Nghiên cứu - Trao đổi
Thu nhập vãng lai nhỏ, nỗi lo thủ tục không nhỏ
Thu nhập vãng lai thường nhỏ lẻ, không ổn định, nhưng thủ tục kê khai, quyết toán và hoàn thuế vẫn khiến nhiều lao động mất thời gian, công sức.
Câu chuyện thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản thu nhập vãng lai tiếp tục nhận được sự quan tâm khi nhiều người lao động phản ánh còn gặp không ít vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục thuế.
Theo phản ánh, không ít trường hợp chỉ có các khoản thu nhập nhỏ từ cộng tác, làm thêm, thù lao theo từng công việc hoặc các khoản thu nhập phát sinh không thường xuyên nhưng vẫn phải thực hiện khá nhiều thủ tục liên quan kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế.
Nhiều người cho rằng số tiền thực nhận không lớn, song việc hoàn thiện hồ sơ, chứng từ hoặc thực hiện quyết toán lại mất khá nhiều thời gian và công sức. Có trường hợp số tiền được hoàn thuế không nhiều nhưng vẫn phải thực hiện quy trình kê khai, bổ sung hồ sơ và chờ xử lý kéo dài.
Theo các chuyên gia, vướng mắc hiện nay không chỉ nằm ở chính sách thuế mà còn ở cách thức thực hiện thủ tục và khả năng tiếp cận thông tin của người nộp thuế.
Đáng chú ý, trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng xuất hiện nhiều mô hình làm việc linh hoạt như cộng tác viên, lao động tự do, người làm việc trên nền tảng số hay lao động có nhiều nguồn thu nhập nhỏ lẻ, yêu cầu quản lý thuế cũng đứng trước nhiều thay đổi.
Nhiều ý kiến cho rằng nếu vẫn áp dụng cách quản lý cũ, vốn phù hợp hơn với quan hệ lao động ổn định, dài hạn, sẽ dễ phát sinh bất cập với các khoản thu nhập nhỏ, phát sinh không thường xuyên hoặc không ổn định.
Một số chuyên gia đề xuất cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, tăng khả năng liên thông dữ liệu và hỗ trợ người nộp thuế thực hiện kê khai thuận lợi hơn thay vì để người dân phải tự thực hiện quá nhiều khâu thủ công.
Theo nhiều ý kiến, nếu thủ tục quá phức tạp so với giá trị khoản thu nhập hoặc số thuế phát sinh, người lao động dễ xuất hiện tâm lý e ngại kê khai hoặc lo lắng khi thực hiện nghĩa vụ thuế.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng việc quản lý thuế đối với thu nhập vãng lai là cần thiết nhằm bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và hạn chế thất thu ngân sách.
Tuy nhiên, theo luật sư, điều quan trọng là cơ chế thực hiện cần phù hợp với đặc điểm của các khoản thu nhập nhỏ lẻ, phát sinh không thường xuyên và ngày càng đa dạng trong nền kinh tế số hiện nay.
“Không thể áp cùng một cách quản lý và mức độ thủ tục giống nhau cho mọi nhóm đối tượng nộp thuế, nhất là với các khoản thu nhập nhỏ hoặc phát sinh theo từng thời điểm”, Luật sư Lê Thị Nhung nhận định.
Theo bà, thực tế hiện nay nhiều người lao động không ngại thực hiện nghĩa vụ thuế, nhưng lại lo mình không theo kịp các yêu cầu về kê khai, quyết toán, chứng từ hoặc thao tác kỹ thuật trên hệ thống điện tử.
Luật sư Lê Thị Nhung cho rằng nếu quy trình quá phức tạp trong khi giá trị thu nhập hoặc số tiền hoàn thuế không lớn, người dân rất dễ phát sinh tâm lý ngại kê khai hoặc chấp nhận bỏ quyền lợi hoàn thuế vì thủ tục kéo dài.
Theo bà, thay vì đẩy phần lớn trách nhiệm kê khai và chứng minh thông tin về phía người lao động, cơ quan quản lý cần đẩy mạnh liên thông dữ liệu, tự động hóa quy trình và tăng khả năng hỗ trợ trực tuyến để giảm chi phí tuân thủ cho người dân.
“Quản lý thuế hiện đại không chỉ là thu đúng, thu đủ mà còn phải tạo được cảm giác thuận tiện và minh bạch để người dân sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ của mình”, Luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.