Công nghệ

Nhận thức rõ vai trò đó, Chi cục Hải quan khu vực IV đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cải cách hiện đại, minh bạch. Những nỗ lực này giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu yên tâm sản xuất, mở rộng thị trường, đồng thời đặt nền móng vững chắc tiến tới mô hình "Hải quan số", "Hải quan thông minh".

Đột phá số hóa và thành quả ấn tượng

Quản lý nhà nước về hải quan trên địa bàn hai tỉnh Ninh Bình và Hưng Yên (mới), Chi cục Hải quan khu vực IV gồm 11 đơn vị trực thuộc. Riêng địa bàn tỉnh Ninh Bình có 3 đơn vị: Hải quan Hà Nam, Hải quan Ninh Bình và Hải quan Nam Định. Ngay sau khi ổn định cơ cấu tổ chức mới, Chi cục đã lập tức vận hành, thực hiện đúng chức năng, thẩm quyền, đảm bảo dòng chảy hàng hóa thông suốt, không bị gián đoạn.

Với phương châm coi doanh nghiệp là trung tâm phục vụ, các đơn vị như Hải quan Hà Nam đã chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý, kiểm soát" sang "phục vụ, đồng hành", lấy công nghệ thông tin và chuyển đổi số làm mũi nhọn cốt lõi.

Nhờ hệ thống thông quan điện tử, dịch vụ công trực tuyến và các phần mềm nghiệp vụ chuyên sâu, doanh nghiệp có thể dễ dàng thực hiện trực tuyến các thủ tục: Đăng ký kiểm tra hàng hóa. Theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ từ xa mà không cần đến trực tiếp cơ quan hải quan. Đặc biệt, việc đưa trợ lý AI vào hỗ trợ giải đáp vướng mắc 24/7 trở thành điểm nhấn công nghệ quan trọng, giúp tối ưu hóa thời gian, tiết giảm chi phí và nâng cao tính minh bạch cho doanh nghiệp.

Những chuyển biến mạnh mẽ đó đã kết tinh thành những con số tăng trưởng thực tế đầy ấn tượng trong Quý I năm 2026 tại Hải quan Hà Nam: Dịch vụ công trực tuyến, tiếp nhận và xử lý trên 1.400 hồ sơ, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Tờ khai hải quan, tiếp nhận 156.445 tờ khai, đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ 41,91%. Trong đó, kim ngạch XNK, đạt con số kỷ lục 11,18 tỷ USD, tăng thêm 4,28 tỷ USD (tương ứng tăng 61,88%), chủ yếu nhờ sự bứt phá từ kim ngạch nhập khẩu với mức tăng 64,85%.

Để đạt thành quả này, đơn vị đã thành lập các tổ công tác lưu động tháo gỡ kịp thời khó khăn về mã hàng, chính sách thuế và thủ tục XNK ngay tại cơ sở, giúp giữ vững sự ổn định cho chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Song song đó, Hải quan Ninh Bình cũng trở thành điểm sáng dẫn đầu trong bảng xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp sở, ban, ngành (DDCI) của địa phương. Đơn vị đã số hóa 100% thủ tục hải quan, ứng dụng hoàn toàn chữ ký số và tinh gọn các bước trung gian.

Ông Gunashekar, Giám đốc Công ty TNHH quốc tế ESEN (Khu công nghiệp Hòa Xá) phấn khởi cho biết: "Nhờ hệ thống điện tử của ngành hải quan, các mặt hàng may mặc của chúng tôi được thông quan cực kỳ nhanh chóng, chỉ mất vài chục giây. Dù kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, sự hỗ trợ thông thoáng này tiếp thêm động lực để công ty phấn đấu đạt sản lượng xuất khẩu bằng hoặc cao hơn năm ngoái".

Còn ông Nguyễn Quang Việt – PGĐ Công ty XNK Quang Việt cho biết: Sau khi sắp xếp bộ máy, Chi cục Hải quan khu vực IV đã xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp, tận tụy với cam kết: Lắng nghe đầy đủ, phản hồi nhanh chóng, xử lý khẩn trương mọi kiến nghị của người dân và doanh nghiệp. Cơ chế để khách hàng trực tiếp giám sát hoạt động nghiệp vụ cũng được vận hành nghiêm túc, giúp giảm tải chi phí và thời gian thông quan.

