Chứng khoán

Mới đây, Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HOSE) thông báo cổ phiếu CTCP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HOSE: DGC) sẽ bị hạn chế giao dịch do doanh nghiệp chậm nộp báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 quá 45 ngày so với thời hạn quy định.

Lợi nhuận lao dốc mạnh

Theo đó, DGC chỉ được giao dịch trong phiên chiều, kể từ ngày 26/5. Trên thị trường chứng khoán, trong phiên giao dịch ngày 20/5, giá cổ phiếu DGC có sự giảm nhẹ, kéo theo sự sụt giảm vốn hoá của tập đoàn.

Trong nhiều năm, DGC duy trì vị thế cạnh tranh mạnh nhờ khả năng khai thác và sử dụng quặng Apatit nội địa với chi phí thấp, tạo nền tảng cho biên lợi nhuận vượt trội trong ngành hóa chất. Tuy nhiên, việc đình chỉ hoạt động tại các khai trường chủ lực đã khiến chuỗi cung ứng nguyên liệu bị đứt gãy, buộc doanh nghiệp chuyển sang phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Đây được xem là thay đổi mang tính bản chất đối với mô hình kinh doanh của tập đoàn.

Báo cáo phân tích của MBS cho thấy bức tranh tài chính quý I/2026 của DGC phản ánh rõ những tác động tiêu cực từ việc dừng khai thác tại Khai trường 25 và 19B. Doanh thu thuần của DGC đạt 2.125,5 tỷ đồng, giảm 24,4% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức suy giảm lợi nhuận còn nghiêm trọng hơn nhiều khi lợi nhuận gộp giảm tới 50,1%, còn 488,7 tỷ đồng.

Biên lợi nhuận gộp theo đó thu hẹp mạnh từ 34,9% xuống còn 23%, tương đương mức giảm gần 12 điểm phần trăm. Lợi nhuận ròng chỉ còn 408,8 tỷ đồng, giảm 49,5% so với quý I/2025.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự sụt giảm mạnh của nhóm sản phẩm Photpho vàng (P4) và Axit Photphoric, đây là hai mảng có biên lợi nhuận cao nhất trong hệ sinh thái hóa chất của DGC. Việc các khai trường phục vụ nguyên liệu đầu vào cho chuỗi sản xuất photpho phải tạm dừng khiến doanh thu từ các sản phẩm gốc photpho gần như biến mất trong quý.

Trong khi đó, các mảng hạ nguồn như bột giặt và chất tẩy rửa vẫn duy trì tăng trưởng khoảng 5,62%, nhưng quy mô và hiệu quả lợi nhuận chưa đủ lớn để bù đắp phần suy giảm từ nhóm sản phẩm cốt lõi. Điều này cho thấy khó khăn hiện tại của DGC không còn là yếu tố chu kỳ ngắn hạn mà đã trở thành rủi ro mang tính hệ thống, tác động trực tiếp đến cấu trúc giá vốn và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

Áp lực đa chiều

Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng phân tích tại MBS chỉ ra, một trong những thay đổi lớn nhất của DGC hiện nay là sự chuyển dịch mô hình vận hành từ “tự chủ nguyên liệu” sang “phụ thuộc nguồn cung ngoại”. Đây là yếu tố khiến biên lợi nhuận gộp bị bào mòn mạnh trong thời gian qua.

Trong bối cảnh chưa có lộ trình rõ ràng cho việc khôi phục hoạt động khai thác, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận mặt bằng giá vốn mới cao hơn đáng kể so với trước đây. Điều này tạo áp lực lâu dài lên hiệu quả hoạt động, đặc biệt trong các phân khúc hóa chất cơ bản vốn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu đầu vào.

Hiện tại, DGC phải nhập khẩu toàn bộ quặng Apatit từ Pakistan và Ai Cập để duy trì sản xuất phân bón và một phần chuỗi hóa chất photpho. Điều này khiến doanh nghiệp đối mặt trực tiếp với biến động giá hàng hóa toàn cầu.

Không chỉ quặng Apatit, nhiều nguyên liệu đầu vào khác như lưu huỳnh (Sulfur) cũng đang có xu hướng tăng giá. Qua đó làm chi phí sản xuất tăng nhanh hơn khả năng chuyển giá sang khách hàng, tiếp tục gây sức ép lên biên lợi nhuận trong các quý tới.

Đáng chú ý, việc nhập khẩu nguyên liệu từ Nam Á và Bắc Phi khiến DGC trở nên nhạy cảm hơn với các biến động địa chính trị tại khu vực Trung Đông và Biển Đỏ, tuyến hàng hải trọng yếu của thương mại toàn cầu.

