Công nghệ

Đây chính là giải pháp cốt lõi giải phóng các điểm nghẽn trong quản trị kho bãi, đồng thời kiến tạo một mô hình vận hành tinh gọn, linh hoạt cho cộng đồng doanh nghiệp đất Cảng.

Kiến tạo bệ phóng vĩ mô và bước chuyển tư duy đồng hành

Hải Phòng đang đứng trước những vận hội phát triển chưa từng có. Thành phố đang quyết liệt đẩy nhanh các thủ tục thành lập Khu kinh tế chuyên biệt, Khu thương mại tự do thế hệ mới, đồng thời xây dựng đề án Công viên công nghệ quy mô lớn. Để hiện thực hóa những đại dự án mang tầm chiến lược này, việc nâng cao năng lực cạnh tranh và "sức khỏe" của khối doanh nghiệp nội địa được xem là yếu tố cốt lõi. Trong đó, chuyển đổi mô hình quản trị truyền thống sang hệ sinh thái thông minh là yêu cầu cấp thiết.

Cụ thể hóa định hướng chiến lược đó bằng những giải pháp thực tiễn, vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng đã tổ chức Hội thảo khoa học và kết nối cung cầu công nghệ với chủ đề “Sản xuất số: Chìa khóa tối ưu kho vận và vận hành tinh gọn”.

Sự kiện diễn ra vào một thời điểm mang tính bước ngoặt lịch sử: năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025 – 2030; đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, lãnh đạo các hiệp hội cùng hàng trăm doanh nghiệp sản xuất, logistics, hội thảo đã trở thành một diễn đàn công nghệ thiết thực. Đây là bệ phóng giúp khối doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), tìm kiếm giải pháp nâng cao năng lực nội tại, giảm thiểu lãng phí vận hành để sẵn sàng đón đầu làn sóng đầu tư mới tại thành phố cảng.

Trong báo cáo đề dẫn hội thảo, đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ứng dụng khoa học - công nghệ Hải Phòng đã phác thảo rõ nét một tương lai không xa, nơi các hạ tầng vĩ mô này sẽ trở thành nam châm thu hút các tập đoàn công nghệ đa quốc gia hàng đầu thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc một "đại dương" đơn hàng khổng lồ sẽ mở ra cho các doanh nghiệp nội địa.

Tuy nhiên, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra một thực tế nghiệt ngã, cơ hội lớn chỉ dành cho những đơn vị chủ động xóa bỏ quy trình thủ công và hiệu suất thấp. Khối doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa vốn được coi là xương sống của chuỗi cung ứng địa phương, nhưng hiện lại là mắt xích dễ bị tổn thương nhất trước áp lực cạnh tranh gay gắt. Nếu không kịp thời thay đổi, doanh nghiệp Việt sẽ ngay lập tức bị gạt ra khỏi chuỗi giá trị toàn cầu ngay trên chính sân nhà.

Theo ông Lê Lương Thịnh - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng: Khoa học công nghệ và chuyển đổi số hiện nay không còn là một xu hướng lựa chọn mang tính xa xỉ, mà đã trở thành yêu cầu cấp bách mang tính sống còn để doanh nghiệp tồn tại, tự chủ và phát triển. Ông Thịnh khẳng định tư duy quản lý nhà nước của ngành khoa học công nghệ thành phố sẽ chuyển dịch mạnh mẽ: từ kiểm soát hành chính đơn thuần sang vai trò đồng hành và kiến tạo bệ phóng cho doanh nghiệp.

Để công cuộc chuyển đổi số đi vào thực chất, tránh tình trạng "đánh trống bỏ dùi" hay lãng phí nguồn lực, Lãnh đạo Sở KH&CN đề nghị các doanh nghiệp cần chủ động nhìn thẳng vào sự thật, tự nhận diện các điểm nghẽn kỹ thuật của chính mình để đặt hàng các bài toán thực tế. Ngược lại, về phía các đơn vị cung ứng giải pháp và khối hàn lâm, cần chấm dứt việc đưa ra các lý thuyết suông. Thay vào đó, cần tập trung nghiên cứu, giới thiệu các nền tảng công nghệ số thiết thực, có tính khả thi cao về chi phí, được "may đo" một cách linh hoạt dựa trên nền tảng hạ tầng sẵn có để doanh nghiệp dễ dàng hấp thụ, chuyển giao và làm chủ công nghệ một cách nhanh nhất.

