Bạn đọc

Đảng và Nhà nước ta luôn khuyến khích, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nguồn lực tư nhân cống hiến, chung tay xây dựng hệ thống hạ tầng quốc gia. Nhưng nhìn từ góc độ thực tiễn của vụ tranh chấp kéo dài tại dự án đầu tư xây dựng công trình nâng cấp tuyến đường bộ nối hai tỉnh Phú Yên và Gia Lai, đoạn qua địa phận tỉnh Phú Yên cũ nay là tỉnh Đắk Lắk (gọi tắt là Dự án BT Phú Yên), chúng ta thấy rõ một nghịch lý nhức nhối: Khi tư tưởng của Đảng mở đường cho doanh nghiệp dấn thân, thì sự trì trệ, rập khuôn và áp dụng sai lệch quy định pháp luật của bộ máy thực thi tại địa phương lại đang trở thành rào cản bóp nghẹt dòng vốn của họ. Để đưa Nghị quyết 68-NQ/TW vào cuộc sống thực chất, không có cách nào khác là phải kiên quyết loại bỏ tư duy "lệch pha" để khơi thông nguồn lực đầu tư xã hội, bảo vệ quyền lợi chính đáng của những doanh nghiệp dám nghĩ, dám làm.

Từ con đường mang ý nghĩa dân sinh đến "phép thử" niềm tin đầu tư

Nhìn lại chặng đường hơn 6 năm kể từ ngày Dự án BT Phú Yên hoàn thành và đưa vào sử dụng (11/4/2020), không ai có thể phủ nhận giá trị to lớn mà dự án mang lại. Ông Đào Hải Linh, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư BT Phú Yên – Gia Lai nhìn nhận: “Từ một vùng rốn lũ thường xuyên bị cô lập giao thông gây tổn thất thảm khốc về người và của, hạ tầng nơi đây đã thay đổi diện mạo hoàn toàn, tạo động lực liên kết vùng mạnh mẽ cho cả khu vực. Đó là thành quả từ sự kết tinh giữa chủ trương đúng đắn của Nhà nước và dòng vốn, uy tín, năng lực của liên danh nhà đầu tư tư nhân”.

Tuy nhiên, theo ông Đào Hải Linh hơn nửa thập kỷ qua, thay vì được ghi nhận và hoàn vốn để tái đầu tư, doanh nghiệp dự án lại rơi vào cảnh kiệt quệ tài chính vì vướng vào vòng xoáy nợ nần trả chậm. Tính đến ngày vụ án được đưa ra xét xử (20/5/2026), tổng số tiền nợ gốc, các loại lãi chậm trả phát sinh mới và tiền phạt vi phạm hợp đồng do cơ quan quản lý chậm thanh toán đã phình to lên tới 915.420.900.000 đồng. Gần 1.000 tỷ đồng vốn liếng bị đóng băng hoàn toàn là “cú đòn chí mạng” tước đi mọi chi phí cơ hội, đẩy hệ số an toàn tài chính của doanh nghiệp vào mức báo động đỏ và đe dọa trực tiếp đến việc làm của hàng nghìn người lao động.

Vụ việc này không còn là một tranh chấp kinh tế đơn thuần, mà đã trở thành một “phép thử” lớn cho niềm tin đầu tư vào các dự án theo hình thức đối tác công tư (PPP). Khi người đứng đầu doanh nghiệp dự án bày tỏ sự trăn trở sâu sắc: “Nếu môi trường đầu tư mà ở đó các cam kết của chính quyền có thể dễ dàng bị thay đổi hoặc vô hiệu hóa bởi những rào cản “thủ tục hành chính” sau này, thì doanh nghiệp nào còn dám bỏ vốn đầu tư?”. Thực tế cho thấy, Dự án BT Phú Yên là một hồi chuông cảnh báo về việc làm tổn hại uy tín môi trường đầu tư kinh doanh của địa phương được gióng lên.

Bản chất của sự “lệch pha” tư duy

Luật sư Nguyễn Thanh Tùng, Hãng luật VJLAW Việt Nam chỉ ra rằng: Sự bế tắc của dự án BT Phú Yên nằm ở sự xung đột sâu sắc giữa tư duy thượng tôn hợp đồng kinh tế và tư duy quản lý hành chính cũ kỹ. Phía chính quyền địa phương liên tục viện dẫn các văn bản hướng dẫn hành chính ban hành sau thời điểm ký hợp đồng để né tránh trách nhiệm. Đỉnh điểm là tại phiên tòa sơ thẩm ngày 20/5/2026, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dựa trên đề xuất của Sở Xây dựng để chờ rà soát theo tinh thần Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Đáng chú ý, Luật sư Nguyễn Thanh Tùng đã chỉ ra sự khiên cưỡng, áp đặt sai lệch trong bước đi này. Nghị quyết 16/2026/NQ-CP vốn là một thông điệp chính sách vô cùng nhân văn của Chính phủ nhằm “cởi trói”, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án chuyển tiếp còn dở dang trên cả nước để sớm đưa nguồn lực vào vận hành, tránh lãng phí. Đặc biệt, Điều 5 của Nghị quyết này quy định rất rõ điều kiện áp dụng là ký phụ lục sửa đổi hợp đồng “để tiếp tục thực hiện dự án”. Quy định này chỉ hướng tới những công trình đang thi công dở dang hoặc bế tắc về thủ tục khiến dòng vốn bị tắc nghẽn.