Căng thẳng địa chính trị tại khu vực này không chỉ tạo nguy cơ gián đoạn nguồn cung mà còn khiến chi phí vận tải biển leo thang đáng kể. Thực tế cho thấy tỷ trọng chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp trên doanh thu đã tăng lên 6,9%, so với mức 5,4% cùng kỳ năm trước.

Nỗ lực ổn định niềm tin thị trường

Trước áp lực từ các cuộc điều tra và biến động nội tại, DGC đã tiến hành kiện toàn bộ máy quản trị tại ĐHĐCĐ bất thường năm 2026 nhằm củng cố tính ổn định và duy trì định hướng chiến lược dài hạn.

Ba thành viên HĐQT mới gồm ông Đào Hữu Kha, ông Nguyễn Quốc Trung và ông Phạm Duy Tùng đã được bầu bổ sung với sự hậu thuẫn của nhóm cổ đông sở hữu 45,41% vốn điều lệ, trong đó bao gồm 21% cổ phần được ủy quyền từ cựu Chủ tịch Đào Hữu Huyền.

Diễn biến này cho thấy quyền kiểm soát chiến lược tại DGC vẫn được duy trì ổn định quanh nhóm cổ đông sáng lập. Đồng thời, đây cũng là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp sẽ tiếp tục theo đuổi định hướng phát triển chuỗi hóa chất chuyên sâu và tối ưu giá trị gia tăng thay vì mở rộng dàn trải.

Song song với việc kiện toàn nhân sự cấp cao, DGC cũng đang tập trung giải quyết vấn đề pháp lý liên quan đến cổ phiếu bị đưa vào diện kiểm soát. Doanh nghiệp đã lựa chọn đơn vị kiểm toán mới gồm A&C hoặc UHY để hoàn tất báo cáo tài chính kiểm toán cho các năm 2025 và 2026.

Việc phát hành báo cáo kiểm toán được xem là điều kiện then chốt để cổ phiếu thoát diện kiểm soát, qua đó giúp ổn định tâm lý nhà đầu tư và cải thiện thanh khoản trên sàn HSX. Tuy nhiên, tiến độ cụ thể vẫn phụ thuộc đáng kể vào quá trình làm việc với cơ quan chức năng.

Dù đối mặt nhiều thách thức trong ngắn hạn, ban lãnh đạo DGC vẫn xác định năm 2026 là giai đoạn chuyển tiếp để chuẩn bị cho chu kỳ phục hồi mạnh hơn từ năm 2027. Trọng tâm của chiến lược phục hồi là dự án Tổ hợp Hóa chất Nghi Sơn, được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới cho tập đoàn trong trung và dài hạn.

Do ảnh hưởng từ quá trình điều tra và những khó khăn liên quan đến thủ tục triển khai, tiến độ dự án đã lùi từ quý II/2026 sang cuối quý III hoặc đầu quý IV/2026. Tuy nhiên, DGC cho biết sẽ áp dụng chiến lược “chạy từng phần” nhằm sớm ghi nhận doanh thu ngay từ cuối năm 2026 thay vì chờ toàn bộ dự án hoàn thành đồng bộ.

Chuyên gia tại MBS kỳ vọng nếu quá trình vận hành thử nghiệm diễn ra thuận lợi, Nghi Sơn có thể trở thành yếu tố quan trọng giúp DGC khôi phục tăng trưởng lợi nhuận trong năm 2027, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu hóa chất công nghiệp và phân bón được kỳ vọng phục hồi theo chu kỳ kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên trong giai đoạn hiện tại, triển vọng của DGC sẽ phụ thuộc lớn vào ba yếu tố then chốt. Thứ nhất là việc công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 để đưa cổ phiếu thoát khỏi diện kiểm soát, yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin thị trường.

Thứ hai là kết luận cuối cùng của cơ quan điều tra đối với Khai trường 25 và 19B. Đây sẽ là cơ sở quyết định khả năng DGC có thể quay lại mô hình tự chủ nguyên liệu hay tiếp tục phụ thuộc vào nhập khẩu trong dài hạn.

Thứ ba là tiến độ lắp đặt và vận hành thử từng phần của dự án Nghi Sơn vào cuối quý III/2026. Đây được xem là “bài kiểm tra” quan trọng đối với năng lực phục hồi tăng trưởng của doanh nghiệp trong chu kỳ mới.

“Ở thời điểm hiện tại, DGC vẫn sở hữu nền tảng tài sản công nghiệp lớn và vị thế đáng kể trong chuỗi hóa chất photpho tại Việt Nam. Song, bài toán lớn nhất của doanh nghiệp không còn là mở rộng quy mô, mà là khả năng tái cấu trúc chuỗi cung ứng nguyên liệu và phục hồi biên lợi nhuận trong bối cảnh môi trường vận hành đã thay đổi đáng kể so với trước đây”, ông Nguyễn Tiến Dũng - MBS cho biết.

Diễm Ngọc