Giải mã bài toán sản xuất số từ những công nghệ "may đo" vừa tầm

Một trong những rào cản tâm lý lớn nhất khiến các doanh nghiệp SMEs e ngại chuyển đổi số đã được giải tỏa tại hội thảo. Các chuyên gia đồng loạt khẳng định: Sản xuất số không phải là một cuộc chơi quá tầm, cũng không phải là việc thay thế toàn bộ nhà máy bằng những hệ thống tự động hóa trị giá hàng triệu đô la vượt quá năng lực tài chính. Bản chất của sản xuất số là việc áp dụng công nghệ phù hợp để đo lường, kiểm soát và tối ưu hóa chính những nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp thông qua hai bài toán sát sườn: tối ưu hóa kho vận và vận hành tinh gọn.

Tại các phiên chuyên đề chuyên sâu, các chuyên gia công nghệ đã cụ thể hóa giải pháp bằng việc trình diễn bốn trụ cột cốt lõi phù hợp với nội lực doanh nghiệp Việt, bao gồm: công nghệ kết nối IoT, phần mềm điều hành sản xuất MES phân hệ nhỏ, điện toán đám mây và phân tích dữ liệu thông minh.

Chuyển kho vận từ "tĩnh" sang "động": Bằng việc ứng dụng mã vạch, mã QR kết nối với phần mềm quản lý trên nền tảng đám mây, trạng thái kho bãi được cập nhật liên tục theo thời gian thực (real-time). Giải pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn việc kiểm kho thủ công bằng giấy tờ vốn mất thời gian và dễ sai sót. Việc minh bạch hóa dòng hàng giúp giải phóng lượng hàng tồn kho ứ đọng, giải phóng dòng vốn đang bị "đóng băng" cho doanh nghiệp.

"Tìm và diệt" lãng phí bằng dữ liệu định lượng: Thông qua việc lắp đặt các cảm biến chi phí thấp tại các công đoạn sản xuất, người quản lý sẽ có trong tay những con số chính xác về hiệu suất thiết bị toàn phần (OEE). Thay vì cải tiến nhà máy dựa trên cảm tính hay kinh nghiệm chủ quan, doanh nghiệp giờ đây có thể định vị chính xác "nút thắt cổ chai" đang gây lãng phí thời gian, nguyên vật liệu và năng lượng để xử lý triệt để.

Xu hướng quản trị chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay cũng cho thấy một tư duy mới: Các tập đoàn đa quốc gia khi tìm kiếm nhà cung ứng vệ tinh tại Việt Nam không bắt buộc họ phải sở hữu dàn robot triệu đô hay dây chuyền hiện đại nhất. Tiêu chí tối thiểu và quan trọng nhất mà họ cần là sự minh bạch về dữ liệu. Doanh nghiệp nội địa phải chứng minh được khả năng kết nối số để đối tác có thể kiểm soát tiến độ sản xuất và tỷ lệ lỗi sản phẩm từ xa.

Để tiếp thêm động lực cho các nhà quản lý, hội thảo đã chia sẻ nhiều mô hình thành công vang dội trên thế giới và ngay tại Việt Nam. Đó là chiến lược cải tiến từng nấc thang (Kaizen) của Đức và Nhật Bản giúp tối ưu năng lượng tiêu thụ; hay mô hình nhà máy thông minh cơ bản của Hàn Quốc đã giúp hơn 10.000 doanh nghiệp nhỏ nước này tăng mạnh năng lực sản xuất, giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi và hoàn vốn nhanh chóng.

Đặc biệt, câu chuyện thực tế ngay tại Việt Nam về một doanh nghiệp cơ khí phía Bắc với quy mô dưới 50 công nhân đã gây ấn tượng mạnh. Chỉ bằng việc số hóa khâu kiểm soát chất lượng (QC) bằng một ứng dụng cơ bản, doanh nghiệp này đã kéo giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi từ 5% xuống dưới 1,5% và đạt điểm hoàn vốn chỉ sau 9 tháng đầu tư. Thực tế sinh động này là minh chứng đanh thép nhất cho thấy: Sản xuất số không phải là câu chuyện về quy mô vốn lớn hay nhỏ, mà hoàn toàn là câu chuyện về sự quyết tâm thay đổi tư duy của người lãnh đạo.

Bằng việc thẳng thắn mổ xẻ các nút thắt thực tế và kết nối trực tiếp cung - cầu công nghệ, hội thảo đã mang đến những giải pháp "may đo" vừa tầm cho doanh nghiệp Hải Phòng. Sự đồng hành thiết thực giữa nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp tại sự kiện chính là bệ phóng quan trọng, thúc đẩy quá trình tối ưu kho vận và vận hành tinh gọn, đưa công nghiệp đất Cảng bứt phá mạnh mẽ trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Minh Huệ - Hiền Bùi