Kinh tế địa phương

Việt Nam đang từng bước hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, khuyến khích tái chế, tái sử dụng, phát triển năng lượng từ chất thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Doanh nghiệp chủ động chuyển đổi xanh

Từ định hướng chính sách đến thực tiễn triển khai, thời gian qua đã có nhiều doanh nghiệp chủ động nhập cuộc, từng bước hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải và tăng trưởng xanh. Cụ thể, các doanh nghiệp đã triển khai các giải pháp như sử dụng bao bì thân thiện, chuyển đổi xanh (năng lượng tái tạo, hydro xanh) và thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR)...

Đại diện Công ty CP Cao su Đà Nẵng (DRC), ông Nguyễn Văn Đoàn – Trưởng phòng Lao động an toàn cho hay hoạt động của doanh nghiệp đã triển khai theo phương châm từ “vấn đề” đến “tài nguyên”, chất thải trong sản xuất không chỉ là vấn đề cần xử lý mà là nguồn tài nguyên quý giá cho chu trình sản xuất tiếp theo. Cụ thể, doanh nghiệp đã triển khai quy trình 6 bước trước khi chất thải được xử lý môi trường, bao gồm cả tái sử dụng nội bộ và tái chế nhằm giảm rác thải, tiết kiệm nguyên liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Giai đoạn 2022-2024, doanh nghiệp đã thực hiện giảm phát thải nhà kính 22% từ các hành động chuyển đổi nhiên liệu, sử dụng năng lượng tái tạo từ điện năng lượng mặt trời mái nhà, tối ưu sản xuất khi tinh gọn quy trình giảm tiêu hao năng lượng cốt lõi. Năm 2025, 100% tỷ lệ tái chế nội bộ đối với mành phế, với 109.428kg mành phế được tận dụng và quay lại dây chuyền sản xuất thành công”, ông Đoàn cho biết.

Trong quá trình chuyển đổi, doanh nghiệp nhận thấy còn có nhiều rào cản với chuyển đổi xanh. Áp lực xuất hiện từ gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu; Sức ép cạnh tranh từ các sản phẩm giá rẻ, không chú trọng tiêu chuẩn môi trường trên thị trường; Cạnh tranh thiếu công bằng giữa các doanh nghiệp tuân thủ và các cơ sở chưa tuân thủ đầy đủ quy định môi trường...

“Vì vậy, cần có cơ chế tín dụng xanh ưu đãi, có gói vay đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp gánh vác chi phí đổi mới công nghệ môi trường. Đồng thời, cần có chế tài mạnh mẽ loại bỏ tình trạng cạnh tranh không công bằng, bảo vệ doanh nghiệp làm thật. Tiếp đến, nên cắt giảm giấy tờ khi doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn muốn nâng cấp công nghệ sạch và kích cầu tiêu dùng xanh, tạo động lực tài chính cho người dùng chọn sản phẩm thân thiện môi trường”, ông Đoàn kiến nghị.

Hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững

Tại Hội thảo quốc tế về “Quản lý chất thải tích hợp và bền vững” vừa tổ chức tại Đà Nẵng, ông Nguyễn Tiến Quang - Giám đốc VCCI Miền Trung - Tây Nguyên nhấn mạnh cùng với tốc độ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, lượng chất thải rắn sinh hoạt, chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng và rác thải nhựa ngày càng gia tăng cả về khối lượng lẫn tính chất phức tạp. Từ đây tạo nên áp lực đối với hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải ngày càng lớn; chi phí ngân sách cho công tác môi trường tăng cao; trong khi yêu cầu về giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức và tiêu chuẩn mới.

Theo ông Quang, quản lý rác thải theo cách tiếp cận truyền thống, tuyến tính – thu gom và chôn lấp – không còn phù hợp. Xu hướng phát triển hiện nay là kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, trong đó rác thải cần được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên.

“Do vậy, thành phố cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý rác thải tích hợp, dựa trên các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn gồm giảm thiểu – tái sử dụng – tái chế – thu hồi năng lượng – xử lý cuối cùng, với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng”, ông Quang nói.

Về các giải pháp, Giám đốc VCCI miền Trung – Tây Nguyên cho rằng địa phương cần thúc đẩy thị trường tái chế, thu hút đầu tư vào công nghệ xử lý hiện đại, giảm dần chôn lấp, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và phát thải thấp. Về cộng đồng doanh nghiệp, ông Quang cho rằng đây không những là chủ thể quan trọng trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế mà còn là chủ thể quan trọng trong tuân thủ, thực thi các giải pháp bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.

“Việc nâng cao năng lực quản lý rác thải bền vững tích hợp, triển khai các hoạt động chuyển đổi xanh, giảm phát thải, triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn bước đầu đã và đang được triển khai tại doanh nghiệp, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn... Việc thực thi có hiệu quả việc quản lý rác thải bền vững và tích hợp tại doanh nghiệp cần được xem là trụ cột trong phát triển nhanh, xanh và bền vững của thành phố trong thời gian tới”, ông Nguyễn Tiến Quang khẳng định.

Về góc độ địa phương, ông Hồ Quang Bửu – Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho hay mục tiêu xây dựng “Thành phố môi trường” luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Theo đó, Đà Nẵng đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý chất thải rắn; đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn; thu hút đầu tư công nghệ xử lý tiên tiến; tăng cường truyền thông, nâng cao ý thức cộng đồng; từng bước hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải.

“Trong giai đoạn tới, khi Đà Nẵng triển khai các định hướng phát triển mới như Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế và đô thị thông minh, yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật xanh, quản trị môi trường hiện đại và tiêu chuẩn phát triển bền vững càng đặt ra cao hơn. Vì vậy, sự hợp tác và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực quản lý chất thải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thành phố”, ông Bưu thông tin.

Tuấn Vỹ