Công nghệ

Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch VINASA, nhận định, 90% các doanh nghiệp sản xuất nhỏ (SME) và vừa đang vận hành trong tình trạng hạn chế về tiền, người và thời gian. Chính vì thực tế "nhà nghèo" đó buộc các đơn vị này phải thông minh hơn để tồn tại, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị đào thải khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi các tập đoàn lớn có khả năng thay mới công nghệ định kỳ, SME Việt Nam vẫn duy trì hệ thống máy móc có tuổi đời từ 20 đến 30 năm.

Chính vì thế việc số hóa máy móc cũ thường bị coi là rào cản kỹ thuật khó vượt qua. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế chứng minh đây là một hướng đi khả thi với chi phí thấp. Ông Khương Anh Dũng, đại diện Bosch Global Software Technologies, khẳng định đội ngũ của ông đã từng số hóa được những máy hàn rất cũ.

Các thông số cơ bản như điện áp, dòng điện và năng lượng của dàn máy cũ có thể được trích xuất dễ dàng thông qua các thiết bị gá lắp thêm. Theo ông Khương Anh Dũng, việc lắp đặt thiết bị lấy dữ liệu giúp nhà máy tiết kiệm được khoảng 5% điện năng cho các dàn máy vận hành liên tục hằng ngày. Đây là những giải pháp thực tế, đơn giản, có thể áp dụng ngay tại Việt Nam mà không yêu cầu những phần mềm đắt tiền hay hạ tầng cao siêu.

Mức đầu tư cho các thiết bị này hiện rất linh hoạt. Sự sụt giảm mạnh của chi phí IoT (IoT cost) trong giai đoạn 2023-2026 tạo điều kiện cho doanh nghiệp thiếu vốn tiếp cận công nghệ. Chi phí có thể dao động từ 1 triệu, 2 triệu, 5 triệu đến 1 tỷ đồng tùy theo nhu cầu và mức độ số hóa của doanh nghiệp.

Bên cạnh phần cứng, chi phí phần mềm quản lý cũng là nỗi lo lớn của SME. Thực tế cho thấy doanh nghiệp có thể tự xây dựng hệ thống quản lý bảo trì cơ bản chỉ trong 7 ngày với mức chi phí khoảng 100 USD mỗi tháng thông qua Cloud Code. Ông Trương Văn Hải, đại diện Luvina Software, nhấn mạnh việc tận dụng Low-code và GenAI giúp các đơn vị tự phát triển ứng dụng in-house, loại bỏ gánh nặng chi phí mua dịch vụ từ bên thứ ba.

Tuy nhiên, con đường này không thiếu trở ngại. Một điểm bất thường trong tâm lý thị trường là nhiều nhà cung cấp công nghệ hiện nay thường từ chối lắp IoT cho máy cũ, thay vào đó gây áp lực buộc doanh nghiệp phải mua máy mới. Điều này mâu thuẫn trực tiếp với nhu cầu tối ưu hóa tài sản hiện có của SME.

Để giải quyết mâu thuẫn này, ông Trương Văn Hải đề xuất chiến lược đầu tư "nhà nghèo": dồn 9 phần nguồn lực tài chính cho 1 chiếc máy quan trọng nhất (critical) trong dây chuyền và chỉ dành 1 phần nguồn lực cho 9 chiếc máy phụ trợ còn lại. Cách tiếp cận này đảm bảo dữ liệu tại các nút thắt cổ chai được số hóa trước, giúp ngăn ngừa sự cố dừng máy đột ngột mà không cần đầu tư dàn trải.

Dù việc lắp đặt thiết bị lấy dữ liệu (IoT hóa) không còn quá khó khăn, thách thức thực sự nằm ở khâu tích hợp dữ liệu đó với hệ thống quản trị ERP. Ông Trương Văn Hải lưu ý rằng việc kết nối dòng dữ liệu thô từ xưởng sản xuất lên hệ thống IT văn phòng vẫn là một câu chuyện phức tạp về mặt kỹ thuật cần được tính toán kỹ lưỡng.

Chiến lược "đi tắt" bằng IoT giá rẻ cho máy móc cũ không chỉ là giải pháp tình thế. Đây là bước đệm để doanh nghiệp Việt chuyển dịch từ mô hình vận hành truyền thống lên nhà máy sản xuất “thông minh”, giúp tối ưu hóa từng đồng vốn đầu tư trong kỷ nguyên số trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp của các SME.

Quân Bảo