Bộ trưởng, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiềm ẩn nhiều biến động, từ căng thẳng địa chính trị đến chính sách thương mại quốc tế, yêu cầu đặt ra là phải chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực tới tăng trưởng.

Năm 2026 được xem là dấu mốc đặc biệt khi nền kinh tế bước vào giai đoạn thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số - điều Việt Nam chưa từng đạt được trong suốt 40 năm Đổi mới. Trước đó, nền kinh tế mới chỉ có 2 năm đạt tốc độ tăng trưởng trên 9%.

Trước đó, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn từng nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số là “vô cùng thách thức”, song cũng là “con đường tất yếu” mà Việt Nam phải lựa chọn để tránh nguy cơ tụt hậu và tạo dư địa phát triển mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật các kịch bản tăng trưởng, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phù hợp với bối cảnh mới. Đồng thời, việc phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ được xác định là yếu tố then chốt nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, Bộ Tài chính đã dự kiến 34 chỉ tiêu cho các địa phương trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030. Trong đó, nhiều chỉ tiêu có thể triển khai ngay như tăng trưởng GRDP, tốc độ tăng các khu vực kinh tế, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Không chỉ dừng ở tăng trưởng GRDP, hệ thống chỉ tiêu còn bao gồm tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu, tổng vốn đầu tư toàn xã hội, tốc độ tăng năng suất lao động bình quân, số doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn đến năm 2030, giảm tỷ lệ hộ nghèo và chỉ số phát triển con người (HDI)...

Lần đầu “khoán” tăng trưởng cho cả giai đoạn 5 năm

Trên thực tế, việc phân giao chỉ tiêu tăng trưởng không phải là giải pháp mới. Tuy nhiên, năm 2026 là lần đầu tiên các mục tiêu GRDP được xác định cho cả giai đoạn 2026-2030, thay vì chỉ giao theo từng năm như trước đây.

Theo Nghị quyết của Quốc hội, có tới 28/34 tỉnh, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, Hải Phòng đặt mục tiêu cao nhất với 13-14%; Hà Nội 10,5-11%; TP.HCM 10%; Đà Nẵng 11-11,5%; Quảng Ninh 11-12%; Khánh Hòa 11-12%.

Riêng năm 2026, nhiều địa phương cũng đặt mục tiêu tăng trưởng rất cao như Hà Nội 11%, TP.HCM 10,2%, Hải Phòng 13%, Quảng Ninh 13,21%, Thái Nguyên 11%, Lào Cai 10,1%, Lai Châu 10%, Quảng Trị 10,6%...

Điều đáng chú ý là việc “giao khoán” lần này không chỉ dừng ở các chỉ tiêu định lượng, mà còn đi kèm yêu cầu cụ thể hóa trách nhiệm điều hành và thiết lập cơ chế giám sát tiến độ theo tháng, theo quý.

Theo Bộ Tài chính, trước mắt sẽ trình Chính phủ giao các chỉ tiêu đã rõ về phương pháp xác định, trong đó có 27 chỉ tiêu cho giai đoạn 2026-2030 và 25 chỉ tiêu cho năm 2026.

Nhiều chuyên gia đánh giá, việc giao chỉ tiêu tăng trưởng theo hướng cụ thể và dài hạn sẽ tạo áp lực tích cực lên bộ máy điều hành địa phương, buộc các tỉnh, thành phải chủ động xây dựng kịch bản phát triển thay vì chỉ phản ứng theo diễn biến thực tế.

Áp lực lớn từ thực tế tăng trưởng quý I

Dù các mục tiêu được đặt ra ở mức cao, kết quả tăng trưởng quý I/2026 cho thấy áp lực rất lớn đối với các địa phương cũng như nền kinh tế nói chung.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, trong quý I/2026 chỉ có 4 địa phương đạt mức tăng trưởng trên 10%, gồm Hà Tĩnh (12,42%), Ninh Bình (11,63%), Hải Phòng (11,21%) và Hưng Yên (10,43%). Một số địa phương khác ghi nhận mức tăng khá như Bắc Ninh (9,82%), Quảng Ninh (9,81%), Đồng Nai (9,76%), Phú Thọ (9,15%). Trong khi đó, hai đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước là TP.HCM và Hà Nội vẫn chưa đạt kỳ vọng, với mức tăng trưởng lần lượt là 8,27% và 7,87%.

