Chính trị - Xã hội
Kinh tế duy trì lực đẩy, doanh nghiệp chủ động hướng tới tăng trưởng bền vững
Dù áp lực lạm phát và chi phí đầu vào gia tăng, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà phục hồi tích cực. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần ưu tiên quản trị rủi ro để hướng tới tăng trưởng bền vững.
Tăng trưởng tích cực giữa nhiều áp lực mới
Theo thông tin từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 4 tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực dù bối cảnh quốc tế biến động. Sản xuất công nghiệp duy trì đà phục hồi với chỉ số IIP tăng 9,2%, trong đó ngành chế biến chế tạo đóng vai trò động lực chính khi tăng 9,9%.
Hoạt động công nghiệp tăng tại toàn bộ 34 địa phương, nổi bật ở các tỉnh có thế mạnh sản xuất và năng lượng. Nhiều mặt hàng chủ lực như ô tô, xe máy, thép và thủy sản chế biến tăng mạnh, đồng thời lao động trong khu vực công nghiệp cũng gia tăng, cho thấy doanh nghiệp đang mở rộng sản xuất.
Bên cạnh đó, môi trường kinh doanh cải thiện rõ rệt khi có 77,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập thị trường lên hơn 119 nghìn, tăng 32,8% so với cùng kỳ. Quy mô vốn đăng ký bình quân và tổng vốn bổ sung vào nền kinh tế đều tăng, phản ánh niềm tin và chất lượng dòng vốn kinh doanh đang được cải thiện.
Song song với những tín hiệu tăng trưởng tích cực, nhóm chuyên gia tại Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính, bà Lê Thị Mai Liên và bà Vũ Thị Huyền Trang đã chỉ ra áp lực lạm phát cũng bắt đầu bộc lộ rõ hơn. Cụ thể, CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước, tăng 2,44% so với tháng 12/2025 và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân quý I/2026, CPI tăng 3,51%; lạm phát cơ bản tăng 3,63%.
Trong cơ cấu các nhóm hàng, nhiều nhóm có mức tác động đáng kể tới CPI, như nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng, nhóm thuốc và dịch vụ y tế, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống, nhóm giao thông. Đặc biệt, trong tháng 3/2026, nhóm giao thông tăng mạnh chủ yếu do giá xăng dầu trong nước tăng theo giá nhiên liệu thế giới.
Điều đó cho thấy, lạm phát đầu năm 2026 của Việt Nam không còn là áp lực mang tính cục bộ, thuần túy xuất phát từ cầu nội địa, mà còn được khuếch đại bởi các cú sốc bên ngoài, giá hàng hóa cơ bản, lãi suất quốc tế và rủi ro chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, theo báo cáo triển vọng kinh tế vĩ mô của MBS đánh giá nền kinh tế vẫn còn hai “bệ đỡ” quan trọng. Thứ nhất, là dòng vốn FDI giải ngân đạt 7,4 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ, trong đó hơn 82% tập trung vào lĩnh vực chế biến chế tạo. Điều này cho thấy Việt Nam vẫn giữ được vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ hai, là đầu tư công dự kiến tăng mạnh 22,7% trong năm 2026, giúp bù đắp phần nào cho đà suy giảm của tiêu dùng nội địa, hiện chỉ còn tăng trưởng thực khoảng 6,3%.
Doanh nghiệp chủ động phòng thủ
Đối với các doanh nghiệp, trong bối cảnh hiện nay, quản trị rủi ro tài chính và vận hành sẽ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.
Chuyên gia tại MBS khuyến nghị nếu lạm phát tiếp tục neo trên 5% và xung đột Trung Đông kéo dài, doanh nghiệp cần nhanh chóng triển khai các công cụ phòng vệ như hedging tỷ giá và giá nhiên liệu nhằm khóa chi phí đầu vào. Đồng thời, việc tối ưu tồn kho cần được đặt lên ưu tiên hàng đầu để cân bằng giữa chi phí lưu kho và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.
Ở chiều ngược lại, nếu thương mại toàn cầu phục hồi cùng làn sóng đầu tư AI tiếp tục tăng tốc, nhóm điện tử và máy tính sẽ là những ngành hưởng lợi lớn nhất. Thuế nhập khẩu vào Mỹ dự kiến giảm từ 21,6% xuống khoảng 16% theo các điều chỉnh thương mại mới cũng mở ra cơ hội đáng kể cho xuất khẩu Việt Nam.
Về dài hạn, doanh nghiệp cần tái cấu trúc nợ vay theo hướng kéo dài kỳ hạn, giảm áp lực vốn lưu động ngắn hạn và tận dụng các chương trình tín dụng ưu đãi cho công nghệ cao hoặc sản xuất xanh.
Cùng với đó, việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng sẽ trở thành chiến lược bắt buộc thay vì lựa chọn. Các thị trường có FTA mới như UAE, Israel hay Qatar có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải nhiều rủi ro địa chính trị.
Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần ưu tiên ba nhóm hành động. Thứ nhất, chủ động khóa tỷ giá kỳ hạn trong vùng 26.350 - 26.700 VND/USD để bảo vệ dòng tiền trước các cú sốc tăng giá USD.
Thứ hai, rà soát lại danh mục sản phẩm, cắt giảm các nhóm hàng có biên lợi nhuận thấp và tập trung vào các ngành có giá trị gia tăng cao như hóa chất, máy móc thiết bị và công nghiệp công nghệ.
Thứ ba, đàm phán lại các hợp đồng logistics dài hạn nhằm hạn chế phụ phí phát sinh do giá dầu và biến động vận tải quốc tế.
“Bối cảnh hiện nay cho thấy năm 2026 không còn đơn thuần là câu chuyện mở rộng thị phần hay tăng trưởng doanh thu. Đây là giai đoạn mà khả năng kiểm soát chi phí, quản trị tỷ giá, duy trì thanh khoản và bảo vệ biên lợi nhuận sẽ quyết định doanh nghiệp nào đủ sức tồn tại và bứt lên khi chu kỳ phục hồi quay trở lại.
Trong môi trường lạm phát cao và biến động địa chính trị kéo dài, những doanh nghiệp xây dựng được “chốt chặn tài chính” đủ mạnh sẽ có lợi thế cạnh tranh vượt trội khi thị trường ổn định trở lại”, MBS khuyến nghị.