Tính chung toàn Chi cục trong Quý I năm 2026, đã có 3.925 doanh nghiệp đăng ký làm thủ tục (tăng 12,5%), tổng số tờ khai đạt 377.041 tờ khai (tăng 26%), đưa tổng kim ngạch XNK toàn khu vực chạm mốc 20,4 tỷ USD (tăng 42,6% so với cùng kỳ năm 2025). Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực gồm linh kiện điện tử, may mặc, giày dép, đồ chơi (theo loại hình gia công, chế xuất); trong khi nhóm hàng nhập khẩu chủ yếu là máy móc thiết bị đầu tư, nguyên phụ liệu dệt may, hạt nhựa và linh kiện ô tô.

Hướng tới mô hình "Hải quan số" và "Hải quan thông minh"

Hướng tới mô hình "Hải quan số" và "Hải quan thông minh", Chi cục Hải quan khu vực IV đang tăng tốc hiện đại hóa để thay đổi phương thức quản lý truyền thống. Cột mốc nổi bật là vận hành Hệ thống điều hành tập trung (CCES) từ ngày 1/7/2025, giúp tối ưu hóa hiệu suất nội ngành. Đặc biệt, tính năng phân công kiểm tra hồ sơ tự động 24/7 trên hệ thống VNACCS/VCIS đã loại bỏ can thiệp thủ công, giúp thông quan và giải phóng hàng hóa lập tức, xóa bỏ tình trạng doanh nghiệp phải chờ đợi.

Đồng thời, Chi cục đã đa dạng hóa các kênh tương tác để đưa pháp luật Hải quan đến gần doanh nghiệp như: Tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp kết hợp trực tuyến. Phát huy hiệu quả đường dây nóng. Duy trì hỗ trợ qua Zalo OA, Viber và email có kiểm soát. Nhờ đó, người khai hải quan và người nộp thuế luôn tiếp cận thông tin chính thống nhanh nhất, bảo đảm thực hiện đúng quy định.

Giai đoạn từ năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực IV đặt mục tiêu ứng dụng sâu rộng AI và Big Data vào quản lý rủi ro. Giải pháp đột phá đang triển khai là số hóa quản lý Hợp đồng gia công cho thương nhân nước ngoài qua "Cổng tiếp nhận thông tin hợp đồng gia công lại tự động". Bước đi chiến lược này thực hiện Nghị quyết số 57, mang lại "hiệu quả kép": nâng cao năng lực giám sát của hải quan và giảm áp lực giấy tờ cho doanh nghiệp.

Bên cạnh công nghệ, Chi cục tiếp tục nâng cao chất lượng Tổ tư vấn quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp. Tinh thần "Đổi mới tư duy - Quản lý hiện đại - Đồng hành phát triển" được cụ thể hóa bằng việc khuyến khích đơn vị tham gia chương trình "Doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật Hải quan", bám sát Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế.

Ông Trần Mạnh Hùng - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IV khẳng định: “Chủ trương xuyên suốt và nhất quán của ngành Hải quan là không ngừng nỗ lực cải cách, hiện đại hóa để tạo thuận lợi tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình theo đúng quy định pháp luật; tập trung xây dựng đội ngũ công chức hải quan chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại. Quyết liệt chuyển đổi số để tiến nhanh đến mô hình Hải quan số, Hải quan thông minh. Chúng tôi cam kết tăng cường đối thoại, thực hiện quản lý theo hướng thông thoáng nhất cho những doanh nghiệp tuân thủ tốt, đồng thời kiểm soát chặt chẽ và hiệu quả các rủi ro phát sinh.”

Những phản hồi tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp là minh chứng rõ nét cho thấy công tác cải cách hành chính của ngành hải quan nói riêng và tỉnh Ninh Bình nói chung đang đi đúng hướng. Những nỗ lực này đã tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã mạnh dạn mở rộng quy mô, gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế của địa phương. Với tinh thần phục vụ, sự đổi mới không ngừng và cam kết đồng hành trách nhiệm, Chi cục Hải quan khu vực IV đang góp phần quan trọng trong việc kiến tạo môi trường đầu tư thông thoáng, thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp phát triển bền vững và thịnh vượng.

Huệ Hiền