Đối chiếu với thực tế, Dự án BT Phú Yên đã được nghiệm thu toàn diện, bàn giao và đưa vào sử dụng ổn định suốt hơn 6 năm qua. Đây là một bối cảnh “sự đã rồi”, dự án không còn bất kỳ hạng mục nào để “tiếp tục thực hiện” hay triển khai xây dựng. Do đó, việc rập khuôn áp dụng một điều khoản xử lý khủng hoảng cho dự án dở dang vào một công trình đã hoàn thành từ lâu là một sự lỗi nhịp hoàn toàn về mặt tư duy pháp lý.

“Đáng buồn hơn, công cụ "giải cứu" của Chính phủ tại địa phương lại đang bị biến tướng thành cái cớ hợp thức hóa việc trì hoãn thực hiện nghĩa vụ chi trả. Việc dây dưa kéo dài này đã trực tiếp đi ngược lại Khoản 3 Điều 2 của chính Nghị quyết 16: “Không để xảy ra lãng phí hoặc gây thất thoát tài sản nhà nước”. Bởi lẽ, theo tính toán, trung bình cứ mỗi một ngày trôi qua mà khoản nợ này không được tất toán, số tiền lãi phát sinh từ nghĩa vụ trả chậm của UBND tỉnh Phú Yên cũ nay là tỉnh Đắk Lắk lại tự động tăng thêm khoảng 130 triệu đồng. Đây là một dòng chảy tiền tệ vô hình trực tiếp bào mòn ngân sách địa phương, nguồn lực công vốn là tiền thuế của nhân dân đáng ra phải được phân bổ để hỗ trợ an sinh xã hội, xây dựng trường học, bệnh viện”, Luật sư Nguyễn Thanh Tùng lý giải.

Bảo vệ tư tưởng của Đảng bằng hành động: Khơi thông dòng vốn đầu tư xã hội

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Đào Hải Linh – Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư BT Phú Yên – Gia Lai bộc bạch: Nghị quyết số 68 - NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng không phải là những khẩu hiệu nằm trên giấy, mà là kim chỉ nam đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động thực tiễn của từng cấp chính quyền. Việc bảo vệ tư tưởng của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân phải được chứng minh bằng hành động cụ thể: Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, không dùng tư duy “hành chính hóa” để trói buộc các quan hệ kinh tế.

Để gỡ bỏ nút thắt tại dự án này, khơi thông nguồn lực đầu tư và củng cố lại niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, ông Đào Hải Linh cho rằng, chính quyền địa phương cần tập trung vào các giải pháp cấp bách: Hợp đồng BT và các phụ lục kèm theo là văn bản pháp lý cao nhất, có hiệu lực ràng buộc trách nhiệm các bên. Một khi doanh nghiệp đã bỏ tiền túi, gánh chịu rủi ro tín dụng để hoàn thành con đường đúng tiến độ cho xã hội sử dụng, thì cơ quan nhà nước ở đây là UBND tỉnh Đắk Lắk, với tư cách là một chủ thể hợp đồng bình đẳng trước pháp luật, phải sòng phẳng thực hiện cam kết tài chính. Không thể sử dụng các lý do thủ tục nội bộ để phủ nhận các điều khoản phạt vi phạm hay lãi suất quá hạn đã ký kết.

Ngoài ra, để ngăn chặn tình trạng “sai chồng sai” và tránh hệ lụy tài chính khôn lường cho ngân sách, Tòa án nhân dân và các cơ quan kiểm sát cấp tỉnh cần xem xét lại hồ sơ một cách khẩn trương. Việc ban hành một quyết định tiếp tục giải quyết vụ án trên tinh thần thượng tôn pháp luật, xét xử đúng bản chất sẽ là minh chứng mạnh mẽ nhất cho tính nghiêm minh của hệ thống tư pháp dân sự.

Bên cạnh đó, chính quyền tỉnh Đắk Lắk cần chủ động đối thoại trực tiếp và tìm giải pháp dứt điểm dòng tiền thanh toán cho nhà đầu tư. Thay vì áp đặt ý chí đơn phương hoặc "núp bóng" văn bản hành chính để hoãn nợ vô lý, địa phương cần quyết liệt quyết toán và bố trí nguồn vốn ngân sách theo đúng các điều khoản phù hợp của Nghị quyết 16, nhằm cắt đứt dòng chảy lãi chồng lãi đang gây lãng phí nghiêm trọng nguồn lực công mỗi ngày.

Kinh tế tư nhân chỉ có thể phát triển và cống hiến hết mình khi họ được đặt trong một môi trường đầu tư an toàn, nơi mà chữ "Tín" của chính quyền được giữ vững và các cam kết công - tư được pháp luật bảo vệ nghiêm minh. Vụ việc tại Dự án BT Phú Yên – Gia Lai là một bài học đắt giá về cơ chế quản lý, nhưng cũng là cơ hội để chính quyền địa phương sửa sai, thể hiện tinh thần kiến tạo, đồng hành thực chất cùng doanh nghiệp. Sòng phẳng với doanh nghiệp tư nhân chính là cách thiết thực nhất để đưa Nghị quyết 68-NQ/TW vào cuộc sống, bảo vệ tư tưởng đổi mới của Đảng và khơi thông mọi nguồn lực xã hội cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Nguyễn Minh