Phân tích - Bình luận
Ấn Độ kêu gọi người dân bớt mua vàng: Hàm ý gì cho Việt Nam?
Giữa áp lực do xung đột Trung Đông, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi người dân hạn chế mua vàng để bảo vệ dự trữ ngoại hối và ổn định kinh tế.
Dự trữ ngoại hối của Ấn Độ đã giảm mạnh xuống còn 690,69 tỷ USD vào ngày 1/5, thấp hơn đáng kể so với mức 728,5 tỷ USD hồi cuối tháng 2, trước khi căng thẳng địa chính trị bùng phát. Theo Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI), áp lực gia tăng chủ yếu đến từ giá dầu tăng và nhu cầu nhập khẩu lớn.
Phát biểu cuối tuần qua, ông Modi cho rằng xung đột Trung Đông đang tác động trực tiếp tới thị trường năng lượng, cán cân thanh toán và đồng rupee. Vì vậy, nhà lãnh đạo Ấn Độ đề nghị người dân tạm ngừng tích trữ vàng trong vòng một năm để giảm áp lực lên nền kinh tế.
Ngoài việc hạn chế mua vàng, Chính phủ Ấn Độ cũng khuyến khích tiết kiệm nhiên liệu, giảm đi lại, mở rộng làm việc từ xa và hạn chế nhập khẩu không thiết yếu nhằm giảm nhu cầu sử dụng ngoại tệ.
Ấn Độ hiện là quốc gia tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc. Mỗi năm, nước này nhập khẩu khoảng 700-800 tấn vàng để đáp ứng phần lớn nhu cầu trong nước. Trong năm tài chính 2025-2026, kim ngạch nhập khẩu vàng đã tăng lên gần 72 tỷ USD, tạo áp lực đáng kể lên cán cân ngoại thương và dự trữ ngoại hối.
Khác với dầu mỏ hay nguyên liệu sản xuất, vàng không phải mặt hàng thiết yếu đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, khi người dân gia tăng tích trữ vàng trong giai đoạn bất ổn, lượng USD chảy ra nước ngoài tăng mạnh, gây sức ép lên tỷ giá và làm đồng rupee suy yếu. Đồng nội tệ mất giá tiếp tục khiến chi phí nhập khẩu dầu mỏ và hàng hóa leo thang, từ đó làm gia tăng lạm phát.
Các chuyên gia cho rằng lời kêu gọi của Thủ tướng Modi là một biện pháp ứng phó với nguy cơ thâm hụt tài khoản vãng lai do giá dầu tăng cao. Trong bối cảnh xung đột tại Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá năng lượng tiếp tục trở thành rủi ro lớn với các nền kinh tế nhập khẩu như Ấn Độ.
Kinh nghiệm của Ấn Độ cho thấy trong giai đoạn bất ổn địa chính trị và giá năng lượng leo thang, áp lực lên tỷ giá không chỉ đến từ thị trường tài chính mà còn xuất phát từ hành vi tiêu dùng và tâm lý trú ẩn tài sản của người dân. Đây là bài học đáng chú ý đối với Việt Nam - nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu nguyên liệu, nhiên liệu.
Thứ nhất, cần duy trì “vùng đệm” dự trữ ngoại hối đủ mạnh để ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Khi giá dầu tăng hoặc dòng vốn toàn cầu biến động, dự trữ ngoại hối đóng vai trò quan trọng trong ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát nhập khẩu và củng cố niềm tin thị trường.
Thứ hai, Việt Nam cần tiếp tục hạn chế tình trạng “vàng hóa” và tâm lý găm giữ USD trong những giai đoạn biến động. Nếu nhu cầu tích trữ vàng hoặc ngoại tệ tăng mạnh, áp lực lên tỷ giá và thanh khoản ngoại tệ sẽ lớn hơn, đặc biệt khi đồng USD toàn cầu duy trì ở mức cao.
Thứ ba, bài học từ Ấn Độ cho thấy ổn định kinh tế vĩ mô không thể chỉ dựa vào chính sách tiền tệ. Việc tiết kiệm năng lượng, kiểm soát nhập khẩu hàng hóa không thiết yếu và thúc đẩy tiêu dùng trong nước cũng giúp giảm áp lực lên cán cân thanh toán.
Thứ tư, Việt Nam cần tiếp tục đa dạng hóa nguồn thu ngoại tệ thay vì phụ thuộc quá lớn vào một số động lực truyền thống. Xuất khẩu, FDI, kiều hối, du lịch quốc tế và logistics cần được củng cố đồng thời để tăng khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu.
Trong dài hạn, câu chuyện của Ấn Độ cũng đặt ra yêu cầu nâng cao niềm tin vào đồng nội tệ và các kênh đầu tư trong nước. Khi người dân ưu tiên nắm giữ tài sản sản xuất, chứng khoán hay trái phiếu thay vì vàng vật chất, áp lực lên ngoại hối và tỷ giá sẽ giảm đáng kể.