Dù vậy, mức tăng GDP cả nước đạt 7,83% trong quý I vẫn được đánh giá là tích cực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu cả năm, các quý còn lại phải tăng trưởng khoảng 11%, cao hơn khoảng 1% so với kịch bản tại Nghị quyết số 01/NQ-CP.

Áp lực tăng trưởng càng lớn hơn khi kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt nhiều rủi ro từ căng thẳng địa chính trị, xung đột tại Trung Đông, xu hướng bảo hộ thương mại và chính sách thuế quan của Mỹ.

Điều này buộc các địa phương phải chủ động hơn trong điều hành, tìm kiếm động lực tăng trưởng mới thay vì chỉ trông chờ vào các động lực truyền thống như đầu tư công hay xuất khẩu.

Ở góc độ khác, việc giao chỉ tiêu tăng trưởng cao trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều biến động cũng đang tạo ra áp lực đổi mới tư duy điều hành. Không ít địa phương bắt đầu chuyển từ cách tiếp cận “giữ an toàn” sang chủ động tìm dư địa tăng trưởng mới thông qua cải cách hành chính, thúc đẩy đầu tư tư nhân, kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao hay phát triển dịch vụ chất lượng cao.

"Chìa khóa" nằm ở địa phương

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, việc phân giao chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương và doanh nghiệp nhà nước là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.

“Để hoàn thành nội dung này, rất cần sự tham gia, phối hợp tích cực của các bộ, ngành, các địa phương cũng như các tập đoàn, tổng công ty nhà nước”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, mục tiêu càng cao thì hành động càng phải nhanh hơn. Các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ, tránh chậm trễ làm ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng chung.

Thực tế cho thấy nhiều địa phương đã chủ động xây dựng các kịch bản tăng trưởng ngay từ đầu năm. Phú Thọ thành lập Ban chỉ đạo tăng trưởng hai con số và xây dựng đề án tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030. Quảng Ninh đặt quyết tâm đạt tăng trưởng 13% trong năm 2026. Hà Nội yêu cầu quý II phải đạt tăng trưởng trên 10%.

Đáng chú ý, nhiều địa phương đang chuyển từ tư duy điều hành theo nhiệm kỳ sang tư duy điều hành theo mục tiêu tăng trưởng dài hạn, với việc cụ thể hóa chỉ tiêu tới từng ngành, lĩnh vực và địa bàn cơ sở. Gia Lai thậm chí giao chỉ tiêu cụ thể tới 135 xã, phường, gắn với từng nhiệm vụ phát triển cụ thể từ lựa chọn cây trồng, vật nuôi đến xây dựng dự án phù hợp với điều kiện từng địa phương. Trong khi đó, TP.HCM yêu cầu hoàn thành việc cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng cho từng ngành, lĩnh vực và địa phương ngay trong quý II/2026, đồng thời thiết lập hệ thống chỉ tiêu điều hành theo tháng và quý.

Có thể thấy, việc “khoán” tăng trưởng không chỉ nhằm tạo áp lực điều hành, mà còn mở ra yêu cầu thay đổi tư duy quản trị phát triển theo hướng chủ động, linh hoạt và chịu trách nhiệm rõ ràng hơn. Quan trọng hơn, đây cũng có thể là phép thử đối với năng lực điều hành thực chất của từng địa phương trong giai đoạn phát triển mới. Nơi nào cải cách nhanh hơn, giải ngân tốt hơn, hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn và tạo được môi trường đầu tư thuận lợi hơn, nơi đó sẽ có nhiều cơ hội bứt phá.

Và khi các địa phương duy trì được đà tăng trưởng cao, đó sẽ là nền tảng quan trọng để nền kinh tế đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, không chỉ trong năm 2026 mà cho cả giai đoạn 2026-2030.

Bài: Hằng Thy - Ảnh: Quốc Tuấn