Thị trường

Tiếp đó, Chính phủ cũng đã ban hành nghị định hướng dẫn thực hiện nhằm cụ thể hóa các quy trình xử lý đối với các dự án tồn đọng. Tuy nhiên, giới chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, điều thị trường chờ đợi lúc này không chỉ là chính sách, mà là tốc độ và hiệu quả thực thi trên thực tế.

Hàng trăm dự án “mắc cạn” vì pháp lý

Trong nhiều năm qua, tình trạng dự án chậm triển khai, “đắp chiếu” hoặc kéo dài thủ tục đã trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của thị trường bất động sản.

Không ít dự án rơi vào vòng luẩn quẩn do chồng chéo pháp luật liên quan đến đất đai, đầu tư, quy hoạch, xác định nghĩa vụ tài chính hay thủ tục giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Hệ quả là nguồn cung sụt giảm mạnh, doanh nghiệp thiếu dòng tiền, còn thị trường mất cân đối cung - cầu, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Theo các chuyên gia, điểm đáng lo ngại hơn là sự lãng phí rất lớn về nguồn lực đất đai và chi phí xã hội khi hàng loạt khu đất “vàng” bị bỏ hoang nhiều năm nhưng chưa thể đưa vào khai thác.

Giới chuyên gia đánh giá, cơ chế đặc thù lần này có ý nghĩa lớn bởi lần đầu tiên nhiều vướng mắc pháp lý tồn đọng được nhìn nhận theo hướng tháo gỡ để khơi thông nguồn lực thay vì chỉ tập trung xử lý trách nhiệm.

Đáng chú ý, nghị định hướng dẫn cho phép rà soát, điều chỉnh các thủ tục liên quan đến giao đất, cho thuê đất, xác định nghĩa vụ tài chính và xử lý giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định theo hướng linh hoạt hơn nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc pháp lý. Đây được xem là cơ sở quan trọng để nhiều dự án có thể tái khởi động sau thời gian dài đình trệ.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp bất động sản cho rằng, điều thị trường quan tâm nhất hiện nay là tiến độ triển khai tại các địa phương.

Một lãnh đạo doanh nghiệp bất động sản tại Hà Nội cho biết, nhiều chính sách trước đây dù được đánh giá tích cực nhưng quá trình thực thi thường kéo dài do tâm lý e ngại trách nhiệm hoặc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

“Doanh nghiệp hiện không thiếu nhu cầu đầu tư, điều thiếu là sự thông suốt về thủ tục để dự án có thể triển khai thực tế”, vị này chia sẻ.

Theo giới chuyên gia, nếu quá trình rà soát kéo dài hoặc mỗi địa phương áp dụng theo cách khác nhau, hiệu quả của cơ chế đặc thù sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Khơi thông nguồn lực đất đai

TS Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) đánh giá, nếu được triển khai hiệu quả, cơ chế mới sẽ không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp mà còn tạo tác động tích cực tới toàn bộ nền kinh tế.

Việc hàng loạt dự án được tái khởi động có thể giúp gia tăng nguồn cung cho thị trường, kích hoạt dòng vốn đầu tư, tăng thu ngân sách từ đất đai và giảm lãng phí tài nguyên.

Đặc biệt, trong bối cảnh đầu tư công đang được đẩy mạnh, việc khơi thông các dự án bất động sản được xem là yếu tố quan trọng để tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành nghề liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, thương mại và dịch vụ.

Việc ban hành cơ chế đặc thù xử lý dự án tồn đọng được kỳ vọng sẽ trở thành “cú hích” quan trọng giúp thị trường phục hồi theo hướng thực chất và bền vững hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, từ chính sách đến thực tế vẫn là khoảng cách không nhỏ. Quá trình triển khai cần bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch và tránh tạo tiền lệ “hợp thức hóa sai phạm”.

Việc xử lý các tồn tại lịch sử cần đặt trong mục tiêu lớn là khơi thông nguồn lực phát triển, song vẫn phải bảo đảm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan nếu có vi phạm. Đồng thời, cần có tiêu chí rõ ràng trong phân loại dự án, xác định nghĩa vụ tài chính và công khai quá trình xử lý nhằm tránh phát sinh khiếu kiện hoặc tạo ra sự thiếu công bằng giữa các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền địa phương sẽ mang tính quyết định trong giai đoạn tới, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.

Nếu các địa phương chủ động vào cuộc, đẩy nhanh rà soát và thống nhất cách thực hiện, cơ chế mới có thể mở ra chu kỳ phục hồi mới cho thị trường bất động sản, đồng thời tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Phương Uyên